Yıllık İzin Ücreti Hesaplama

Yıllık izin ücreti nedir?

İşten ayrılırken kullanmadığın yıllık ücretli izin günlerinin karşılığı sana ödenir; bu araç o tutarın brütünü hesaplar. Yıllık ücretli izin, aynı işyerinde en az bir yıl çalışmakla doğan ve 4857 sayılı İş Kanunu m.53'te düzenlenen bir hak. İş sözleşmen hangi nedenle sona ererse ersin, istifa etsen de işveren seni çıkarsa da, kullanmadığın izin günleri için sana ücret ödenir. İzin ücretinde kıdem tazminatındaki gibi fesih nedenine bağlı bir "hak kazanma şartı" yok; en az bir yıllık çalışman varsa birikmiş ve kullanılmamış izinlerin ücrete çevrilir.

Yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır? Adım adım

1. İşe giriş ve işten çıkış tarihlerinden tamamladığın hizmet yıllarını bul.
2. Tamamladığın her hizmet yılı için o yılın izin gün sayısını belirle (kıdem basamağı ve yaş şartı).
3. Bütün yılların izin günlerini toplayarak toplam hak ettiğin izni bul.
4. Bugüne kadar kullandığın toplam izin gününü düş; kalan kısım kullanılmayan izindir.
5. Aylık brüt ücreti 30'a bölerek günlük brüt ücreti bul.
6. Kullanılmayan gün sayısını günlük brüt ücretle çarp; çıkan tutar brüt yıllık izin ücretidir.
7. Damga vergisini (binde 7,59) hesapla; SGK ve gelir vergisi kesintilerini bordrodan teyit et.

Yıllık izin ücreti formülü

Günlük brüt ücret = aylık brüt ücret ÷ 30
Toplam hak edilen izin = her tamamlanan yılın izin günü toplamı
Kullanılmayan izin = toplam hak edilen izin − kullanılan izin
İzin ücreti (brüt) = kullanılmayan gün × günlük brüt ücret
Damga vergisi = izin ücreti × binde 7,59

Kıdeme göre izin gün sayısı (İş Kanunu m.53)

Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) çalışanlara yılda 14 gün, beş yıldan fazla ve on beş yıldan az çalışanlara 20 gün, on beş yıl ve daha fazla çalışanlara 26 gün yıllık izin verilir. On sekiz yaş ve altındaki ile elli yaş ve üzerindeki çalışanlara verilecek izin süresi 20 günden az olamaz. Sözleşmeler bu süreleri artırabilir ama azaltamaz. Araç, tamamlanan her hizmet yılı için o yılın basamağını ve çalışanın o yıl dönümündeki yaşını dikkate alarak toplam hakkı bulur.

Örnek yıllık izin ücreti hesabı (varsayımsal)

Aşağıdaki örnekler yalnızca mantığı gösteriyor, güncel bir ücreti yansıtmıyor. Birinci örnekteki çalışanı şöyle düşün: tam 5 yıl çalışmış, yaş şartlarına girmiyor, son brüt ücreti aylık 30.000 TL ve 28 gün izin kullanmış.

Varsayımsal örnek 1 (5 yıl, 28 gün kullanılmış, aylık brüt 30.000 TL):
Toplam hak          = 5 yıl × 14 gün           = 70 gün
Kullanılmayan izin  = 70 − 28                  = 42 gün
Günlük brüt ücret   = 30.000 ÷ 30              = 1.000 TL
Brüt izin ücreti    = 42 × 1.000               = 42.000 TL
Damga vergisi       = 42.000 × 0,00759         = 318,78 TL
Damga sonrası tutar = 42.000 − 318,78          = 41.681,22 TL

Varsayımsal örnek 2 (7 yıl, 28 gün kullanılmış):
Toplam hak          = 5 × 14 + 2 × 20          = 110 gün
Kullanılmayan izin  = 110 − 28                 = 82 gün
Brüt izin ücreti    = 82 × 1.000               = 82.000 TL

Bu örnekte SGK, işsizlik primi ve gelir vergisi kesintilerini göstermedim; gerçek bordroda bu kalemler de uygulanabilir.

Hangi ücret esas alınır?

İzin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki son brüt ücret üzerinden hesaplanır. Kanun bu ücretin hesabında 50. maddeyi uygular (m.57); 50. madde primleri ve sosyal yardımları hesaba katmadığı için yol, yemek ve prim gibi ek ödemeler brüt ücrete eklenmez, çıplak brüt ücret esas alınır. Aylık ücreti günlük ücrete çevirirken 30 gün esas alınır.

Zamanaşımı

Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı süresi, genel olarak iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıldır. Süreyi kaçırmamak için işten ayrıldıktan sonra uzun süre bekleme ve durumunu bir avukatla teyit et.

Yıllık izin ücretinin ödenme zamanı

İzin ücreti, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte, yani son maaşla ya da kıdem ve ihbar tazminatıyla birlikte ödenmelidir. İşveren ödemeyi geciktirirse bunu işçilik alacağı olarak talep edebilirsin; uyuşmazlıkta arabuluculuk dava şartıdır.

Yıllık izin ücretinden hangi kesintiler yapılır?

Yıllık izin ücreti ücret niteliğindedir. Bordroya eklenen bu tutardan SGK işçi primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilebilir. Araç, brüt izin ücretinin yanında yalnızca damga vergisini (binde 7,59) gösterir; diğer kesintiler çıkış ayındaki kümülatif matraha göre değiştiği için bordrodan hesaplanır. Net tutar için brütten nete aracına bakabilir, mali müşavirine de başvurabilirsin.

Yıllık izin aracından farkı

Yıllık izin aracı belirli bir günde, bir yıl için kalan izin hakkını gösterir. Bu araç ise işten ayrılırken, bütün çalışma yılları boyunca birikmiş ve kullanılmamış izin günlerinin toplam brüt ücretini hesaplar. Kullandığın toplam izin gününü sen girdiğin için sonucun doğruluğu izin kayıtlarının doğruluğuna bağlı.

İzin ücreti hesabında sık yapılan hatalar

• Yalnızca son yılın iznini hesaplamak. Birikmiş bütün yıllar toplanır.
• Tamamlanmamış yıl için izin hakkı doğduğunu sanmak. Tamamlanmamış yıl için hak doğmaz.
• Günlük ücreti 26 veya 22 güne bölerek bulmak. Araçta aylık brüt 30'a bölünür.
• Ek ödemeleri (yol, yemek, prim) brüt ücrete katmak. Kanuna göre hesap çıplak brüt ücretle yapılır.
• Kullanılan izin kayıtlarını eksik girmek ve alacağı yanlış bulmak.
• 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar için 20 günlük alt sınırı atlamak.

Sıkça sorulan sorular

İstifa edersem yıllık izin ücretimi alabilir miyim?

Evet. Fesih nedeni ne olursa olsun, kullanılmamış yıllık izin günleri için ücret ödenir.

Yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır?

Aylık brüt ücreti 30'a bölüp günlük ücreti bulursun, sonra bunu kullanılmayan izin günü sayısıyla çarparsın.

Kaç gün yıllık iznim var?

1-5 yıl (5 yıl dahil) için 14, 5 yıldan fazla 15 yıldan az için 20, 15 yıl ve üzeri için 26 gün. 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri çalışanlara en az 20 gün verilir.

Yıllık izin ücretinden vergi kesilir mi?

Evet. İzin ücreti ücret niteliğindedir; SGK, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerine tabi olabilir.

Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı ne kadardır?

Genel olarak iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıl; kendi durumun için bir avukata danış.

İşveren izin ücretini ödemezse ne yapmalıyım?

Önce yazılı olarak talep et. Çözüm çıkmazsa arabulucuya başvur; anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesine gidebilirsin. Süreç için bir avukattan destek al.

Yıllık izin hakkı ne zaman doğar?

İş Kanunu m.53'e göre yıllık izin hakkı kazanabilmen için işyerinde işe başladığın günden itibaren deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olman gerekir. Bu ilk yıl dolmadan izin hakkı doğmaz; bu yüzden bir yıldan az çalışıp ayrılan işçinin izin ücreti alacağı olmaz. İzin hakkı her hizmet yılı tamamlandığında yeniden doğar ve süresi o yılın basamağına göre belirlenir. Araç yalnızca tamamlanmış hizmet yıllarını sayar, kalan kısmi yıl için izin hesaplamaz.

İzin kullanımı ve bölünmesi

Yıllık izni işveren işçiye kullandırır ve taraflar izni bölebilir; ancak bölünen parçalardan biri en az on gün olmalı. İzin süresinin ücreti, izin başlamadan önce ödenir. Devam eden bir iş ilişkisinde yıllık izin ücrete çevrilemez; yıllık izin ücreti kural olarak iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenir. Bu yüzden çalışırken izin kullanmak yerine para almak mevzuata aykırı olabilir.

Kesintili ikinci varsayımsal örnek

Aşağıdaki hesap, bordroda brüt izin ücretinin net tutardan neden belirgin biçimde yüksek olduğunu gösteriyor. Brüt izin ücreti 42.000 TL, matrah ilk vergi diliminde (%15) olsun; SGK tavanının aşılmadığını ve istisnaların yok sayıldığını varsay. Bu hesap basit bir yaklaşım; gerçek bordro kümülatif matraha ve çıkış ayına göre farklı çıkar.

Varsayımsal örnek (basitleştirilmiş kesintiler, ilk dilim %15):
Brüt izin ücreti      = 42.000,00 TL
SGK işçi payı (%14)   =  5.880,00 TL
İşsizlik (%1)         =    420,00 TL
Gelir vergisi matrahı = 42.000 − 6.300 = 35.700 TL
Gelir vergisi (%15)   =  5.355,00 TL
Damga vergisi         =    318,78 TL
Net                   = 42.000 − 5.880 − 420 − 5.355 − 318,78 = 30.026,22 TL

İzin ücreti ile kıdem ve ihbar tazminatı arasındaki fark

Yıllık izin ücreti, işten ayrılırken ödenen ve sık karıştırılan alacak kalemlerinden biri. Kıdem tazminatı hizmet süresine ve fesih nedenine bağlıdır, ihbar tazminatı ihbar sürelerine uyulmamasından doğar, yıllık izin ücreti ise fesih nedeni ne olursa olsun birikmiş izinler için ödenir. Üçünün şartları, vergilendirmesi ve hesabı birbirinden farklı; her biri için ayrı bir araçla hesap yapman doğru olur.

Yıllık izin ücreti hesabında hangi belgeleri kontrol etmelisin?

Alacağını doğru hesaplamak için işe giriş bildirgesindeki tarihi, izin defterini ya da kullandığın izinleri gösteren kayıtları, son bordrondaki brüt ücreti ve toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmendeki izin hükümlerini incele. Kullanılan toplam gün sayısını doğrulamak için en güvenilir kaynak izin defteri veya bordrodaki izin kullanım kayıtlarıdır. İşyerlerinde izinler çoğunlukla elektronik sistemle takip edilir; sistemden çıktı alıp saklarsan ileride uyuşmazlık çıktığında işine yarar.

Belirli süreli sözleşme ve kısmi süreli çalışmada izin ücreti

Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışıyorsan ve bir yıllık hizmet süresini tamamladıysan sen de yıllık izin hakkı kazanırsın; sözleşme bittiğinde kullanmadığın izinler ücrete çevrilir. Kısmi süreli çalışmada izin süresinin ve ücretin nasıl belirleneceği sözleşmeye ve çalışma düzenine göre değişebilir; bu araç tam süreli çalışmayı varsayar. Hesap yaparken sözleşmendeki özel hükümlere ayrıca bak.

İlgili hesaplayıcılar

İşten ayrılırken diğer alacakların için kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı, ayrılış sonrası gelir desteği için işsizlik maaşı araçlarını kullanabilirsin. Çalışırken kalan izin hakkın için yıllık izin aracına bak.

Yıllık izin ücreti aracını nasıl kullanırsın?

İşe giriş ve çıkış tarihlerini, doğum tarihini, son aylık brüt ücretini ve bugüne kadar kullandığın toplam izin gününü gir. Araç çalışma süreni, toplam izin hakkını, kullanılmayan günleri ve brüt izin ücretini gösterir. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; iş sözleşmen veya toplu iş sözleşmen daha fazla izin öngörebilir.

Kaynaklar

• 4857 sayılı İş Kanunu, m.53, m.57 ve m.59 (izin süreleri, izin ücreti ve sözleşme sona erdiğinde ödeme) (mevzuat.gov.tr).
• Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, Resmî Gazete 03.03.2004 (mevzuat.gov.tr).
• 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, ücret kesintileri (mevzuat.gov.tr).