- Türkiye yıl boyunca UTC+3'tedir; başka bir şehrin saatini bulmak için Türkiye saatinden 3 saat çıkarıp şehrin ofsetini eklersin.
- Örnek: Türkiye'de saat 21:00 iken Tokyo'da (UTC+9) saat 03:00'tür ve orada ertesi gün başlamıştır.
- Türkiye'de mevsimlik saat değişikliği yok; fark mevsime göre oynuyorsa nedeni karşı şehrin yaz saati uygulamasıdır.
- Kalıcı UTC+3 uygulaması 2016'daki Bakanlar Kurulu kararıyla başladı, bugün 1 Ekim 2018 tarihli 139 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanıyor.
- Sonuç 24:00'ı geçerse ertesi güne, 00:00'ın altına inerse önceki güne düşersin.
Başka bir şehirde saatin kaç olduğunu bulmak için tek bir referans yeter: UTC. Yurt dışındaki bir yakınını aramadan, toplantı planlamadan ya da canlı yayının saatine bakmadan önce bu hesabı yaparsın. Türkiye saatini yazıp şehri seçtiğinde karşılığı aşağıda çıkar.
Saat dilimleri UTC'ye bağlıdır
Dünyadaki saatler UTC'ye (Eş Güdümlü Evrensel Zaman) göre tanımlanır. Türkiye yıl boyunca UTC+3'tedir. Bir şehrin saatini bulmak için Türkiye saatinden 3 saat çıkarıp UTC'ye inersin, sonra şehrin ofsetini eklersin. Şehirde yaz saati uygulanıyorsa ofsete bir saat daha eklenir.
Ofset, bir yerin UTC'den kaç saat ileride ya da geride olduğudur. Artı işareti doğuyu, eksi işareti batıyı gösterir. Dilimler kabaca boylama göre çizilir, ama sınırları ülkeler kendi kararıyla belirler. Bu yüzden komşu iki ülkenin saati farklı olabilir; Türkiye ile Moskova ya da Riyad aynı saati kullanırken batı komşumuz Atina kışın bir saat geridedir.
Türkiye neden yıl boyu UTC+3?
Saatin hukuki dayanağı 697 sayılı Günün Yirmi Dört Saate Taksimine Dair Kanun. Kanunun 2. maddesine göre Greenwich'e göre otuzuncu derecede bulunan boylam bütün Türkiye saatleri için esas alınır. Otuzuncu boylam UTC+2'ye karşılık gelir. Aynı madde, bir saati aşmamak kaydıyla ileri saat uygulaması yapma yetkisi verir. UTC+3, işte bu bir saatlik ileri saattir.
Kalıcı ileri saate geçiş şu kararlarla oldu:
| Tarih | Düzenleme | Ne getirdi? |
|---|---|---|
| 8 Eylül 2016 | Bakanlar Kurulu Kararı 2016/9154 (Resmî Gazete sayı 29825) | "Gün Işığından Daha Fazla Yararlanmak Amacıyla Bütün Yurtta Yaz Saati Uygulanması Hakkında Karar"; saatler o yıl sonbaharda geri alınmadı |
| 28 Kasım 2017 | 7061 sayılı Kanun md. 6 | 697 sayılı Kanun'un 2. maddesine Bakanlar Kurulunun ileri saat uygulaması yapma yetkisi yazıldı |
| 1 Ekim 2018 (Resmî Gazete 2 Ekim 2018) | Cumhurbaşkanı Kararı, karar sayısı 139 (Resmî Gazete sayı 30553) | "Bütün Yurtta Uygulanan İleri Saat Uygulamasının Devam Edilmesi Hakkında Karar" |
Sonuç olarak Türkiye'de mart ve ekimde saat ileri ya da geri alınmaz. Bunun gündelik bir sonucu var: saat kışın da bir saat ileride kaldığı için güneş, eski düzene göre bir saat geç doğar ve geç batar. Özellikle batı illerinde kış sabahları geç aydınlanır; ilinin gün doğumu ve batımı saatlerini gün doğumu ve gün batımı araçlarında görebilirsin. 2016'dan önce Türkiye de çoğu yıl Avrupa ile aynı günlerde kışın UTC+2'ye, yazın UTC+3'e geçiyordu. Eski bir cihaz ya da güncellenmemiş bir yazılım bu eski kuralı uygularsa ekimin son pazarından sonra saati yanlış gösterebilir; böyle bir durumda cihazın saat dilimini "İstanbul" olarak seçip otomatik güncellemeyi aç.
Başka şehrin saatini adım adım hesaplama
- Türkiye saatini SS:DD biçiminde yaz.
- UTC = Türkiye saati − 3 saat.
- Yerel saat = UTC + şehir ofseti (yaz saatinde +1).
- Sonuç 24:00'ı geçerse ertesi güne, 00:00'ın altına inerse önceki güne düşersin.
Örnek: Türkiye'de 15:30 iken Sydney'de saat kaç? UTC = 15:30 − 3 = 12:30. Sydney'in standart ofseti UTC+10, yaz saatinde UTC+11. Avustralya'nın yaz döneminde 12:30 + 11 = 23:30 olur. Kış döneminde 22:30'dur.
Saat dilimi farkı örnekleri
| Şehir | Ofset | Türkiye 12:00 iken yerel saat |
|---|---|---|
| New York (kış) | UTC−5 | 04:00 |
| New York (yaz saati) | UTC−4 | 05:00 |
| Yeni Delhi | UTC+5:30 | 14:30 |
| Londra (kış) | UTC+0 | 09:00 |
| Londra (yaz saati) | UTC+1 | 10:00 |
| Berlin (kış) | UTC+1 | 10:00 |
| Dubai | UTC+4 | 13:00 |
| Moskova | UTC+3 | 12:00 |
| Pekin | UTC+8 | 17:00 |
Günün değişip değişmediğine de bak. Türkiye'de saat 21:00 iken Tokyo'da (UTC+9) saat 03:00'tür ve orada ertesi gün başlamıştır. Türkiye'de 02:00 iken Los Angeles'ta (kışın UTC−8) saat 15:00'tir ve orada hâlâ önceki gündür.
Yaz saati neyi değiştirir?
Türkiye'de mevsimlik saat değişikliği yok. Aradaki fark mevsime göre oynuyorsa bunun nedeni karşı şehrin uygulamasıdır. Avrupa'da yaz saati genellikle mart sonundan ekim sonuna, ABD'de mart ortasından kasım başına kadar sürer. Güney yarımkürede, Sydney ve Auckland'da dönem terstir. Tokyo, Dubai ve Yeni Delhi gibi yerlerde yaz saati uygulanmaz.
Kurallar resmî metinlerde şöyle:
| Bölge | Başlangıç | Bitiş | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Avrupa Birliği | Mart ayının son pazarı, 01:00 UTC | Ekim ayının son pazarı, 01:00 UTC | 2000/84/AT sayılı Direktif, md. 2 ve 3 |
| ABD | Mart ayının ikinci pazarı, yerel 02:00 | Kasım ayının ilk pazarı, yerel 02:00 | 2005 Enerji Politikası Yasası (NIST açıklaması) |
AB'de geçiş tüm ülkelerde aynı anda, UTC'ye göre 01:00'de yapılır. Türkiye saatiyle bu, mart ve ekimin son pazarı sabah 04:00'tür. Bu yüzden Avrupa ile aradaki fark yazın bir saat azalır: Berlin kışın Türkiye'nin iki saat gerisindeyken yazın bir saat gerisindedir. ABD ile Avrupa'nın geçiş tarihleri farklı olduğu için martta birkaç hafta, ekim sonuyla kasım başı arasında da yaklaşık bir hafta New York ile Londra arasındaki fark alışılmış beş saatten dört saate iner.
Yaz saati geçiş haftasında hesap
Geçiş günlerine denk gelen toplantılarda en sık yapılan hata, eski farkla hesap yapmaktır. Örneğin Türkiye'den her hafta saat 16:00'da Berlin'deki bir ekiple görüşüyorsun.
| Dönem | Berlin ofseti | Türkiye 16:00 iken Berlin |
|---|---|---|
| Ekimin son pazarından sonra (kış) | UTC+1 | 14:00 |
| Martın son pazarından sonra (yaz) | UTC+2 | 15:00 |
Toplantı saati Berlin'e göre sabitlenmişse (örneğin her zaman Berlin saatiyle 15:00), senin için kışın 17:00'ye, yazın 16:00'ya denk gelir. Takviminde toplantıyı hangi şehrin saatine göre kurduğunu kontrol et. Araçta yaz saati seçeneğini şehrin o tarihteki durumuna göre işaretlemen gerekir.
Üç kıtaya yayılan bir toplantı için saat bulmak
İstanbul, Londra ve New York'tan katılımcıların olduğu bir görüşme planladığını düşün, tarih ocak ayında olsun. Ocakta Londra UTC+0, New York UTC−5'tir; İstanbul her zaman UTC+3.
| UTC saati | İstanbul | Londra | New York | Uygun mu? |
|---|---|---|---|---|
| 08:00 | 11:00 | 08:00 | 03:00 | New York için gece |
| 13:00 | 16:00 | 13:00 | 08:00 | Herkes için mesai içi |
| 15:00 | 18:00 | 15:00 | 10:00 | İstanbul için mesai sonu |
| 20:00 | 23:00 | 20:00 | 15:00 | İstanbul için gece |
Bu tabloda en dengeli aralık UTC 13:00 ile 14:00 arası. Aynı toplantı temmuzda yapılırsa Londra UTC+1, New York UTC−4 olur; UTC 13:00 bu kez Londra'da 14:00, New York'ta 09:00, İstanbul'da yine 16:00'dır. Davet gönderirken saati UTC ile birlikte yazarsan herkes kendi saatini bu tabloyla bulur.
Yarım saatlik dilimlere dikkat et: Hindistan UTC+5:30, İran UTC+3:30, Nepal UTC+5:45'tir. Araç yaklaşık bir hesap yapar, anlık saat servisi değildir; toplantı ya da uçuş için güncel saati resmî kaynaktan teyit et.
Saat dilimi hesabında sık yapılan hatalar
- Ofseti Türkiye'ye göre sanmak. Listelerde yazan ofset UTC'ye göredir; New York "UTC−5" ise Türkiye'den 8 saat geridedir, 5 değil.
- Yaz saatini iki kez eklemek. Araçta şehrin yaz saati ofsetini seçtiysen ayrıca +1 ekleme.
- Gün değişimini atlamak. Asya'yla yaptığın akşam planları orada ertesi sabaha, Amerika ile yaptığın sabah planları orada önceki geceye düşer.
- Uçuş saatlerini karıştırmak. Bilette kalkış saati kalkış şehrinin, varış saati varış şehrinin yerel saatidir; yolculuk süresini bulmak için ikisini önce UTC'ye çevir. Bunun için uçuş süresi aracını kullanabilirsin.
- Yarım saatlik dilimleri tam saate yuvarlamak. Yeni Delhi ile Türkiye arasındaki fark 2,5 saattir.
Sık sorulan sorular
UTC ile GMT aynı mı? Günlük kullanımda evet, ikisinin de ofseti sıfırdır.
Uluslararası bir toplantıya nasıl saat bulurum? UTC'de aday bir saat seç, bunu her katılımcının yerel saatine çevir ve gece yarısına denk gelenleri ele.
Türkiye'de saatler bir gün yeniden geri alınabilir mi? 697 sayılı Kanun ileri saat uygulamasının yetkisini veriyor; bugünkü UTC+3 uygulaması 139 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanıyor. Bir değişiklik olursa bu da Resmî Gazete'de yayımlanan yeni bir kararla olur.
İki şehir arasındaki sabit farkı mı arıyorum? O zaman saat farkı aracını kullan. İki tarih arasında kaç gün olduğunu bulmak için iki tarih arasındaki gün sayısı aracı var. Uzun yolculuklarda uçuş süresi aracına da bakabilirsin.
Kaynaklar: 697 sayılı Günün Yirmi Dört Saate Taksimine Dair Kanun md. 2 (mevzuat.gov.tr); Resmî Gazete 8 Eylül 2016, sayı 29825, Bakanlar Kurulu Kararı 2016/9154; Resmî Gazete 2 Ekim 2018, sayı 30553, Cumhurbaşkanı Kararı sayı 139; 2000/84/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi (eur-lex.europa.eu); NIST, "Daylight Saving Time (DST)" (nist.gov).
