Maaş Hesaplama

Maaş hesaplama nedir, bu araç ne yapar?

Brüt veya net maaşını girdiğinde araç işçi kesintilerini, eline geçen net maaşı ve işverenin ödediği toplam maliyeti tek ekranda gösterir. Bir maaşın iki yüzü vardır. Çalışanı ilgilendiren, brüt tutardan SGK işçi payı, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra hesaba yatan net tutardır. İşvereni ilgilendiren ise brüt maaşın üzerine eklenen SGK işveren payı ve işsizlik işveren payıyla oluşan toplam işveren maliyetidir. Brüt tutarı biliyorsan "brüt maaş", eline geçen tutarı biliyorsan "net maaş" seçeneğiyle başla.

Maaş nasıl hesaplanır? Adım adım

Aşağıdaki sıra bir bordronun mantığını izler. Araç bu adımları senin yerine ve güncel tarife değerleriyle uygular.

1. Aylık brüt maaşı belirle. Net tutardan başlıyorsan önce ona karşılık gelen brüt tutar bulunur (Netten Brüte mantığı).
2. SGK işçi payını hesapla: prime esas kazancın %14'ü. Prime esas kazanç, yasal tavana kadar brüt ücrettir.
3. İşsizlik sigortası işçi payını hesapla: prime esas kazancın %1'i.
4. Brüt tutardan bu iki primi düş; kalan, gelir vergisi matrahıdır.
5. Matrahı yılbaşından beri biriken (kümülatif) tutara ekleyip gelir vergisi tarifesinin dilimlerine uygula.
6. Damga vergisini hesapla: brüt tutarın binde 7,59'u.
7. Asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisnasını düş.
8. Net maaş = brüt − SGK işçi − işsizlik işçi − gelir vergisi − damga vergisi (istisnalar sonrası).
9. İşveren tarafında brüt tutara SGK işveren payı ve işsizlik işveren payı eklenir; varsa teşvik indirimi düşülür.

Maaş hesaplama formülü

PEK = min(brüt, prime esas kazanç tavanı)
SGK işçi = PEK × %14
İşsizlik işçi = PEK × %1
Gelir vergisi matrahı = brüt − SGK işçi − işsizlik işçi
Damga vergisi = brüt × binde 7,59
Net = brüt − SGK işçi − işsizlik işçi − gelir vergisi − damga vergisi (istisnalar sonrası)

İşveren primi = PEK × (SGK işveren oranı + işsizlik işveren oranı − teşvik indirimi)
Toplam işveren maliyeti = brüt + işveren primi
Maliyet çarpanı = toplam işveren maliyeti ÷ brüt

Gelir vergisi dilim sınırları ve prime esas kazanç tavanı her yıl yeniden belirlendiği için formüle sayı yazmadım; araç bu değerleri güncel tarife verisinden alır. Resmî değerler için GİB ve SGK duyurularına bak.

Örnek maaş hesabı (varsayımsal)

Aşağıdaki örnek yalnızca mantığı göstermek için var; güncel asgari ücreti, dilim sınırını ya da tavanı göstermez. Brüt maaşın 30.000 TL olduğunu, matrahın ilk vergi diliminde kaldığını (%15) ve asgari ücret istisnasının hesaba katılmadığını varsayalım.

Varsayımsal örnek (istisnasız, ilk dilim %15):
SGK işçi payı        = 30.000 × %14   =  4.200,00 TL
İşsizlik işçi payı   = 30.000 × %1    =    300,00 TL
Gelir vergisi matrahı = 30.000 − 4.500 = 25.500,00 TL
Gelir vergisi        = 25.500 × %15   =  3.825,00 TL
Damga vergisi        = 30.000 × 0,00759 =  227,70 TL
Net maaş             = 30.000 − 4.200 − 300 − 3.825 − 227,70 = 21.447,30 TL

İşveren tarafı (teşviksiz, SGK %21,75 + işsizlik %2):
İşveren primi        = 30.000 × %23,75 =  7.125,00 TL
Toplam maliyet       = 30.000 + 7.125  = 37.125,00 TL
Maliyet çarpanı      = 37.125 ÷ 30.000 = 1,2375

Gerçek bordroda asgari ücret istisnası net tutarı yükseltir, kümülatif matrah ise yıl ilerledikçe yeni dilimlere geçmene yol açabilir. Kesin sonucu bu yüzden araçtan al.

İşçi tarafı: brütten nete hangi kesintiler yapılır?

Çalışandan SGK primi %14, işsizlik sigortası primi %1 kesilir. Bu iki kalem düşüldükten sonra kalan tutar gelir vergisi matrahıdır. Gelir vergisi yıl boyunca biriken matrah üzerinden artan oranlı tarifeyle hesaplanır; yıl ilerledikçe aynı maaşın vergisi yükselebilir. Damga vergisi brüt tutarın binde 7,59'udur. Asgari ücret tutarına denk gelen gelir vergisi ve damga vergisi istisnadır; asgari ücretli çalışanın kesintisi bu yüzden yalnızca SGK ve işsizlik primiyle sınırlı kalır. Yalnızca brütten neti görmek istiyorsan brütten nete maaş hesaplama aracını kullan.

İşveren tarafı: toplam işveren maliyeti nasıl bulunur?

Araç SGK işveren payı olarak malullük-yaşlılık-ölüm sigortası, genel sağlık sigortası ve kısa vadeli sigorta kollarının toplamı olan %21,75'i, ayrıca %2 işsizlik sigortası işveren payını kullanır. Teşviksiz toplam işveren prim yükü bu durumda %23,75 olur. Kısa vadeli sigorta kolları oranı iş kolunun tehlike sınıfına göre değişebilir; işyerin için geçerli oranı SGK'dan teyit et.

SGK işveren teşviki

5510 sayılı Kanun m.81 uyarınca işveren, malullük-yaşlılık-ölüm primi payından belirli bir puanlık indirimden yararlanabilir. Araçta üç seçenek var: teşvik yok, imalat dışı sektör için 2 puan indirim ve imalat sektörü için 5 puan indirim. Hangisinin işletmen için geçerli olduğu sektör ve prim borcu durumu gibi şartlara bağlıdır; SGK'dan ya da mali müşavirinden teyit et.

Prime esas kazanç tavanı

SGK ve işsizlik primi, brüt asgari ücretin yasal olarak belirlenen bir katına kadar olan kazançtan alınır. Brüt maaşın bu tavanı aşıyorsa işçi ve işveren primleri tavan üzerinden hesaplanır, aşan kısımdan prim alınmaz; gelir vergisi ise tüm matrah üzerinden hesaplanır. Tavanın güncel tutarı için SGK duyurularına bak.

Maaşta ayın etkisi: neden Ocak ile Aralık net farklı?

Gelir vergisi kümülatif olduğundan aynı brüt maaşta net tutar yıl içinde değişebilir: yüksek maaşlarda matrah yıl ilerledikçe yeni dilime geçer ve net düşer. Araç yıl boyunca sabit brüt maaş varsayar ve seçtiğin ay için sonucu gösterir. Net maaşı girdiğinde, seçtiğin ayda bu neti veren brüt tutarı sayısal olarak bulur. Yalnızca ters yönde hesap istiyorsan netten brüte maaş hesaplama sayfasına bak.

Sık yapılan maaş hesabı hataları

• Net maaşı tek bir çarpanla brüte çevirmeye çalışmak; vergi kademeli olduğundan bu yanıltır.
• Gelir vergisinin kümülatif olduğunu unutup tüm aylar için aynı net tutarı beklemek.
• İşveren maliyetini yalnızca brüt maaş sanmak; işveren primi brütün üzerine ayrıca eklenir.
• Teşvik indirimini, işletmenin şartları uygun olmadığı hâlde hesaba katmak.
• Yemek, yol, prim ve ikramiye gibi ek ödemelerin bordroya etkisini yok saymak.
• Önceki işyerinden gelen kümülatif matrahı hesaba katmamak; yıl içinde işyeri değiştirenlerde net değişir.

Maaş hesabında araca dahil olmayan unsurlar

Yemek ve yol yardımı, ikramiye, prim, engelli indirimi, kısmi süreli çalışma, bireysel emeklilik kesintisi ve avans bordroyu değiştirir; araç bunları modellemez. Çalışan sayısı, sektör ve yasal teşvik şartları da işveren maliyetini etkiler. Araç genel bir bordro özeti verir; kesin tutar için bordronu hazırlayan mali müşavire başvur.

Sıkça sorulan sorular

Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark nedir?

Brüt maaş, kesintilerden önceki tutardır. Net maaş, SGK işçi payı, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra hesabına yatan paradır.

İşverene maliyetim neden brüt maaştan yüksek?

İşveren, brüt maaşa ek olarak SGK işveren payı ve işsizlik sigortası işveren payı öder. Bu yük brütün üzerine eklendiği için toplam maliyet brütten yüksek çıkar.

Net maaşım neden aydan aya değişir?

Gelir vergisi yılbaşından itibaren biriken matraha göre hesaplanır. Matrah yeni bir dilime geçtiğinde vergi oranı artar ve brüt sabit olsa bile net maaş düşebilir.

Asgari ücretli çalışanın vergisi var mı?

Asgari ücret tutarına isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisna edildiği için asgari ücretli çalışandan bu iki vergi kesilmez; yalnızca SGK ve işsizlik primi kesilir. Güncel asgari ücret için Resmî Gazete'ye bak.

Prime esas kazanç tavanı üstündeki maaşta ne olur?

SGK ve işsizlik primleri tavan üzerinden hesaplanır; tavanı aşan kısım için prim alınmaz. Gelir vergisi ise tüm matrah üzerinden hesaplanmaya devam eder.

İşveren teşviki hesaplamada nasıl yer alır?

Seçtiğin teşvik puanı, prime esas kazanç üzerinden işveren primine indirim olarak yansır ve toplam maliyeti düşürür. Teşvikten yararlanma şartlarını SGK'dan teyit et.

Maliyet çarpanı ne anlatır?

Araç sonuçta "işveren maliyeti / brüt" oranını, yani maliyet çarpanını da verir. Çarpan, işverenin bir lira brüt maaş için toplam kaç lira harcadığını gösterir; varsayımsal örnekteki 1,2375 değeri, her 100 TL brüt için 123,75 TL maliyet demektir. Teşvik indirimi bu çarpanı düşürür. Prime esas kazanç tavanını aşan maaşlarda çarpan kademeli olarak azalır, çünkü tavanı aşan kısımdan işveren primi alınmaz. İşe alım bütçesi hazırlıyorsan brüt maaş yerine toplam maliyeti, maaş teklifi değerlendiriyorsan brüt yerine neti karşılaştır.

Yıllık maliyet nasıl okunur?

Aylık sonuçları 12 ile çarpmak çoğu zaman yaklaşık bir değer verir. Gelir vergisi kümülatif olduğu için çalışanın neti ay ay değişebilir; işveren primi ise brüt ve tavanla belirlendiğinden her ay aynı kalır. Yıllık bütçede ikramiye, yıllık izin karşılığı ve kıdem tazminatı karşılığı gibi kalemleri ayrıca düşün; araç bunları kapsamaz.

Maaş hesabında hangi bilgileri hazırlamalısın?

Doğru sonuç için bordrodaki brüt maaşı, hesabın yapılacağı ayı ve işletmenin teşvik durumunu önceden belirle. Aylık brüt tutara yemek veya yol gibi düzenli ek ödemeler dahilse bunları toplayarak gir; bu ödemelerin vergi ve SGK durumu türüne göre değişir. Yılın ortasında işe başlayan bir çalışan için önceki işyerindeki kümülatif matrah da sonucu etkiler. Bordro ile araç arasındaki farkın en yaygın nedeni bu bilgilerden birinin eksik kalmasıdır.

İlgili hesaplayıcılar

Maaşla ilgili diğer hesaplamalar için brütten nete, netten brüte, fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti araçlarına göz atabilirsin. İşten ayrılma söz konusuysa kıdem tazminatı hesabı da işine yarar.

Maaş hesaplama aracını nasıl kullanırsın?

Girdiğin tutarın brüt mü net mi olduğunu seç, aylık tutarı ve hesabın yapılacağı ayı gir, sektörüne uygun işveren teşviki seçeneğini belirle. Araç işçi kesintilerini, net maaşı, işveren primini ve toplam işveren maliyetini listeler. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; bordrondaki tutar ek ödemelere ve işyeri koşullarına göre değişebilir.

Kaynaklar

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m.81 (prim oranları ve işveren teşviki) ve m.82 (prime esas kazanç alt ve üst sınırı), mevzuat.gov.tr.
• 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, m.49 (işçi ve işveren işsizlik sigortası primi), mevzuat.gov.tr.
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, m.23/18 (asgari ücret istisnası) ve m.103 (gelir vergisi tarifesi), mevzuat.gov.tr.
• 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve ekli tablolar (ücret damga vergisi ve asgari ücret istisnası), mevzuat.gov.tr.
• Sosyal Güvenlik Kurumu (sgk.gov.tr) ve Gelir İdaresi Başkanlığı (gib.gov.tr) güncel tutar ve oran duyuruları.