Kısa Çalışma Ödeneği Hesaplama

Son 12 ayın ortalama brüt kazancını yazdığında araç sana İŞKUR'un ödeyeceği kısa çalışma ödeneğinin günlük ve aylık tutarını, damga vergisi kesintisini ve toplam net ödeneği gösterir. Ortalama brüt kazancı, ödenek alınacak gün sayısını ve kısa çalışma süresini girerek hesabın nasıl kurulduğunu adım adım görebilirsin.

Kısa çalışma ödeneği nedir?

Kısa çalışma ödeneği, genel ekonomik, sektörel veya bölgesel krizler ya da zorlayıcı sebepler yüzünden işyerinde haftalık çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya faaliyetin tamamen ya da kısmen durdurulması hâlinde, çalışılmayan süreler için sigortalılara İŞKUR'un ödediği gelir desteğidir. İşveren işçiyi işten çıkarmak yerine kısa çalışma uygulayabilir; işçi de çalışmadığı dönemde gelirinin bir kısmını korur.

Kısa çalışma ödeneği nasıl hesaplanır?

Ödenek, sigortalının son 12 aylık prime esas kazançlarının günlük ortalamasının yüzde 60'ı olarak hesaplanır. Bulunan tutar aylık brüt asgari ücretin yüzde 150'sini aşamaz. Ödenekten yalnızca damga vergisi kesilir. Hesap şu adımlarla yapılır:

1. Son 12 ayın ortalama aylık brüt kazancı girilir; prime esas kazanç üst sınırını aşan kısım hesaba katılmaz.
2. Aylık kazanç 30'a bölünerek günlük ortalama brüt kazanç bulunur.
3. Günlük ortalamanın yüzde 60'ı günlük brüt ödenek olur.
4. Günlük ödenek, aylık tavanın günlük karşılığını aşıyorsa tavan uygulanır.
5. Günlük brüt ödenek, ödenek alınacak gün sayısıyla çarpılır; damga vergisi düşülür.
6. Aylık net ödenek, kısa çalışma süresiyle (ay) çarpılarak toplam bulunur.

Günlük ortalama brüt = aylık brüt kazanç ÷ 30
Günlük brüt ödenek = günlük ortalama × %60 (aylık tavan: brüt asgari ücret × %150 ÷ 30)
Aylık brüt ödenek = günlük brüt ödenek × çalışılmayan gün
Damga vergisi = aylık brüt ödenek × binde 7,59
Aylık net ödenek = aylık brüt ödenek − damga vergisi
Toplam net = aylık net ödenek × kısa çalışma süresi (ay)

Örnek kısa çalışma ödeneği hesabı

Aşağıdaki sayılar yalnızca hesabı göstermek için seçildi; tavanın aşılmadığını varsaydım.

Örnek 1: Ay boyunca tam duruş

Aylık ortalama brüt kazanç = 30.000 TL
Günlük ortalama = 30.000 ÷ 30 = 1.000 TL
Günlük brüt ödenek = 1.000 × %60 = 600 TL
Aylık brüt ödenek (30 gün) = 18.000 TL
Damga vergisi = 18.000 × 0,00759 = 136,62 TL
Aylık net ödenek = 17.863,38 TL
3 ay toplam net = 53.590,14 TL

Örnek 2: Ayda 15 gün çalışılmayan işyeri

Günlük brüt ödenek = 600 TL
Aylık brüt ödenek (15 gün) = 9.000 TL
Damga vergisi = 9.000 × 0,00759 = 68,31 TL
Aylık net ödenek = 8.931,69 TL

Tavan nasıl devreye girer?

Yüksek maaşlı bir çalışanda günlük brüt ödenek, aylık brüt asgari ücretin yüzde 150'sinin 30'a bölünmüş hâlinden büyük çıkıyorsa araç bu üst sınırı uygular ve sonuç ekranında "Tavan uygulandı" diye gösterir. Güncel asgari ücret ve tavan tutarı için İŞKUR'u ve ilgili resmî duyuruları esas al.

Kısa çalışma ödeneği şartları ve süresi nedir?

Kısa çalışma süresi normalde en fazla üç aydır; Cumhurbaşkanı kararıyla bu süre altı aya kadar uzatılabilir. Sigortalının yararlanabilmesi için işyerinin kısa çalışma talebinin İŞKUR'ca uygun bulunması, sigortalının son 120 gün hizmet akdiyle çalışmış olması ve son üç yılda en az 450 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekir. İşveren, işyerinin koşullarının değiştiğini ve kısa çalışmaya geçtiğini İŞKUR'a bildirmekle yükümlüdür; ödenek başvurusu işveren aracılığıyla, ilgili bildirimlerle yürür. Şartları İŞKUR'dan teyit et.

İşsizlik ödeneğinden farkı

Kısa çalışma ödeneği iş sözleşmesi devam ederken ödenir; işsizlik ödeneği ise iş akdi sona erdiğinde gündeme gelir. İkisi de yalnızca damga vergisi kesintisine tabidir, ama oran, tavan ve hesaba esas kazanç dönemi farklıdır: işsizlikte son 4 ay, kısa çalışmada son 12 ay esas alınır.

Kısmen çalışılan günler

Ödenek yalnızca çalışılmayan günler için ödenir. Kısmen çalışılan günlerde ücreti işveren öder, çalışılmayan kısım için ödenek İŞKUR'dan gelir. Tam duruşta ödenek alınacak gün sayısı olarak 30 girilir; kısmi çalışmada gerçekte çalışılmayan gün sayısını gir. Ödeme süresince genel sağlık sigortası primini de İŞKUR karşılar.

Aylık tavan ne zaman devreye girer?

Tavanın hangi kazanç düzeyinde devreye girdiğini güncel tutarı bilmeden de görebilirsin. Brüt asgari ücrete A diyelim. Aylık tavan A × 1,5'tir, günlük karşılığı da bu tutarın 30'a bölünmüş hâlidir. Günlük ödenek, günlük ortalama kazancın yüzde 60'ıdır. Bu iki değeri eşitlediğinde tavanın, aylık ortalama brüt kazancın asgari ücretin 2,5 katını geçtiği durumlarda devreye girdiği ortaya çıkar:

Günlük ödenek ≤ tavan / 30
0,60 × (aylık brüt / 30) ≤ 1,5 × A / 30
Aylık brüt ≤ 2,5 × A

Yani aylık brüt kazancı brüt asgari ücretin 2,5 katını aşmayan sigortalıda ödenek yüzde 60 oranına göre hesaplanır; bu eşiğin üstündekilerde ise ödenek tavanda kalır. Bunu varsayımsal bir sayıyla görelim: A = 100 birim ise tavan günlük 5 birimdir. Aylık brütü 300 birim olan kişinin günlük ortalaması 10, yüzde 60'ı 6 birim çıkar ve tavan yüzünden 5 birimde kesilir. Aylık brütü 200 birim olanın günlük ortalaması yaklaşık 6,67, yüzde 60'ı 4 birimdir; tavanın altında kaldığı için olduğu gibi ödenir. Gerçek A değeri için resmî duyuruya bak.

İşveren ve çalışan açısından kısa çalışma süreci

İşverenin görevleri

Kısa çalışma talebini işveren, nedenlerini ve kapsamını gösteren belgelerle İŞKUR'a iletir. Talebin uygun bulunması ve çalışanlara önceden bilgi verilmesi sürecin parçasıdır. Kısa çalışma uygulanırken çalışma süresi azaltılan ya da faaliyeti durdurulan günler için işçiye ücret yerine ödenek ödendiği için işverenin kayıtları doğru tutması gerekir.

Çalışanın yapması gerekenler

• İşyerinden kısa çalışma talebinin onaylanıp onaylanmadığını ve süreyi öğren.
• Son 12 aylık prime esas kazançlarını bordrodan ve SGK hizmet dökümünden kontrol et.
• Prim gün şartlarını (son 120 gün çalışma, son 3 yılda 450 gün prim) e-Devlet hizmet dökümünden doğrula.
• Ödemenin hangi tarihlerde ve hangi hesaba yapılacağını İŞKUR'dan teyit et.

Kısa çalışma, ücretsiz izin ve fesih farkı

Kısa çalışmada iş sözleşmesi sürer ve çalışılmayan süre için gelir desteği verilir. Ücretsiz izinde ek bir gelir desteği olmayabilir; fesih hâlinde ise işsizlik ödeneği ve tazminat gündeme gelir. Hangi seçeneğin hakkına nasıl etki ettiği (kıdem, yıllık izin, prim günleri) iş sözleşmene ve mevzuata bağlıdır; karar vermeden önce İŞKUR'la ve bir iş hukuku uzmanıyla görüş.

Kısa çalışma süresinin diğer haklara etkisi

Kısa çalışma ödeneği alınan sürenin kıdem, yıllık izin ve prim gün sayısına etkisi mevzuatta ayrıca düzenlenir ve zamanla değişebilir. Bu konuda kesin bilgi için SGK, İŞKUR ve işyerinin insan kaynakları birimiyle teyitleş; araç bu etkileri hesaplamaz.

Kısa çalışma ödeneğinde sık yapılan hatalar

• Son 12 ay yerine son maaşı girmek; hesap 12 aylık ortalamayı esas alır.
• Prime esas kazanca dahil olmayan ödemeleri kazanca eklemek.
• Ödeneği net maaşın yüzde 60'ı sanmak; oran brüt kazanç üzerinden uygulanır.
• Çalışılan günler için de ödenek alınacağını varsaymak.
• Şartların (120 gün, 450 gün) sağlandığını teyit etmeden hesabı kesin saymak.

Hesaplayıcı alanları ne anlama gelir?

Son 12 ayın ortalama aylık brüt kazancı

Bu alana son 12 aydaki prime esas kazançlarının aylık ortalamasını gir. Bordrondaki brüt ücrete ek olarak primler ve prime esas tutulan düzenli ödemeler de buna dahil olabilir; prime esas kazanca girmeyen ödemeleri ekleme. Emin değilsen SGK hizmet dökümündeki prime esas kazanç alanlarına bak. Girdiğin değer prime esas kazanç üst sınırını aşıyorsa araç otomatik olarak üst sınırı uygular.

Ayda ödenek alınacak gün sayısı

Tam duruşta 30 girilir. Çalışma süresi azaltılmış bir işyerindeysen yalnızca çalışılmayan günleri gir. Örneğin ayda 10 gün çalışılmıyorsa 10 yaz; araç bu günler için ödenek hesaplar ve çalıştığın günler için işverenden ücret alacağını varsayar.

Kısa çalışma süresi

Süre 1 ile 6 ay arasında seçilebilir. Normalde azami 3 aydır; uzatma Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır. Toplam net ödenek, aylık net ödeneğin süreyle çarpımıdır; süre uzadıkça toplam da büyür. İşyerin için onaylanan gerçek süreyi İŞKUR'dan öğren ve araca onu gir.

Sıkça sorulan sorular

Kısa çalışma ödeneği ne kadar süre ödenir?

Normalde en fazla üç ay; Cumhurbaşkanı kararıyla altı aya kadar uzatılabilir. Güncel uygulamayı İŞKUR'dan teyit et.

Ödenekten hangi kesintiler yapılır?

Yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi ve SGK işçi payı kesilmez. Genel sağlık sigortası primini İŞKUR karşılar.

Kısa çalışma ödeneği için kim başvurur?

İşyeri için kısa çalışma talebinde bulunan işverendir; talep uygun bulunursa sigortalılar için ödeme süreci işler. Başvuru adımlarını İŞKUR'dan öğren.

Ödenek brüt asgari ücretten fazla olabilir mi?

Evet, ancak aylık tutar brüt asgari ücretin yüzde 150'sini aşamaz.

Kısa çalışma sırasında iş sözleşmesi sona erer mi?

Hayır, iş sözleşmesi devam eder. Hakların ayrıntısı için işyerine ve İŞKUR'a danış.

İlgili araçlar

Brüt kazancını bulmak için netten brüte maaş hesaplama, maaş bordrosu için brütten nete maaş hesaplama, iş akdi sona erdiğinde alacağın ödenek için işsizlik maaşı hesaplama ve kıdem hakkın için kıdem tazminatı hesaplama araçlarını kullanabilirsin.

Kısa çalışma ödeneği aracını nasıl kullanırım?

Son 12 ayın ortalama aylık brüt kazancını, ayda ödenek alınacak gün sayısını ve kısa çalışma süresini gir. Sonuçta günlük brüt ödeneği, damga vergisini, aylık net ödeneği ve toplamı görürsün. Kesin tutar İŞKUR'un tespitine bağlıdır; hesabı resmî kaynaktan ve mali müşavirinden doğrula.

Kaynaklar

• 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ek m.2 (kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği) (mevzuat.gov.tr).
• İŞKUR, kısa çalışma başvuru ve ödeme süreçleri (iskur.gov.tr).
• Güncel brüt asgari ücret ve süre uzatma kararları (resmigazete.gov.tr).