Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, vergi veya finansal danışmanlık değildir. Faiz oranları bankaya, ürüne ve döneme göre değişir; stopaj ve vergi oranlarını mevzuat belirler. Güncel oranlar için bankanın duyurularını, politika faizi ve piyasa verileri için TCMB’yi, vergi için GİB ve Resmî Gazete’yi esas al.
Anaparanı, yıllık faiz oranını ve süreyi yazdığında araç, paranın basit ya da bileşik yöntemle ne kadar faiz getireceğini ve dönem sonunda toplam tutarın kaç olacağını hesaplar. Faiz yöntemini seçmen yeterli; bileşik faizde birleşme sıklığını da belirleyebilirsin.
- Basit faiz = anapara × oran × yıl; bileşik faizde toplam = anapara × (1 + r ÷ m)^(m × yıl), m yılda birleşme sayısıdır.
- 10.000 TL, %40 ve 2 yılda basit faiz 8.000 TL, yıllık bileşik faiz 9.600 TL getirir; süre uzadıkça fark büyür.
- Aylık birleşen %40 nominal oran yaklaşık %48,21 efektif yıllık getiri eder; teklifleri efektif oranla karşılaştır.
- Araç yıllık oran bekler ve brüt getiriyi verir; 6 ay için süreyi 0,5 yıl yaz, stopajı sonuçtan sen düş.
Faiz nedir?
Faiz, paranın zaman içindeki kullanım bedelidir. Parayı mevduat hesabına yatırdığında banka onu kullandığı için sana faiz öder; kredi çektiğinde de sen bankaya faiz ödersin. Faiz iki temel yöntemle hesaplanır. Basit faiz yalnızca ilk anaparanın getirisini sayar. Bileşik faiz ise biriken faizi de anaparaya katar ve yeni dönemde ona da faiz işletir. Süre uzadıkça iki yöntem arasındaki fark hızla büyür.
Basit faiz nasıl hesaplanır?
Basit faizde faiz her dönem aynı anapara üzerinden hesaplanır; biriken faiz yeniden faiz getirmez. Vadeli mevduat ya da senet iskontosu gibi kısa vadeli işlemlerde sık kullanılır.
Faiz = Anapara × (oran ÷ 100) × yıl
Toplam = Anapara + Faiz = Anapara × (1 + oran ÷ 100 × yıl)- Yıllık faiz oranını 100’e bölerek ondalığa çevir (%40 → 0,40).
- Anaparayı bu değerle ve süreyle (yıl olarak) çarp; çıkan tutar toplam faizdir.
- Dönem sonu toplamını bulmak için faizi anaparaya ekle.
Yalnızca basit faizle ilgileniyorsan ayrıntılı örnekler ve gün bazlı hesap için basit faiz hesaplama aracına bakabilirsin.
Bileşik faiz nasıl hesaplanır?
Bileşik faizde her birleşme döneminin sonunda kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemin faizi bu büyümüş tutar üzerinden hesaplanır. Birleşme sıklığı (yılda 1, 2, 4, 12 ya da 365 kez) sonucu değiştirir: aynı yıllık oranla faiz ne kadar sık birleşirse getiri o kadar artar.
Toplam = Anapara × (1 + r ÷ m)^(m × yıl)
Faiz = Toplam − Anapara
r : yıllık faiz oranı (ondalık, %40 → 0,40)
m : yılda birleşme sayısı (1, 2, 4, 12, 365)Bileşik büyümenin başka kullanımları için bileşik faiz hesaplama ve bileşik büyüme araçlarına da göz atabilirsin.
Örnek hesaplama: basit ve bileşik faiz karşılaştırması
Aşağıdaki değerler varsayımsaldır: 10.000 TL anapara, yıllık %40 faiz, 2 yıl. Oranı yalnızca yöntemi göstermek için seçtim.
Basit faiz:
Faiz = 10.000 × 0,40 × 2 = 8.000 TL
Toplam = 10.000 + 8.000 = 18.000 TL
Bileşik faiz (yıllık birleşme):
Toplam = 10.000 × 1,40² = 19.600 TL
Faiz = 19.600 − 10.000 = 9.600 TL
Bileşik faiz (aylık birleşme):
Toplam = 10.000 × (1 + 0,40÷12)^24 ≈ 21.966,99 TLAynı oran ve sürede basit faiz 8.000 TL, yıllık bileşik faiz 9.600 TL getirir. Aylık birleşmede toplam yaklaşık 21.966,99 TL’ye çıkar. Süre uzadıkça fark açılır: aynı koşullarla 5 yılın sonunda basit faizli toplam 30.000 TL, yıllık bileşik faizli toplam yaklaşık 53.782,40 TL olur.
Birleşme sıklığı sonucu nasıl değiştirir?
Aynı 10.000 TL, %40 oran ve 2 yıl için dönem sonu tutarları yaklaşık şöyle: yıllık birleşmede 19.600 TL, 3 aylık birleşmede 21.435,89 TL, aylık birleşmede 21.966,99 TL, günlük birleşmede 22.245,66 TL. Sıklık arttıkça getiri artar, ama her adımda artış küçülür.
Efektif yıllık getiri
Aylık birleşen %40 nominal oran, yıl sonunda yaklaşık %48,21 efektif getiriye denk gelir: (1 + 0,40 ÷ 12)¹² − 1. Faiz tekliflerini karşılaştırırken nominal oranın yanında birleşme sıklığına ve efektif orana da bak.
Yıl dışında süreler
Süreyi ondalıklı yıl olarak girebilirsin: 18 ay 1,5 yıldır. 10.000 TL’nin %40 faizle 1,5 yıl sonundaki basit faizli toplamı 16.000 TL, yıllık bileşik toplamı yaklaşık 16.565,02 TL’dir. Gün üzerinden hesaplıyorsan yılı 365 gün kabul edip gün sayısını 365’e böl.
Basit faiz mi bileşik faiz mi?
Hangi yöntemin uygulanacağını ürünün sözleşmesi belirler. Kısa vadeli mevduatta ve bazı ticari senetlerde basit faiz yaygındır. Birikim ürünlerinde, uzun vadeli yatırımlarda ve kredi ödemelerinde bileşik mantık geçerlidir. Mevduat getirisini hesaplamak için mevduat hesaplama aracı ürünün işleyişine daha yakındır.
Faiz hesaplarken enflasyon ve vergi
Hesaplayıcı brüt getiriyi gösterir; stopaj, vergi ve masraflar buna dahil değildir. Eline geçen tutar bunlar düşülünce azalır. Yüksek enflasyon döneminde nominal faiz ile gerçek getiri de birbirinden ayrılır. Yaklaşık reel getiri (1 + nominal faiz) ÷ (1 + enflasyon) − 1 formülüyle bulunur: %40 nominal faiz ve %30 enflasyonda reel getiri yaklaşık %7,69’dur. Ayrıntı için reel getiri ve enflasyon araçlarına bak.
Faiz hesaplamada sık yapılan hatalar
- Aylık faizi yıllık sanmak. Oranın hangi dönem için verildiğini kontrol et; araç yıllık oran bekler.
- Basit faizle bileşik faizi karıştırmak. Aynı oranla iki yöntem farklı sonuç verir; sözleşmede hangisinin uygulandığına bak.
- Süreyi ay olarak girmek. Süre yıl cinsindendir; 6 ay için 0,5 yaz.
- Brüt getiriyi net sanmak. Stopaj ve vergiler brüt faizi azaltır.
- Oranın sabit kalacağını varsaymak. Değişken faizli ürünlerde sonuç bir tahmindir.
Faiz oranı türleri: nominal ve efektif oran
Bankalar çoğu zaman yıllık nominal oranı duyurur; bu oran birleşme sıklığını içermez. Efektif (gerçek) yıllık oran ise birleşmenin etkisini de yansıtır. Nominal %40 oran yıllık birleşmede efektif %40, aylık birleşmede yaklaşık %48,21’dir. İki teklifi doğru kıyaslamak için aynı birleşme sıklığına dayanan efektif oranlara bakman gerekir. Oran günlük, aylık ya da yıllık verilebilir; araç yıllık oran beklediği için dönüşümü önceden yapmalısın.
72 kuralı: paranın ikiye katlanma süresi
Bileşik faizde paranın kabaca kaç yılda ikiye katlanacağını 72 ÷ yıllık oran (%) ile tahmin edebilirsin. Örneğin %8 oranda yaklaşık 9 yıl gerekir. Bu pratik bir yaklaşımdır ve orta düzey oranlarda iyi sonuç verir. Oran yükseldikçe sapma büyür; kesin sonuç için aracı kullan.
Faiz hesabı nerelerde kullanılır?
Mevduat ve birikim getirisini öngörmek, bir borcun ya da kredinin maliyetini anlamak, gecikme faizini tahmin etmek ve yatırım senaryolarını karşılaştırmak için faiz hesabı yapılır. Kredi maliyeti için ihtiyaç kredisi aracı taksitli geri ödemeyi hesaplar. Yasal faiz ve gecikme zammı araçları ise kendi kurallarıyla çalışır. Her ürünün faiz oranı ve hesap yöntemi farklı olduğu için sözleşmedeki hükmü esas al.
Kısmi dönemler ve ara ödemeler
Araç tek bir anapara ve sabit bir süre için hesap yapar. Dönem içinde para ekliyor ya da çekiyorsan hesabı dönemlere bölüp her bölümü ayrı hesaplaman gerekir. Ek ödemeli birikim planları için birikim aracına bakabilirsin.
Faiz hesaplama aracını nasıl kullanırım?
Anaparayı, yıllık faiz oranını ve süreyi gir, faiz yöntemini (basit veya bileşik) seç. Bileşik faizde birleşme sıklığını da belirle. Sonuç ekranında dönem sonu toplam tutarı ve kazanılan faizi görürsün. Sürenin getiriye etkisini anlamanın en hızlı yolu iki yöntemi yan yana denemektir.
Faiz hesaplamasında ipuçları
- İki ürünü karşılaştırırken aynı süreyi ve aynı birleşme sıklığını kullan; yoksa sonuçlar kıyaslanamaz.
- Nominal oranı efektif orana çevirerek bak; yıllık birleşen %40 ile aylık birleşen %40 aynı getiriyi vermez.
- Brüt faizden stopajı ve diğer kesintileri düştükten sonra net getiriyi enflasyonla kıyasla.
- Uzun vadeli planlarda oranın değişebileceğini hesaba katıp farklı oran senaryoları dene. Küçük bir oran farkı uzun sürede büyük bir tutar farkına dönüşür.
- Kredi tarafında da mantık aynıdır: bileşik işleyen faiz borcu zamanla hızla büyütür. Vadeyi uzatmadan önce toplam faiz yükünü hesapla.
- Sonucu yuvarlamadan önce kuruşlara dikkat et. Araç tam değeri hesaplar, banka ise kendi yuvarlama kuralını uygulayabilir; küçük farklar normaldir.
- Gün bazlı faizde yılın 365 mi 360 gün mü alındığını sözleşmeden kontrol et; bu seçim sonucu bir miktar değiştirir.
Sıkça sorulan sorular
Basit faiz ile bileşik faiz arasındaki fark nedir?
Basit faiz her dönem yalnızca ilk anaparanın getirisini hesaplar. Bileşik faiz biriken faizi de anaparaya ekleyip onun üzerinden faiz işletir; bu yüzden uzun vadede daha çok getirir.
Faiz formülü nedir?
Basit faiz: Anapara × oran × yıl. Bileşik faiz: Anapara × (1 + oran ÷ birleşme sayısı)^(birleşme sayısı × yıl) − Anapara.
Birleşme sıklığı neden önemlidir?
Faiz anaparaya ne kadar sık eklenirse sonraki dönemlerde o kadar çok faiz işler. Aynı yıllık oranla aylık birleşme, yıllık birleşmeden daha yüksek efektif getiri verir.
Hesaplanan faiz net getiri midir?
Hayır. Araç brüt getiriyi gösterir; stopajı, vergiyi ve masrafları senin düşmen gerekir.
Süreyi ay olarak nasıl girerim?
Ay sayısını 12’ye bölüp yıl olarak gir: 9 ay için 0,75.
Bu araç yatırım tavsiyesi verir mi?
Hayır. Oranın sabit kalacağı varsayımıyla matematiksel bir hesap yapar. Ürün seçerken bankanın güncel koşullarına ve kendi risk durumuna bak.
Güncel faiz oranları ve düzenlemeler için ilgili bankanın duyurularını ve TCMB’yi, mevduat ve faiz gelirlerinin vergilendirilmesi için GİB ile Resmî Gazete’yi esas al. Hesaplayıcı tahmin üretir; gerçek getiri ürün koşullarına göre değişir.