ÖYP Puan Hesaplama

ÖYP neydi?

ÖYP, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) yeni kurulan ve gelişmekte olan üniversitelere öğretim üyesi yetiştirmek için yürüttüğü programdı. Programa yerleşen adaylar kendi üniversitelerinde 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesine göre araştırma görevlisi kadrosuna atanıyor, lisansüstü eğitimlerini başka bir üniversitede yapıyor ve eğitim sonrasında kendi üniversitelerine dönüp mecburi hizmet yapıyorlardı. Yerleştirmeyi YÖK, adayların ÖYP puanına göre yapardı. Kadrolar ve kontenjanlar dönem dönem ilan edilir, YÖK her dönemin sonunda yerleşen adayların en büyük ve en küçük ÖYP puanlarını bölüm ve üniversite bazında yayımlardı.

Program nasıl sona erdi?

15 Ağustos 2016 tarihli 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 2547 sayılı Kanun'a ek madde 30'u ekledi; düzenleme daha sonra 6758 sayılı Kanunla aynen kabul edildi. Bu maddeye göre ÖYP kapsamında 33/a uyarınca atanmış araştırma görevlilerinin statüsü herhangi bir işleme gerek kalmadan 50/d statüsüne dönüştürüldü, yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülüğü kaldırıldı ve başka üniversitelerde eğitimde bulunanların on beş gün içinde kendi üniversitelerine dönmesi istendi. Program o tarihten sonra yeni alım yapmadı.

11 Mayıs 2018'de 7143 sayılı Kanunla 2547 sayılı Kanun'a eklenen geçici madde 78 ise statüsü değişen ÖYP araştırma görevlilerinden belirli şartları taşıyanların başvurmaları hâlinde yeniden 33/a kapsamında atanmasının yolunu açtı. Bugün araştırma görevlisi alımları üniversitelerin ilanlarıyla, ALES ve yabancı dil puanına dayalı ayrı bir yönetmeliğe göre yapılıyor; öncelikli alanlarda doktora için de ÖSYM 2026'da Yükseköğretim Kurumlarının Öncelikli Alanlardaki Doktora Programlarına Öğrenci Seçme Sınavı (YÖK-YKDS) başvurularını açtı.

Kısa zaman çizelgesi

ÖYP puanı nasıl hesaplanıyordu?

YÖK'ün ÖYP sitesinde yayımlanan usul ve esasların son metnine (web arşivinde Ocak 2017 kaydı) göre iki ayrı hesap vardı. Standart başvuruda puan lisans not ortalaması, ALES ve yabancı dil puanından oluşuyordu. Alan sınavı puanıyla başvurulan kadrolarda bir alan sınavı da hesaba giriyordu.

Standart: ÖYP = 0,35 × Lisans notu + 0,50 × ALES + 0,15 × Yabancı dil
Alan sınavıyla: ÖYP = 0,20 × Lisans notu + 0,25 × ALES + 0,40 × Alan sınavı + 0,15 × Yabancı dil

Lisans not ortalaması 100'lük sistemde kullanılıyordu; 4'lük ortalamalar YÖK'ün dönüşüm tablosuyla çevriliyordu. Yabancı dil puanı olmayan adayın dil katkısı sıfır sayılıyordu, bu yüzden dil puanı programda belirgin bir avantajdı.

Usul ve esaslardaki diğer kurallar

• ÖYP puanı, adayın en son girdiği ALES ve yabancı dil sınavı sonuçlarına göre güncellenebiliyordu.
• YÖK Yürütme Kurulu, adayların mezun oldukları alandaki başvurularında oranları 10 puana kadar artırıp azaltmaya ve ÖYP puanını %10'a kadar artırmaya yetkiliydi.
• Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan anabilim dallarında yerleştirme, ÖYP puanının %75'i ile üniversitenin yaptığı özel yetenek sınavının %25'i toplanarak yapılıyordu.
• Kadroya yerleşip göreve başlamayan, başladıktan sonra istifa eden ya da yanlış beyanda bulunduğu için ataması yapılmayan adayların puanı, iki yıl boyunca yeniden başvurularında %20 düşürülüyordu.

Çözümlü ÖYP puanı örnekleri

Standart başvuru

Lisans notu 85, ALES 80, YDS 70
0,35 × 85 = 29,75
0,50 × 80 = 40,00
0,15 × 70 = 10,50
ÖYP puanı = 80,25

Araç da bu örnekle açılıyor. Aynı adayın yabancı dil puanı olmasaydı ÖYP puanı 69,75 olurdu; yalnızca dil puanının olmaması 10 puandan fazla fark yaratıyordu.

Alan sınavı puanıyla başvuru

Lisans notu 85, ALES 80, alan sınavı 75, YDS 70
0,20 × 85 = 17,00
0,25 × 80 = 20,00
0,40 × 75 = 30,00
0,15 × 70 = 10,50
ÖYP puanı = 77,50

Hangi bileşen puanı ne kadar etkiliyordu?

Ağırlıklı toplamda bir bileşendeki artışın etkisi, o bileşenin ağırlığıyla orantılıdır. Standart başvuruda ALES'teki 10 puanlık bir artış ÖYP puanını 5 puan yükseltiyordu. Lisans notundaki 10 puanlık artış 3,5 puan, yabancı dildeki 10 puanlık artış 1,5 puan getiriyordu. Alan sınavıyla başvuruda ise en etkili bileşen alan sınavıydı.

Lisans notu mezuniyetle sabitlendiği için adayların puanlarını yükseltmek için ellerindeki asıl araç ALES'ti. Usul ve esaslar puanın en son girilen ALES ve dil sonuçlarıyla güncellenebileceğini söylüyordu; bu yüzden aday daha yüksek bir ALES puanı aldığında ÖYP puanı da yükseliyordu.

ÖYP puan aracını nasıl kullanmalı?

Önce başvuru türünü seç. Lisans not ortalamanı 100'lük sistemde, ALES puanını da başvurduğun alana uygun puan türüyle (sayısal, sözel ya da eşit ağırlık) gir. Yabancı dil puanın yoksa 0 bırak. Alan sınavı alanı yalnız alan sınavıyla başvuruda hesaba girer; standart başvuruda bu alana ne yazarsan yaz sonuç değişmez. Sonuç kutusunda her bileşenin katkısını ayrı ayrı, hesaplama adımlarında da çarpımları görürsün.

Bu araçta neler değişti?

Aracın önceki sürümü lisans notu %25, ALES %60 ve dil %15 oranlarıyla çalışıyordu. Programın son usul ve esaslar metni %35, %50 ve %15 oranlarını gösterdiği için aracı bu oranlara göre güncelledim ve alan sınavı puanıyla başvuru seçeneğini ekledim. İnternette farklı oranlara rastlayabilirsin; bu yazıda esas aldığım metin, YÖK'ün ÖYP sitesinde programın sonuna kadar yayımda kalan usul ve esaslardır.

Bugün akademik kadroya başvururken neye bakmalı?

Araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi ilanlarında ön değerlendirme ve nihai değerlendirme puanları yine ALES, lisans notu, yabancı dil ve giriş sınavı gibi bileşenlerin ağırlıklı toplamıyla hesaplanır. Oranlar ise ÖYP'ninkilerden farklıdır; ilgili yönetmelikte ve ilan metninde yazar. ÖYP oranlarını bu ilanlara uygulama, her ilanın kendi oranlarına bak. Lisansüstü başvurularında ALES puanını görmek için ALES puan hesaplama, dil puanın için YDS puan hesaplama sayfasını kullanabilirsin.

ÖYP puanı hesabında sık yapılan hatalar

Programın hâlâ sürdüğünü düşünmek

ÖYP 2016'dan beri yeni alım yapmıyor. "ÖYP ilanı" adıyla dolaşan içerikler ya eskidir ya da başka programlara aittir.

4'lük ortalamayı doğrudan girmek

Formül 100'lük not ister. 3,20 gibi bir ortalamayı dönüştürmeden girersen lisans notunun katkısı neredeyse sıfır çıkar.

Alan sınavı oranlarını standart başvuruya uygulamak

Alan sınavı yalnızca ilanında alan sınavı öngörülen kadrolarda hesaba giriyordu; standart başvuruda ALES'in payı %50'ydi.

Sık sorulan sorular

ÖYP ile atanmış araştırma görevlilerinin durumu ne oldu?

Ek madde 30 ile statüleri 50/d'ye dönüştürüldü. Daha sonraki düzenlemeyle şartları taşıyanlar başvurmaları hâlinde yeniden 33/a kapsamında atanabildi. Kendi durumun için üniversitenin personel birimine danış.

Araç neden hâlâ yayında?

Eski ÖYP puanlarını doğrulamak, akademik dosyalardaki hesapları kontrol etmek ya da ağırlıklı puan mantığını anlamak isteyenler için duruyor. Araç da bu yazı da programın sona erdiğini açıkça söylüyor.

ÖYP puanı ile ALES puanı aynı şey mi?

Hayır. ALES, ÖSYM'nin yaptığı bir sınavın puanıdır ve ÖYP puanının bileşenlerinden biriydi. ÖYP puanı ise ALES'i lisans notu ve yabancı dil puanıyla belirli oranlarda birleştiren ayrı bir sayıydı.

Mecburi hizmet yükümlülüğü ne oldu?

Ek madde 30'a göre statüsü değiştirilen ve 33/a kapsamında yeniden ataması yapılmayan araştırma görevlilerinin mecburi hizmet yükümlülükleri kaldırıldı. Yeniden atananların durumunu ilgili düzenlemeler ve üniversitelerinin uygulaması belirledi.

Yabancı dil puanım yoksa ne girmeliyim?

0 gir. Programda dil puanı olmayan adayın dil katkısı sıfır sayılıyordu.

Kaynak

YÖK, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı Usul ve Esasları (oyp.yok.gov.tr, web arşivi Ocak 2017); 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ek madde 30 (674 sayılı KHK m. 49; 6758 sayılı Kanun m. 44); ÖSYM duyurusu, 2026 YÖK-YKDS başvuruları (1 Ekim 2026).