- Tezde ve raporda ön bölümleri i, ii, iii ile, ana metni 1'den başlatmak için Word'de iki bölüm arasına "Sonraki Sayfa" bölüm sonu koyar, ikinci bölümde "Öncekine Bağla"yı kapatır ve "Sayfa Numaralarını Biçimlendir" penceresinden sayı biçimini ve başlangıcı ayarlarsın.
- Kapakta numara görünmesin istiyorsan Word'de "İlk Sayfada Farklı" seçeneğini işaretle; ikinci sayfanın 1 olması için başlangıç değerini 0 yap.
- Google Dokümanlar'da numara Ekle > Sayfa öğeleri > Sayfa numarası yolundan eklenir; belirli bir bölümden başlatmak için "Diğer seçenekler"deki "Şuna uygula" alanı kullanılır.
- Numarayı kaynak belgede verip PDF'e öyle kaydetmek, sonradan PDF'in üstüne basmaktan daha esnek; kaynak dosya yoksa numarayı PDF'in üstüne basan araç devreye girer.
Tezde, bitirme projesinde ya da uzun bir raporda en çok sorulan soru "ön sayfalara Roma rakamı, metne normal rakam nasıl verilir?" sorusu. Cevabı, belgeyi PDF'e çevirmeden önce, yazdığın programda bulunuyor. Word ve Google Dokümanlar'da belgeyi bölümlere ayırıp her bölüme kendi numara biçimini verebilirsin; PDF'e kaydettiğinde bu düzen olduğu gibi korunur. Aşağıdaki adımlar Microsoft ve Google'ın kendi yardım sayfalarına dayanıyor.
Kaynak belgede numaralamak neden daha iyi
Numarayı Word ya da Google Dokümanlar'da verdiğinde üç şey kazanırsın. Küçük Roma rakamı, harf (a, b, c) ve normal rakam aynı belgede yan yana kullanılabilir. Araya sayfa eklendikçe numaralar kendiliğinden kayar, yeniden numaralamana gerek kalmaz. İçindekiler tablosu da aynı numaraları kullandığı için başlıkların sayfa karşılıkları tutarlı kalır.
PDF'in üstüne sonradan numara basmak ise kaynak dosyan olmadığında işe yarar: taranmış bir ek, başkasının gönderdiği bir belge ya da birleştirilmiş bir dosya. Bu durumda numara sayfanın üzerine eklenir ve belgeyle birlikte kaymaz; sayfa eklersen işlemi baştan yaparsın. Dilekçe eklerine etiketli numara basmanın ayrıntıları numara basma aracının sayfasında var.
Tez kılavuzları ne istiyor
Sayfa numarasının yeri ve biçimi üniversiteden üniversiteye değişiyor; bağlayıcı olan, enstitünün tez yazım kılavuzu. Bir örnek vereyim: SDÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü yönergesinin 8. maddesinde numara sayfanın alt ortasında duruyor ve 12 puntoluk Times New Roman ile yazılıyor. İç kapakta numara yok. Özet, içindekiler gibi girişten önceki sayfalar küçük Roma rakamı alıyor; giriş bölümüyle birlikte sayım 1'den yeniden başlıyor.
Bu tür bir düzeni kurmak için belgende en az iki bölüm olmalı: ön bölüm (özet, içindekiler, tablolar listesi) ve ana metin. Kapağı numarasız bırakmak için ya kapağı ayrı bir bölüm yaparsın ya da "ilk sayfada farklı" seçeneğini kullanırsın. Senin enstitünde numara sağ alt köşede ya da sayfanın üstünde istenebilir; aşağıdaki adımlar her konum için aynı.
Word'de Roma rakamından normal rakama geçmek
Microsoft'un "Farklı Word belge bölümlerindeki sayfa numaralarını ve biçimlerini özelleştirme" sayfasındaki akış şöyle:
- İmleci ön bölümün son sayfasının sonuna (girişten hemen önce) koy. Düzen sekmesinde Kesmeler menüsünden "Sonraki Sayfa" bölüm sonunu seç. Giriş artık yeni bir bölümde başlar.
- Ana metnin ilk sayfasında alt bilgiye (numara üst bilgide olacaksa üst bilgiye) çift tıkla. Üst Bilgi ve Alt Bilgi sekmesinde "Öncekine Bağla" seçeneğini kapat. Böylece bu bölümün numarası ön bölümden bağımsız olur.
- Sayfa Numarası menüsünden konumu ve stili seç.
- Sayfa Numarası menüsündeki "Sayfa Numaralarını Biçimlendir" penceresini aç. Sayı biçimi alanında 1, 2, 3'ü seç, Başlangıç değerini 1 yap.
- Ön bölüme dönüp aynı pencereden sayı biçimi olarak i, ii, iii'yi seç.
- "Üst Bilgi ve Alt Bilgiyi Kapat" ile çık.
Microsoft iki uyarı yapıyor. Üst bilgi ile alt bilgi ayrı ayrı bağlıdır; numaran hangisindeyse onun bağlantısını kapatman gerekir. "Öncekine Bağla" seçeneği soluk görünüyorsa belgede henüz bir bölüm sonu yoktur; önce bölüm sonunun oluştuğunu kontrol et.
Word'de kapağı numarasız bırakmak
Microsoft'un "Belgenizde sayfa numaralarını daha sonra başlatma" sayfasına göre kapakta numara görünmemesi için:
- Üst Bilgi veya Alt Bilgi Ekle menüsünden üst bilgiyi ya da alt bilgiyi düzenleme moduna geç.
- "İlk Sayfada Farklı" seçeneğini işaretle.
- İlk sayfadaki numarayı seçip sil.
- Üst bilgi ve alt bilgiyi kapat.
Bu işlemle kapağın numarası gizlenir, ama sayım kapaktan başlar; ikinci sayfada 2 yazar. İkinci sayfanın 1 olarak görünmesini istiyorsan "Sayfa Numaralarını Biçimlendir" penceresinde Başlangıç değerini 0 yap. Microsoft, "İlk Sayfada Farklı" seçeneğinin yalnız belgenin ilk sayfası için değil, herhangi bir bölümün ilk sayfası için de kullanılabildiğini belirtiyor; her ana bölümün açılış sayfasında numara görünmesin istiyorsan bu işine yarar.
Bölüm numaralı sayfa düzeni
Bazı teknik raporlarda ve kılavuzlarda sayfalar "1-1, 1-2, 2-1" diye, önce bölüm sonra sayfa numarasıyla gösterilir. Microsoft'un "Öncekine bağlantı" sayfası, bölümler varsayılan olarak birbirine bağlıyken bağlantıyı kapatarak birinci bölümün ilk sayfasının 1-1, üçüncü bölümün ilk sayfasının 3-1 olarak numaralanabileceğini anlatıyor. Kurulum mantığı Roma rakamı örneğindekiyle aynı: her bölümün arasına bölüm sonu, her bölümde Öncekine Bağla kapalı, her bölümün başlangıcı 1.
Bu düzen PDF'e kaydedildiğinde de korunur, ama okuyucunun PDF görüntüleyicisindeki sayfa sayacı yine 1, 2, 3 diye ilerler. Bir sayfaya "3-4" diye atıf yapıyorsan karşı tarafın sayacı değil, sayfanın altındaki numarayı kullanacağını bil.
Google Dokümanlar'da numara
Google'ın Dokümanlar yardım sayfasına göre sayfa numarası Ekle menüsünde, "Sayfa öğeleri" altındaki "Sayfa numarası" seçeneğinden eklenir. Buradan numaranın konumunu seçebilir, "Diğer seçenekler" ile hizalamayı ve numaranın hangi sayfa ya da bölümden başlayacağını ayarlayabilirsin. "Şuna uygula" alanında bölüm seçeneği görünmüyorsa Google, önce belgeye bölüm sonu eklemeni öneriyor.
Kapak için üst bilgi ve alt bilgi ayarlarındaki "Farklı ilk sayfa" seçeneği var; Google bunu "dokümanın veya bölümün ilk sayfasında farklı üstbilgi ve altbilgi" kullanmak diye tarif ediyor. Google'ın yardım sayfası numara biçimini (Roma rakamı gibi) değiştirmeyi anlatmıyor; kılavuzun Roma rakamı istiyorsa ve Dokümanlar'da bu seçeneği bulamazsan son düzenlemeyi Word'de yap.
Numaralı belgeyi PDF'e kaydetmek
Numara düzeni tamamlandıktan sonra PDF'i kaynaktan al. Microsoft'un Office yardım sayfasına göre Word'de daha önce kaydedilmiş bir dosyada Dosya > Kopyasını Kaydet'i, kaydedilmemiş dosyada Farklı Kaydet'i seçip kayıt yerini belirler, tür listesinden PDF'i seçersin. Bu yolla oluşan PDF, sayfalardaki numaraları ve metni olduğu gibi taşır.
PDF'i aldıktan sonra birkaç kontrol yap: kapakta numara var mı, Roma rakamından normal rakama geçiş doğru sayfada mı, içindekiler tablosundaki sayfa numaraları sayfaların altındakilerle tutuyor mu? İçindekiler tablosunu PDF'e kaydetmeden hemen önce güncellemeyi unutma.
Teze sonradan taranmış ekler (anket formu, etik kurul izni) ekleyeceksen sıra şöyle: ana metni Word'den PDF'e kaydet, ekleri ayrı bir PDF olarak numarala, ikisini PDF birleştirme aracıyla tek dosya yap. Eklerin numarasını ana metnin bittiği yerden başlatırsan sayfa akışı kesintisiz olur.
Sık karşılaşılan numara sorunları
| Sorun | Muhtemel sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Ana metin 1'den değil 7'den başlıyor | Bölümün başlangıcı ayarlanmamış | Sayfa Numaralarını Biçimlendir'de Başlangıç'ı 1 yap |
| Ön bölümü değiştirince ana metin de değişiyor | Öncekine Bağla açık kalmış | Ana metnin alt bilgisinde Öncekine Bağla'yı kapat |
| Öncekine Bağla seçilemiyor | Belgede bölüm sonu yok | Düzen > Kesmeler > Sonraki Sayfa ekle |
| Numara üst bilgide değişti, alt bilgide aynı kaldı | Üst ve alt bilgi ayrı bağlı | Numaranın bulunduğu alandaki bağlantıyı kapat |
| Kapakta numara görünüyor | İlk Sayfada Farklı işaretli değil | Seçeneği işaretleyip kapaktaki numarayı sil |
Kaynak dosyan yoksa ya da PDF'i başkasından aldıysan bu sorunları PDF üzerinde düzeltemezsin; o durumda boş sayfaları boş sayfa temizleme aracıyla çıkarıp sırayı netleştirdikten sonra numarayı PDF'in üstüne basarsın.
Kaynaklar
- Microsoft Destek, "Farklı Word belge bölümlerindeki sayfa numaralarını ve biçimlerini özelleştirme": https://support.microsoft.com/tr-tr/office/sayfa-numaralar%C4%B1n%C4%B1-ve-bi%C3%A7imlerini-farkl%C4%B1-word-belge-b%C3%B6l%C3%BCmlerinde-%C3%B6zelle%C5%9Ftirme-bb4da2bd-1597-4b0c-9e91-620615ed8c05
- Microsoft Destek, "Belgenizde sayfa numaralarını daha sonra başlatma": https://support.microsoft.com/tr-tr/office/belgenizde-sayfa-numaralar%C4%B1n%C4%B1-daha-sonra-ba%C5%9Flatma-c73e3d55-d722-4bd0-886e-0b0bd0eb3f02
- Microsoft Destek, "Öncekine bağlantı": https://support.microsoft.com/tr-tr/word/link-to-previous
- Microsoft Destek, "Save or convert to PDF or XPS in Office desktop apps": https://support.microsoft.com/en-us/office/save-or-convert-to-pdf-or-xps-in-office-desktop-apps-d85416c5-7d77-4fd6-a216-6f4bf7c7c110
- Google Dokümanlar Yardım, sayfa numaraları, üstbilgi ve altbilgi: https://support.google.com/docs/answer/86629?hl=tr
- SDÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü tez yazımı yönergesi (2020), 8. madde, sdu.edu.tr.
