- Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS), MEB'in okullardaki yazılı sınavlar için geliştirdiği dijital ölçme ve değerlendirme platformudur. Öğretmenler sisteme Yeni EBA üzerinden erişir. Bakanlık sistemi 16 Ekim 2026'da tanıttı.
- 2026-2027 birinci dönem birinci yazılı sınavlarından itibaren ortaokulda 5, 6 ve 7. sınıflarda, lisede 9, 10 ve 11. sınıflarda kullanılacak. Toplam 16 branş kapsamda.
- Sınavdaki iki soruyu zümre öğretmenleri birlikte yazar. Diğer sorular, öğretmenin seçtiği zorluk düzeyine göre Bakanlığın açık uçlu soru havuzundan gelir. Güçlük ve puan değerlerini öğretmen belirler.
- Sınavdan sonra soru bazlı puanlar e-Okul'a girilir. Öğrenci ve veli toplam puanın yanında hangi öğrenme çıktılarında güçlü ya da eksik olduğunu da görür.
Milli Eğitim Bakanlığı, okullarda yapılan yazılı sınavları ortak bir dijital sisteme taşıyor. Ortak Yazılı Sınav Sistemi, kısa adıyla OYSS, 16 Ekim 2026'da İstanbul'da Bakan Yardımcısı Ömer Faruk Yelkenci'nin katıldığı bir programla tanıtıldı. Bu yazıda sistemin hangi sınıf ve derslerde kullanılacağını, sınav sorularının nasıl oluşacağını, puanların nereye girileceğini ve öğretmen, öğrenci ve veli için neyin değiştiğini Bakanlığın kendi duyurularına dayanarak anlatıyoruz.
OYSS nedir?
OYSS, Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünün duyurusundaki tanımıyla bir "dijital ölçme ve değerlendirme platformu". Sistemin temelinde beceri temelli sorulardan oluşan bir soru havuzu var. Ülke genelinde aynı standartta sınav yapılması ve sınav sonrasında öğrenci, sınıf ve şube bazında analiz üretilmesi hedefleniyor.
Öğretmenler sistemi Yeni EBA üzerinden kullanacak. Sistem şu adımların hepsini tek yerde topluyor:
- sınavı planlamak,
- öğrenme çıktılarına uygun açık uçlu soruları hazırlamak,
- cevapları ortak ölçütlerle puanlamak,
- sonuçları analiz edip geri bildirim vermek.
Bakanlık bu adımın arkasındaki fikri sınav odaklılıktan uzaklaşmak diye açıklıyor. Yelkenci tanıtımda ölçme ve değerlendirmeye "eğitim süreçlerinin niteliğini artıran, öğrencimizi ve öğretmenimizi geliştiren bir süreç olarak" baktıklarını söyledi. Aynı konuşmada 2023'te çıkarılan yönetmelikle ilkokullarda sınav uygulamasının kaldırıldığını da hatırlattı. Bu yüzden OYSS ilkokulu kapsamıyor.
Hangi sınıf ve derslerde uygulanacak?
Sistem 2026-2027 eğitim öğretim yılının 1. dönem 1. yazılı sınavlarından itibaren kullanılacak. Kapsam iki kademede toplam 16 branş:
| Kademe | Sınıflar | Dersler |
|---|---|---|
| Ortaokul | 5, 6 ve 7 | Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi, İngilizce |
| Lise | 9, 10 ve 11 | Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, felsefe, din kültürü ve ahlak bilgisi, İngilizce |
Listede 8. ve 12. sınıflar yok. Görsel sanatlar, beden eğitimi ya da seçmeli dersler gibi listede olmayan dersler de duyuruda sistemin kapsamında sayılmıyor.
Sınav soruları nasıl oluşturulacak?
OYSS'de sınavı ne tamamen öğretmen yazıyor ne de tamamen Bakanlık gönderiyor. Duyuruya göre süreç şöyle işliyor:
- Adım 1
Senaryoyu seç
Zümre, sene başında konu-soru dağılım tablosundaki senaryolardan birini belirler.
- Adım 2
İki soruyu birlikte yaz
Seçilen senaryodaki öğrenme çıktılarına yönelik 2 soru zümrenin ortak kararıyla hazırlanır.
- Adım 3
Zorluk düzeyini belirle
Kalan sorular Bakanlığın havuzundan, öğretmenin seçtiği zorluk düzeyine göre otomatik gelir.
- Adım 4
Puanları ata
Soruların kolay, orta ya da zor oluşu ve puan değeri öğretmenin mesleki değerlendirmesiyle belirlenir.
- Adım 5
Sınavı uygula ve puanla
Cevaplar ortak ölçütlerle puanlanır, soru bazlı puanlar e-Okul'a girilir.
Konu-soru dağılım tabloları yeni değil. Bakanlık 2026-2027 birinci dönemi için bu tabloları 10 Eylül 2026'da yayımladı. Temel eğitimde 6 ders, ortaöğretimde 10 ders için hazırlanan tablolar, OYSS'nin kapsadığı 16 branşla aynı. Tablosu yayımlanmayan derslerde dağılımı il zümreleri, ölçme ve değerlendirme merkezinin görüşünü alarak hazırlıyor.
Soru havuzunda kaç soru olacak?
Bakanlık, birinci dönem birinci ortak yazılı sınavlarından önce sisteme yaklaşık 8 bin soru aktarmayı hedefliyor. Her sınav döneminde de yaklaşık 8 bin yeni soru geliştirilecek. Sorular öğretim programındaki öğrenme çıktılarına göre ve farklı bilişsel ve güçlük düzeylerinde hazırlanıyor.
Duyuruda yapay zekâ ile ilgili bir plan da var. Yapay zekâ destekli soru yazımının ve açık uçlu cevapları puanlama çalışmalarının ileride sisteme eklenmesi planlanıyor. Bunlar şimdilik plan aşamasında. Bugün puanı öğretmen veriyor.
Açık uçlu soru ne demek, öğrenci nasıl hazırlanmalı?
OYSS'deki soruların hepsi açık uçlu. Yani şıklar arasından seçim yapılmıyor, cevabı öğrenci kendisi yazıyor. Bir matematik sorusunda yalnız sonucu değil çözüm yolunu da yazmak, Türkçede bir metni yorumlarken gerekçe göstermek gibi. Bakanlık bu tercihin amacını öğrencilerin "analiz eden, yorumlayan, ilişki kuran, problem çözen" bireyler olarak yetişmesi diye açıklıyor.
Öğrenci için birkaç pratik öneri:
- Adımları yaz. Açık uçlu sorularda puan çoğu zaman cevabın parçalarına bölünür. Doğru yöntemle başlayıp işlem hatası yapan öğrenci de puan alabilir.
- Soruyu tam cevapla. "Nedenini açıklayınız" diyen soruda yalnız sonucu yazmak eksik kalır.
- Tabloları takip et. Konu-soru dağılım tablosu sınavda hangi öğrenme çıktılarından kaç soru geleceğini gösterir. Öğretmeninden okulunun seçtiği senaryoyu öğrenebilirsin.
- Sonuç raporuna bak. Sistem hangi konuda zorlandığını gösterecek. Sonraki sınava o konulara çalışarak hazırlan.
Puanlar nereye girilecek, veli neyi görecek?
Sınavdan sonra öğretmen her sorunun puanını ayrı ayrı e-Okul'a girer. Sistem bu puanları öğrenme çıktılarıyla eşleştirir. Bundan sonra üç taraf da farklı bir şey görür:
- Öğretmen, öğrencilerin hangi öğrenme çıktılarında güçlü olduğunu, hangilerinde desteğe ihtiyaç duyduğunu görür ve dersini buna göre yeniden planlar.
- Öğrenci, toplam puanın yanında güçlü ve gelişime ihtiyaç duyduğu alanları da görür. Aynı derste farklı zamanlarda girdiği sınavların karşılaştırılmasıyla gelişimi izlenebilir.
- Veli, çocuğunun yalnız notunu değil hangi bilgi ve becerileri kazandığını, nerede ilerlediğini ve nerede desteğe ihtiyacı olduğunu öğrenir.
Bakanlığın ülke geneli ortak sınav duyurusunda bir taahhüt daha var: sonuçlara göre öğrenci toplu listeleri yayımlanmayacak, okullar ve sınıflar arasında karşılaştırmalı veri oluşturulmayacak. Kaynaştırma ya da bütünleştirme yoluyla eğitim alan öğrencilerin değerlendirmesinde de Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) esas alınacak.
Ülke geneli ortak yazılı sınav takvimi
Okul genelinde yapılan ortak sınavların yanında, Bakanlığın bütün ülkede aynı gün yaptığı ortak yazılı sınavlar da sürüyor. 2026-2027 yılında 6, 7, 9 ve 10. sınıflarda toplam 8 ülke geneli sınav yapılacak:
| Dönem ve sınav | Tarih | Sınıf ve ders |
|---|---|---|
| 1. dönem 1. yazılı | 11 Kasım 2026 | 6. sınıf matematik |
| 1. dönem 1. yazılı | 12 Kasım 2026 | 10. sınıf Türk dili ve edebiyatı |
| 1. dönem 2. yazılı | 5 Ocak 2027 | 7. sınıf Türkçe |
| 1. dönem 2. yazılı | 6 Ocak 2027 | 9. sınıf matematik |
| 2. dönem 1. yazılı | 6 Nisan 2027 | 7. sınıf matematik |
| 2. dönem 1. yazılı | 7 Nisan 2027 | 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı |
| 2. dönem 2. yazılı | 8 Haziran 2027 | 6. sınıf Türkçe |
| 2. dönem 2. yazılı | 9 Haziran 2027 | 10. sınıf matematik |
Bu sınavlarda da sorular açık uçlu. Ders ve gün eşleşmesi Bakanlığın 10 Eylül 2026 tarihli duyurusundaki takvimdendir. Okul yönetimi saat ve salon düzenini ayrıca bildirir.
Zümre öğretmenleri için ne değişiyor?
Öğretmenin işi azalmıyor, yeri değişiyor. Soru yazmanın teknik yükünün bir kısmını havuz üstleniyor. Senaryo seçimi, ortak iki soru, zorluk düzeyi ve puanlama ise zümrenin kararı olarak kalıyor. Bakanlık da sistemin "öğretmenin öğrencisini tanıyan mesleki birikimini sınav hazırlama sürecinin merkezinde" tuttuğunu vurguluyor.
Sene başı zümre toplantısında senaryonun ve ortak soruların kararını tutanağa geçirmek, sınavdan sonra sonuçları zümrede konuşmak bu yapıda daha da önem kazanıyor. Bu işler için sitedeki şu araç ve yazılar işine yarar:
- Ortak sınav zümre analizi aracı şubelerin puan tablolarından soru ve kazanım analizi çıkarır, zümre raporunu hazırlar.
- Soru analizi her sorunun güçlük indeksini ve ayırt edicilik değerini hesaplar.
- Yazılı sınav takvimi okulun sınav haftalarını ve günlük sınav sınırını planlar.
- Zümre sürecinin tamamı için ortak sınav analizi nasıl yapılır ve kazanım eksikliği eylem planı yazılarına bakabilirsin.
Henüz belli olmayanlar
Tanıtım duyurusu bazı konuları açık bırakıyor. Okulun sistemi kullanmaya başladığı ilk haftalarda şunları okul yönetiminden ya da il ölçme ve değerlendirme merkezinden teyit etmek gerekir:
- Sınav kâğıdının basılı mı dijital mi uygulanacağı, sınavın okulda nasıl dağıtılacağı.
- Soru bazlı puan girişinin e-Okul'da hangi ekrandan ve hangi tarihe kadar yapılacağı.
- Veli ve öğrencinin geri bildirim raporuna hangi ekrandan ulaşacağı.
Bakanlık sistemin kullanımına ilişkin bir broşür de yayımladı. Ayrıntılar netleştikçe bu yazıyı güncelleyeceğiz.
