- Otomatik katılımda çalışan, plana dâhil olduğunun bildirildiği tarihten itibaren 2 ay içinde cayabilir; katkı payları getirileriyle 10 iş günü içinde iade edilir (4632 sayılı Kanun ek m.2).
- Emeklilik hakkı kazanmadan sistemden ayrılanın birikimi, bildirimin şirkete ulaşmasından itibaren 20 iş günü içinde ödenir (m.6).
- Devlet katkısının yalnız hak kazanılan kısmı ödenir: en az 3 yıl kalana %15, 6 yıla %35, 10 yıla %60 (ek m.1).
- Dilekçe işverene değil, emeklilik şirketine verilir.
BES Cayma ve Ayrılma Dilekçesi aracı, emeklilik şirketine vereceğin iki tür dilekçeyi hazırlar: "Cayma" ve "Sistemden ayrılma". Sözleşme türünü (otomatik katılım ya da kendi imzaladığın bireysel sözleşme) ve işlemi seçersin. Otomatik katılımda cayma seçersen plana dâhil olduğunun bildirildiği tarihi girersin; araç cayma için son günü hesaplar ve dilekçe tarihin bu günü geçmişse uyarır.
Kamu kurumlarında çalışanlar da otomatik katılım kapsamındadır. 4632 sayılı Kanunun ek 2. maddesine göre kırk beş yaşını doldurmamış ve 5510 sayılı Kanunun 4/a ya da 4/c bentlerine göre çalışmaya başlayan Türk vatandaşları, işverenin düzenlediği bir emeklilik sözleşmesiyle plana dâhil edilir. Memurlar 4/c kapsamındadır. Kırk beş yaşını doldurmuş çalışanlar istekleri hâlinde plana dâhil edilebilir.
BES cayma dilekçesi nasıl hazırlanır?
- Kişisel bilgilerini gir. Ad soyad, T.C. kimlik no, adres ve iletişim bilgileri.
- İşvereni yaz (otomatik katılımda). Dilekçenin ilk cümlesi "… bünyesinde çalışmaktayım. İşverenim aracılığıyla otomatik katılım kapsamında … numaralı emeklilik sözleşmesine dahil edildim" olur.
- Emeklilik şirketinin adını yaz. Araç muhatabı "… GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE" biçiminde kurar.
- Sözleşme numarasını yaz. Konu satırında da görünür.
- Sözleşme türünü seç. Otomatik katılım ya da kendi imzaladığın bireysel sözleşme.
- İşlemi seç. Cayma ya da sistemden ayrılma.
- Otomatik katılımda caymada bildirim tarihini gir. Şirketin ya da işverenin plana dâhil edildiğini sana bildirdiği tarihtir.
- İade yapılacak IBAN'ı yaz. Araç IBAN'ın TR ile başlayıp 26 karakter olup olmadığını denetler.
- Dilekçe tarihini seç, belgeyi indir ve şirkete ilet.
Cayma ile ayrılma arasındaki fark
| Konu | Cayma (otomatik katılım) | Sistemden ayrılma |
|---|---|---|
| Ne zaman | Plana dâhil olduğunun bildirildiği tarihten itibaren 2 ay içinde | Herhangi bir zamanda, emeklilik hakkı kazanmadan |
| Ne ödenir | Ödenen katkı payları ve varsa getirileri | Birikim ve hak kazanılan Devlet katkısı |
| Ödeme süresi | 10 iş günü | Bildirimin şirkete ulaşmasından itibaren 20 iş günü |
| Devlet katkısı | Sisteme girişte verilen ilave katkı cayma hâlinde verilmez | Yalnız hak kazanılan oran ödenir |
| Dayanak | 4632 ek m.2 | 4632 m.6, ek m.1 |
Kanuna göre cayma hakkını kullanmayan çalışana, sisteme girişte bir defaya mahsus olmak üzere ilave Devlet katkısı sağlanır; bu katkı da ek 1. maddedeki hak etme koşullarına tabidir. Tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla değişebildiğinden araç rakam yazmaz.
Cayma son günü nasıl hesaplanır?
Araç, plana dâhil olduğunun bildirildiği tarihe 2 ay ekler. Örneğin bildirim tarihi 15.09.2026 ise sonuç bölümünde "Cayma için son gün" 15.11.2026 görünür. Dilekçe tarihin bu günden sonraysa araç "İki aylık cayma süresi geçmiş görünüyor; bu durumda 'Ayrılma' seçeneğini kullanın" uyarısı verir. Bildirim tarihini girmezsen cayma süresinin bu tarihten hesaplandığını hatırlatır.
Kanun Cumhurbaşkanına cayma süresini üç katına kadar artırma yetkisi verir. Şirketinden aldığın bildirimde farklı bir süre yazıyorsa onu esas al. Son güne kalmadan dilekçeni gönder.
Devlet katkısı ne kadar alınır?
Ek 1. maddeye göre sistemden ayrılırken Devlet katkısı hesabındaki tutarın:
- en az 3 yıl sistemde kalanlar %15'ine,
- en az 6 yıl kalanlar %35'ine,
- en az 10 yıl kalanlar %60'ına
hak kazanır. Emeklilik hakkı kazananlar ile vefat ya da malullük nedeniyle ayrılanlar tamamına hak kazanır. Hak kazanılmayan kısım genel bütçeye gelir kaydedilir. Sürelerin hesabında emeklilik sözleşmesi esas alınır.
Ayrılmada birikimin getirisi üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılabilir. Kesinti oranları bu araçta yazılmaz; net tutarı ayrılmadan önce şirketinden öğren.
Maaştan ne kadar kesilir?
Otomatik katılımda çalışan katkı payı, kanunda 5510 sayılı Kanunun 80. maddesine göre belirlenen prime esas kazancın %3'ü olarak düzenlenir. Kamu görevlisinde de kesinti bordrodan yapılır ve işveren tarafından en geç ücretin ödendiği günü izleyen iş günü şirkete aktarılır. Cumhurbaşkanı bu oranı iki katına kadar artırabilir, %1'e kadar azaltabilir ya da maktu bir limit getirebilir; bu yüzden bordrondaki güncel kesinti tutarına bak.
Çalışan, sözleşmede belirlenen tutardan daha yüksek bir kesinti yapılmasını işverenden isteyebilir. Cayma hakkını kullanmayan çalışan ise Kurumca belirlenen hâllerde katkı payı ödemesine ara verilmesini talep edebilir (ek m.2). Yani BES'ten tamamen çıkmak yerine ödemeye ara vermek de bir seçenek olabilir; hangi hâllerde mümkün olduğunu şirketine sor.
Bireysel sözleşmede cayma
Kanundaki iki aylık cayma süresi otomatik katılım için düzenlenmiştir. Kendi imzaladığın bireysel sözleşmede cayma hakkın olup olmadığı bu araçta doğrulanmadı. Araç bu durumda sözleşmeni ve şirketi kontrol etmeni, cayma hakkı yoksa "Ayrılma" seçeneğini kullanmanı söyler.
Muhatap ve teslim
Dilekçe emeklilik şirketinin genel müdürlüğüne verilir; işverenine verilmez. Şirketin talepleri mobil uygulama ya da internet şubesi gibi başka kanallardan da alıyor olabilir; bunu şirketine sor. Yazılı dilekçe göndermek istiyorsan iadeli taahhütlü posta, KEP ya da şirketin gösterdiği yolu kullan ve gönderim tarihini belgeleyen kaydı sakla.
Cayma ya da ayrılma işlemi bittikten sonra işverenine de bilgi ver; böylece bordrondan kesinti yapılmaya devam etmez.
Gerekli ekler
Ekler alanını boş bırakırsan araç "Kimlik kartı fotokopisi"ni yazar. Şirket IBAN'ın sana ait olduğunu gösteren bir belge isteyebilir.
Örnek dilekçe metni
… EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE Konu: Emeklilik sözleşmesinden cayma (sözleşme no: 12345678) Kayseri Valiliği bünyesinde çalışmaktayım. İşverenim aracılığıyla otomatik katılım kapsamında 12345678 numaralı emeklilik sözleşmesine dahil edildim. Plana dahil olduğum 15.09.2026 tarihinde tarafıma bildirilmiştir. 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu'nun ek 2 nci maddesi uyarınca iki aylık süre içinde sözleşmeden caydığımı bildirir, ödenen katkı paylarının getirileriyle birlikte aşağıdaki hesaba iade edilmesini talep ederim. Gereğini saygılarımla arz ederim. Sözleşme no: 12345678 · IBAN: TR… · Hesap sahibi: Ayşe Yılmaz
Sık yapılan hatalar
- Dilekçeyi işverene vermek. Cayma ve ayrılma emeklilik şirketine bildirilir.
- İki aylık süreyi kaçırıp "cayma" istemek. Süre geçtiyse işlem ayrılma olarak yürür.
- Bildirim tarihini yanlış yazmak. Süre sözleşmenin başladığı değil, sana bildirildiği tarihten işler.
- Devlet katkısının tamamını beklemek. Emeklilik hakkı kazanmadan ayrılırsan yalnız hak kazanılan oran ödenir.
- IBAN'ı eksik yazmak. TR ile başlamalı ve 26 karakter olmalı.
Sonrası
Caymada katkı payların getirileriyle 10 iş günü içinde, ayrılmada birikimin bildirimin şirkete ulaşmasından itibaren 20 iş günü içinde hesabına yatırılır. Süre içinde ödeme yapılmazsa şirkete yazılı başvur ve başvurunun kaydını sakla. Emeklilik planlaman için emeklilik hesaplama sayfasına, maaş kesintini görmek için memur maaşı hesaplama sayfasına bakabilirsin. Durumuna özel sorular için şirketine ya da bir mali müşavire danış.
Kaynaklar
- 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m.4)
Sıkça sorulan sorular
Otomatik BES'ten cayma süresi ne kadar?
Çalışan, emeklilik planına dâhil olduğunun kendisine bildirildiği tarihten itibaren 2 ay içinde cayabilir (4632 ek m.2). Araç bildirim tarihine 2 ay ekleyerek son günü gösterir; örneğin 15.09.2026'da bildirilen planda son gün 15.11.2026'dır.
Memurlar otomatik BES kapsamında mı?
Evet. Kırk beş yaşını doldurmamış ve 5510 sayılı Kanunun 4/a ya da 4/c bentlerine göre çalışmaya başlayanlar otomatik katılım kapsamındadır; memurlar 4/c kapsamındadır. 45 yaşını doldurmuş çalışanlar istekleri hâlinde dâhil edilebilir.
Caydıktan sonra param ne zaman yatar?
Cayma hâlinde ödenen katkı payları, varsa getirileriyle birlikte 10 iş günü içinde iade edilir (ek m.2). Bu yüzden dilekçede doğru IBAN yazman önemlidir.
İki ay geçti, yine de çıkabilir miyim?
Evet, ama işlem cayma değil sistemden ayrılma olur. Birikimin bildirimin şirkete ulaşmasından itibaren 20 iş günü içinde ödenir ve Devlet katkısının yalnız hak kazandığın kısmını alırsın (m.6, ek m.1).
BES'ten ayrılırsam Devlet katkısını alabilir miyim?
Sistemde en az 3 yıl kaldıysan Devlet katkısı hesabındaki tutarın %15'ine, 6 yılda %35'ine, 10 yılda %60'ına hak kazanırsın (ek m.1). Emeklilik, vefat ve malullükte tamamı ödenir; hak kazanılmayan kısım bütçeye döner.
BES cayma dilekçesini kime vermeliyim?
Dilekçe emeklilik şirketinin genel müdürlüğüne verilir, işverene verilmez. Şirketin talebi başka kanallardan da alıyor olabilir. İşlem sonrası işverenine bilgi ver.
Kendi açtığım BES'te cayma hakkım var mı?
Kanundaki iki aylık cayma süresi otomatik katılım için düzenlenmiştir. Bireysel sözleşmende cayma hakkın olup olmadığını sözleşmenden ve şirketten öğren; yoksa ayrılma seçeneğini kullan.
BES'ten çıkmak yerine ödemeye ara verebilir miyim?
Kanuna göre cayma hakkını kullanmayan çalışan, Kurumca belirlenen hâllerde katkı payı ödemesine ara verilmesini talep edebilir (4632 ek m.2). Hangi hâllerde mümkün olduğunu emeklilik şirketine sor.