QR Kod Oluşturucu

QR kod oluşturucu; web adresi, düz metin, Wi-Fi ağı, e-posta, telefon numarası, SMS ve kişi kartı (vCard) için okutulabilir bir QR kod üretir. Türü seçip alanları doldurduğunda kod anında sağdaki panelde belirir. Hata düzeltme düzeyini, ön ve arka rengi seçebilir, kodu baskıya uygun PNG ya da istediğin ölçüde büyüyen SVG olarak indirebilirsin. Üyelik istemez, kodun içine reklam ya da yönlendirme adresi eklemez: telefon kodu okuttuğunda doğrudan senin yazdığın içerik açılır.

QR kod nedir?

QR kod, kare biçimli iki boyutlu bir barkoddur. Adı İngilizce "Quick Response" (hızlı yanıt) sözünden gelir ve 1994'te Japon Denso Wave şirketi tarafından geliştirildi. Bugün ISO/IEC 18004 standardıyla tanımlanıyor. Klasik çizgi barkod yalnız yatay yönde bilgi taşırken QR kod hem yatayda hem dikeyde bilgi taşır; bu yüzden aynı alana çok daha fazla veri sığar.

Kodun her küçük karesine "modül" denir. Üç köşedeki büyük kareler (konum desenleri) okuyucuya kodun yerini ve yönünü gösterir; kod ters ya da eğik tutulsa da okunabilmesi bu desenler sayesindedir. Aradaki modüller ise asıl veriyi ve hata düzeltme bilgisini taşır.

QR kodun 40 sürümü vardır. Sürüm 1, 21 × 21 modüldür; her sürüm bir kenara 4 modül ekler ve sürüm 40, 177 × 177 modüle ulaşır. Araç, içeriğin sığdığı en küçük sürümü kendisi seçer ve panelde sürüm numarasını, kare sayısını ve kullanılan bayt miktarını gösterir.

QR kod nasıl oluşturulur?

1. Üstteki düğmelerden kod türünü seç: Web adresi, Metin, Wi-Fi, E-posta, Telefon, SMS ya da Kişi kartı.
2. Türe göre açılan alanları doldur. Web adresinde "https://" yazmana gerek yok; "hesapo.com" yazarsan araç başına https:// ekler.
3. Hata düzeltme düzeyini seç. Ekranda gösterilecek bir kod için M yeterli; basılacak ya da üstüne logo konacak kodda Q veya H daha güvenli.
4. Ön ve arka rengi seç. Kontrast düşükse ya da açık renkli kareleri koyu zemine koyduysan araç uyarır.
5. PNG boyutunu seçip "PNG indir"e ya da ölçeklenebilir dosya için "SVG indir"e bas.
6. Kodu yayımlamadan önce en az iki farklı telefonun kamerasıyla okutup dene.

Hangi türde ne yazılır?

Telefon bir QR kodu okuttuğunda içindeki metne bakar ve metnin başındaki işarete göre ne yapacağına karar verir. Araç her tür için yaygın kabul gören biçimi kullanır:

Panelin altındaki "Koda yazılan metin" bölümünü açarak kodun içinde tam olarak ne olduğunu görebilirsin. Bu, kodu başkasına verirken neyi paylaştığını bilmenin en kolay yolu.

Wi-Fi kodu

Wi-Fi kodu misafirlerin şifre yazmadan ağa bağlanmasını sağlar. Ağ adını (SSID), şifreyi ve şifreleme türünü gir. Modemlerin büyük çoğunluğu bugün WPA2 ya da WPA3 kullanır; bu durumda "WPA / WPA2 / WPA3" seçeneği doğrudur. Çok eski cihazlarda WEP görülebilir, açık ağ için "Şifresiz" seçilir. Ağ adın yayınlanmıyorsa (gizli ağ) ilgili anahtarı aç.

Ağ adında ya da şifrede noktalı virgül, virgül, iki nokta, tırnak veya ters eğik çizgi varsa araç bunların önüne kaçış işareti koyar. Bu biçim yaygın QR okuyucu kütüphanesi ZXing'in tanımladığı "WIFI:" biçimidir; güncel iPhone ve Android telefonların kamera uygulamaları bu kodu tanır.

Wi-Fi kodu şifreyi açık hâlde taşır. Kodu gören herkes şifreyi okuyabilir; bu yüzden kafe ya da ofis girişine asacağın kodu ayrı bir misafir ağı için oluşturman daha güvenli olur. Güçlü bir misafir ağı şifresi için şifre oluşturucu aracından yararlanabilirsin.

Kişi kartı (vCard)

Kişi kartı türü, telefon rehberine tek dokunuşla eklenebilen bir kartvizit üretir. Ad ya da soyaddan en az biri zorunlu; telefon, e-posta, kurum, unvan, web sitesi ve adres isteğe bağlıdır. Araç vCard 3.0 biçimini kullanır ve virgül, noktalı virgül gibi işaretleri standarda uygun biçimde kaçışlar. Boş bıraktığın alanlar kodu gereksiz yere büyütmesin diye karta hiç yazılmaz.

Kartvizitine koyacağın kodda alan sayısını az tutmak işe yarar. Her alan kodu sıklaştırır, küçük basılan sık bir kod da zor okunur.

Hata düzeltme düzeyi ne işe yarar?

QR kod, Reed-Solomon hata düzeltme kodu kullanır. Bu sayede kodun bir kısmı kirlense, yırtılsa ya da üstüne küçük bir logo gelse bile içerik geri kurtarılabilir. Standart dört düzey tanımlar:

Düzey yükseldikçe kod aynı içerik için daha fazla modül kullanır, yani sıklaşır. Örneğin 38 baytlık "https://hesapo.com/qr-kod-olusturucu/" adresi L ve M düzeyinde sürüm 3'e (29 × 29 kare) sığar, Q düzeyinde sürüm 4'e (33 × 33), H düzeyinde sürüm 5'e (37 × 37) çıkar. Küçük basacağın kodlarda gereğinden yüksek düzey seçmek okunurluğu düşürebilir.

Kapasite: koda ne kadar yazı sığar?

Araç metni UTF-8 olarak kodlar. Türkçedeki ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü gibi harfler UTF-8'de 2 bayt tuttuğu için Türkçe metin İngilizce metne göre biraz daha fazla yer kaplar. En büyük sürümde (40) bayt sınırları şöyledir:

Sınırı aşarsan panel kodu çizmez ve kaç bayt fazla olduğunu söyler. Bu durumda metni kısalt, daha düşük bir düzey seç ya da uzun metni bir web sayfasına koyup koda yalnız adresini yaz. Pratikte 300 baytı geçen kodlar küçük basıldığında zor okunur; uzun metinler için adres yöntemi her zaman daha iyi sonuç verir. Metnin uzunluğunu önceden görmek istersen kelime sayacı karakter sayısını gösterir.

Renk, boyut ve dosya biçimi

Renk seçimi

Okuyucular kodu koyu ve açık alanlar arasındaki parlaklık farkından okur. Araç, seçtiğin iki rengin kontrast oranını WCAG yöntemiyle hesaplar. Oran 3:1'in altına düşerse ya da ön renk arka renkten açıksa uyarı gösterir. Bazı okuyucular ters renkli (açık kareler, koyu zemin) kodları okuyabilse de birçoğu okuyamaz; en güvenli seçim koyu kare ve açık zemindir. Kurumsal rengini kullanmak istersen koyu bir tonunu seçmen yeterli. Renk kodunu bulmak için HTML renk kodu aracına bakabilirsin.

Kenar boşluğu

Standart, kodun çevresinde en az 4 modül genişliğinde boş alan (sessiz bölge) ister. İndirdiğin PNG ve SVG dosyaları bu boşlukla birlikte gelir. Kodu bir tasarıma yerleştirirken bu boşluğu kırpma; yazıya ya da başka bir şekle fazla yaklaşan kodlar okunamayabilir.

PNG mi SVG mi?

PNG bir piksel resmidir. Araç her modülü tam sayıda piksel olarak çizer, bu yüzden kenarlar keskin kalır. Seçtiğin boyuta en yakın tam katı kullanır; panel indirilecek resmin tam ölçüsünü yazar. Web sitesi, sunum ve sosyal medya için 512 ya da 1.024 piksel yeter.

SVG ise vektör biçimidir; afiş, broşür ya da tabela gibi büyük baskılarda kalite kaybı olmadan istediğin ölçüye büyütülür. Matbaalar genellikle vektör dosya ister. SVG'yi daha sonra PNG'ye çevirmen gerekirse SVG'den PNG'ye çevirme aracını, PNG dosyasını küçültmek için resim küçültme aracını kullanabilirsin.

İndirilen SVG dosyası yalnız sayılardan ve renk kodlarından oluşur. Koda yazdığın metin dosyanın içine düz yazı olarak eklenmez, yalnız karelerin dizilişinde bulunur.

Basılacak boyut

Okuma mesafesi büyüdükçe kod da büyümeli. Yaygın bir pratik kural, kodun kenar uzunluğunu okuma mesafesinin yaklaşık onda biri olarak almaktır: 50 cm'den okunacak bir masa kartında yaklaşık 5 cm, 3 metreden okunacak bir afişte yaklaşık 30 cm. Sık (yüksek sürümlü) kodlarda bu ölçüyü biraz büyütmek gerekir. Baskıdan önce bir deneme çıktısı alıp gerçek mesafeden okutmak en sağlam yöntemdir.

QR kod oluştururken sık yapılan hatalar

• Adresi yanlış yazmak. Kod bir kez basıldıktan sonra düzeltilemez. "Koda yazılan metin" bölümünü kontrol et, adresi tarayıcıda bir kez aç.
• Sessiz bölgeyi kırpmak ya da kodu bir resmin üstüne boşluksuz yerleştirmek.
• Açık renk kareleri koyu zemine koymak ya da birbirine yakın iki renk seçmek.
• Kısaltılmış adres hizmetleri kullanmak. Hizmet kapanırsa ya da bağlantıyı değiştirirse basılı kodlar boşa gider. Kendi alan adındaki bir adresi kullanmak daha güvenli.
• Wi-Fi şifresini değiştirdikten sonra eski kodu asılı bırakmak. Şifre değiştiğinde kodu yeniden oluştur.
• Denemeden basmak. Farklı marka iki telefonla, farklı ışıkta okut.

Teknik arka plan

Araç, kare matrisini MIT lisanslı qrcode-generator kütüphanesiyle (Kazuhiko Arase) üretir; içerik biçimleri, kaçış kuralları, kapasite kontrolü, SVG çizimi ve renk kontrolü hesapo'nun kendi kodudur. Testlerde üretilen kodlar bağımsız bir okuyucu kütüphanesiyle (jsQR) geri okunur ve Türkçe karakterli metinlerin, Wi-Fi ve vCard içeriklerinin birebir aynı çözüldüğü doğrulanır.

Kaynaklar

• ISO/IEC 18004:2015, Information technology: Automatic identification and data capture techniques, QR Code bar code symbology specification.
• Denso Wave, QR kodun geliştiricisi: hata düzeltme düzeyleri ve sürüm yapısı açıklamaları (qrcode.com).
• ZXing projesi, "Barcode Contents" belgesi: WIFI:, SMSTO:, tel: ve mailto: içerik biçimleri.
• RFC 2426, vCard MIME Directory Profile (vCard 3.0).
• W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1: göreli parlaklık ve kontrast oranı tanımı.

Sıkça sorulan sorular

QR kodun süresi dolar mı?

Hayır. Bu araçta üretilen kod içeriği doğrudan taşır, araya bir yönlendirme adresi girmez. Kod, içindeki web adresi çalıştığı sürece çalışır; metin, Wi-Fi ve kişi kartı kodları ise hiç eskimez.

Oluşturduğum kodu sonradan değiştirebilir miyim?

Kodun içeriği karelerin dizilişinde saklıdır; içeriği değiştirmek yeni bir kod demektir. Basılı malzemede adresin değişebileceğini düşünüyorsan koda kendi sitendeki sabit bir sayfanın adresini yaz ve o sayfayı güncelle.

Wi-Fi QR kodu iPhone'da çalışır mı?

Güncel iPhone ve Android telefonların kamera uygulaması Wi-Fi kodunu tanır ve ağa katılmayı önerir. Çok eski cihazlarda ayrı bir QR okuyucu uygulaması gerekebilir.

QR kodun ortasına logo koyabilir miyim?

Koyabilirsin, ama hata düzeltme düzeyini H seçmen gerekir. Logo kodun ortasında, konum desenlerinden uzakta olmalı ve kodun yaklaşık beşte birini geçmemeli. Logolu kodu yayımlamadan önce mutlaka birkaç telefonla dene.

Türkçe karakterler bozulur mu?

Araç metni UTF-8 olarak kodlar ve güncel okuyucular UTF-8'i tanır. Testlerde "Işık, çiçek, ğüşöİı" gibi metinler birebir geri okundu. Çok eski bir okuyucu uygulaması Türkçe harfleri yanlış gösterebilir.

Kaç kez okutulduğunu görebilir miyim?

Hayır. Okutma sayısını tutmak için kodun önce bir sayaç sunucusuna yönlendirmesi gerekir; bu araç böyle bir aracı katman kullanmaz. Sayım istiyorsan koda kendi sitenin, ziyaret istatistiği tutulan bir adresini yazabilirsin.

İlgili araçlar

Misafir ağı için güçlü bir şifre üretmek istersen şifre oluşturucu, SVG dosyasını resme çevirmek için SVG'den PNG'ye çevirme, renk kodlarını dönüştürmek için HTML renk kodu aracını kullanabilirsin.