- Resmî bir günlük ders planı formu yok; biçim serbest, ama Planlı Yürütülme Yönergesi'nin 7/2 maddesindeki içerik başlıkları planda olmalı.
- Akışı giriş (ön değerlendirme ve köprü kurma), gelişme (süreç bileşenlerine etkinlik) ve sonuç (özet ve öğrenme kanıtı) olarak kur.
- Öğretmen kılavuz kitabı olan derslerde kılavuz kitap ders planı yerine kullanılır (Yönerge 6/4).
- Tarih aralığını ara tatile denk getirme ve 4., 8. ve 12. sınıflarda "öğrenme çıktısı" yerine "kazanım" yaz.
Ekim geldiğinde yıllık plan dosyaya girmiş olur ama asıl günlük iş ders planıdır. Maarif Modeli'yle birlikte terimler değişti: kazanım yerine öğrenme çıktısı, konu yerine içerik çerçevesi, ölçme yerine öğrenme kanıtı. Bir de "resmî günlük plan şablonu hangisi?" sorusu var. Aşağıda bu sorunun kısa cevabını ve planı birkaç dakikada nasıl hazırlayabileceğini bulacaksın. Planını aşağıdaki araçla, MEB yıllık planının o haftasından başlayarak hazırlayabilirsin.
Resmî bir günlük plan formu var mı?
Yok. Okul öncesi için Bakanlığın "günlük eğitim akışı" örneği var, ama ilkokul, ortaokul ve lise için yayımlanmış bir ders planı formu bulunmuyor. Maarif Modeli öğretmen modüllerinde de ders planı örneği yer almıyor. Dayanak metin, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 12.09.2024 tarihli Planlı Yürütülme Yönergesi. Yönergenin 12. maddesine göre ders planlarının tek tip olması şart koşulmuyor; farklı eğitim teorilerine uygun planlar yapılabilir. İnternette "MEB onaylı günlük plan" diye dolaşan şablonlar okulların ya da öğretmenlerin kendi düzenleri.
Biçim serbest ama içerik serbest değil. Yönergenin 7/2 maddesi bir ders planında neler olması gerektiğini tek tek sayıyor:
- a) dersin içeriğinin ve sınıf düzeyinin diğer derslerle ilişkisi
- b) konu örüntüsü
- c) öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri
- ç) tarih aralığı ve muhtemel süre
- d) araç-gereç ve kaynaklar
- e) etkinlikler, güvenlik önlemleri, deney ve gözlemler
- f) öğrencilerin bireysel özellikleri ve farklılıkları
- g) ihtiyaçlar ve değerlendirme süreci
- ğ) ölçme etkinlikleri ve değerlendirme yaklaşımı
Plan bu başlıkları karşılıyorsa düzeni zümrene ve okuluna kalmış.
Maarif Modeli'nde bölümler
Öğretim programlarının ortak metni, her temada öğrenme-öğretme yaşantılarını dört başlıkta anlatıyor: temel kabuller, ön değerlendirme süreci, köprü kurma ve öğrenme-öğretme uygulamaları. Farklılaştırma (zenginleştirme ve destekleme) ile öğretmen yansıtmaları ayrı başlıklar. Bunları yönergenin listesiyle birleştirince kullanışlı bir sıra çıkıyor:
- Genel bilgiler: ders, sınıf ve şube, tema, içerik çerçevesi, hafta ve tarih aralığı, süre, konu örüntüsü, diğer derslerle ilişki
- Öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri
- Programlar arası bileşenler: sosyal-duygusal öğrenme becerileri, değerler, okuryazarlık becerileri
- Öğrenme-öğretme süreci: yöntem ve teknikler, araç-gereç, giriş, gelişme, sonuç, gerekiyorsa güvenlik önlemleri
- Farklılaştırma: zenginleştirme ve destekleme
- Ölçme ve değerlendirme: öğrenme kanıtları ve senin ölçme etkinliklerin
- Açıklamalar ve öğretmen yansıtması
Araç planı bu sırayla basıyor. İlk üç bölüm ve öğrenme kanıtları MEB'in çerçeve yıllık planından hazır geliyor; geri kalanını sen yazıyorsun.
Giriş, gelişme, sonuç: ne yazmalı?
Giriş iki işe yarar. Ön değerlendirmede öğrencinin konuya ne kadar hazır olduğunu birkaç soruyla yoklarsın. Köprü kurmada yeni konuyu önceki haftanın konusuna ya da öğrencinin gündelik yaşamına bağlarsın. Planı yıllık plandan kurmanın faydası burada görünür, çünkü önceki haftanın içerik çerçevesi elinin altındadır.
Gelişmede öğrenme çıktısının süreç bileşenlerini sırayla çalışırsın. Maarif Modeli çıktıları "a) tanımlar, b) veri toplar, c) değerlendirir" gibi alt adımlara bölünmüş olarak geliyor. Her adıma bir etkinlik eşleştirirsen plan hem kısa hem anlamlı olur. Örneğin 6. sınıf Fen Bilimleri'nde Güneş ve Ay tutulması haftasında a) adımı için model üzerinde gösterim, b) adımı için tutulma görsellerinden veri toplama, c) adımı için grup sunumu.
Sonuç, öğrenileni özetleyip kanıtı topladığın bölümdür. MEB planındaki "öğrenme kanıtları" sütunu burada işine yarar: performans görevi, çıkış kartı, öz değerlendirme formu gibi araçlar orada zaten yazılı. Dersi sonraki derse hazırlayan kısa bir cümleyle bitirirsen konu örüntüsünü de tamamlamış olursun.
Araçtaki "Plandan taslak akış" düğmesi bu üç kutuyu o haftanın verisinden kurulan bir iskeletle doldurur: önceki haftanın konusu, çıktıların süreç bileşenleri ve öğrenme kanıtı. Etkinliğin kendisini sen yazarsın.
Farklılaştırma bölümünü boş geçme
Yönergenin f bendi öğrencilerin bireysel farklılıklarını istiyor; programlar da her temada zenginleştirme ve destekleme önerileri veriyor. İşini kolaylaştıracak bir yol: zenginleştirme için konuyu hızlı kavrayan öğrenciye bir üst düzey görev (bir araştırma sorusu, ürün tasarımı), destekleme için zorlanan öğrenciye somut materyal ya da adım adım yönerge. İki satır yeterli. Fen lisesi planlarında MEB bazı haftalara zenginleştirme notlarını doğrudan yazmış; araç bunları çıktı metniyle birlikte getirir.
Kılavuz kitabı olan derslerde plan
Yönergenin 6/4 maddesinde bir istisna var: öğretmen kılavuz kitabı bulunan derslerde kılavuz kitap ders planı yerine kullanılıyor. Tymm.meb.gov.tr'deki listede kılavuzu görünen dersler arasında Beden Eğitimi ve Spor, ilkokul ve ortaokulun bazı sınıflarında Görsel Sanatlar ve İngilizce, 5-6. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım ile lisede hazırlık, 9 ve 10. sınıfın İngilizce, Beden Eğitimi ve Spor, Görsel Sanatlar ve Müzik dersleri var. Bu derslerde ayrıca plan yazmak zorunda değilsin, istersen yine yazabilirsin.
Haftalık plan mı, günlük plan mı?
Yönerge "haftalık plan" diye ayrı bir tür tanımlamıyor; yalnız yıllık plan ve ders planı var. Ama bir ders planı bir veya birden çok ders saatini kapsayabiliyor. Bu yüzden bir dersin haftalık saatlerini tek planda toplaman kurala uygun. Sınıf öğretmenleri için araçta "Haftanın dersleri" seçeneği var: Türkçe, Matematik, Hayat Bilgisi ve diğer dersleri işaretlersin, her dersin o haftaki planı tek dosyada ayrı bir sayfada çıkar. MEB'in yıllık plan yayımlamadığı bir ders (Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi gibi) ya da serbest etkinlikler için boş şablon eklenir; temayı ve çıktıları sen yazarsın.
Günlük ders planında sık yapılan hatalar
- Kazanım kodunu yanlış programdan yazmak. 2026-2027'de 4. ve 8. sınıflarla 12. sınıfta önceki (2018/2019) programlar sürüyor. Bu sınıflarda "kazanım", diğerlerinde "öğrenme çıktısı" yazılır.
- Tarih aralığını tatile denk getirmek. Ara tatil 16-20 Kasım 2026 ve 8-12 Mart 2027. Tatil haftasına plan yazılmaz; bu tarihleri seçtiğinde araç sonraki ders haftasına geçer.
- Süreyi haftalık saatle karıştırmak. Planın süresi, o planın kapsadığı ders saatidir. Haftada 5 saatlik matematikte haftalık plan 5 saat, tek dersin planı 1 ya da 2 saat olur.
- Programlar arası bileşenleri her plana kopyalamak. MEB bunları temaya göre değiştiriyor; o haftanın temasındaki değerleri ve becerileri yazman daha doğru olur.
Planı nerede saklamalı?
Yönerge ders planı için bir sisteme yükleme şartı koymuyor; planlar öğretmende bulunur ve takibinden okul müdürü sorumludur. Araçta yazdıkların ders ve hafta bazında saklanır; haftalar ilerledikçe aynı dersin önceki haftalarına dönüp yazdıklarını görebilirsin.
Bütün yılın planı için yıllık plan oluşturucu, ders saatini hafta hafta görmek için ders saati hesaplama aracına bakabilirsin.
