Güncel durum: 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu 18 Ekim 2024'te yürürlüğe girdi. Kanunun geçici 2. maddesine göre aday öğretmenlerin adaylığı, Aday Öğretmen Yetiştirme Programı'nı tamamlayıp bir yıl görev yapmalarının ardından kaldırılır; kanunda bunun için yazılı sınav öngörülmez. Bu araç son AKS kılavuzundaki puanlama kuralını uygular; geçmiş bir sonucu kontrol etmek ya da deneme sınavı puanlamak için kullanılabilir.
- AKS puanı = 100 × doğru sayısı ÷ geçerli soru sayısı; yanlışlar doğruyu götürmez, başarı sınırı 60 puandır.
- İptal edilen soru hesaptan tamamen çıkar ve her doğrunun değeri yükselir; 2 soru iptal edildiyse geçmek için 59 doğru yeter.
- Yanlış puan düşürmediği için boş bırakmanın faydası yoktur; emin olmadığın soruyu da işaretle.
- 7528 sayılı Kanun'la adaylık yazılı sınav olmadan kaldırılıyor; araç geçmiş sonuçları ve deneme sınavlarını puanlamak içindir.
AKS nedir?
AKS, Millî Eğitim Bakanlığı'nın aday öğretmenlere uyguladığı Adaylık Kaldırma Sınavı'dır. Sözleşmeli ya da kadrolu olarak göreve başlayan öğretmenler bir yıllık adaylık sürecini doldurup performans değerlendirmesinde başarılı olduktan sonra bu yazılı sınava girer, başaranların adaylığı kaldırılırdı. Sınavın dayanağı 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesi ve Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği idi.
İncelediğim son kılavuz, 5 Eylül 2021 Pazar günü 81 il merkezinde yapılan sınava ait. Kılavuzdaki ücret notlarından bu sınavın önce 25 Nisan 2021 için planlandığı, sonra ileri bir tarihe alındığı anlaşılıyor. 2024'te çıkan Öğretmenlik Mesleği Kanunu adaylık sürecini yeniden düzenledi; adaylığın kaldırılması artık yazılı sınava bağlı değil, yetiştirme programına ve görev süresine bağlı.
AKS sınavının yapısı
2021 kılavuzuna göre sınavda beş seçenekli 100 soru sorulur ve süre 120 dakikadır. Konu dağılımı şöyle:
| Konu | Pay | Yaklaşık soru |
|---|---|---|
| 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 4483 sayılı Kanun | %15 | 15 |
| Bakanlık teşkilatı, görevleri ve mevzuatı | %30 | 30 |
| Öğretmenlik uygulamaları (planlama, sınıf yönetimi, ölçme-değerlendirme vb.) | %50 | 50 |
| T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük | %5 | 5 |
Mevzuat bölümünde 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, dilekçe ve bilgi edinme kanunları, okul yönetmelikleri ve aday öğretmen yetiştirme süreci yer alır.
AKS puanı nasıl hesaplanır?
Kılavuzun 3.3.3 maddesi değerlendirmeyi dört cümleyle anlatır: değerlendirme 100 tam puan üzerinden yapılır, 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır, her sorunun puan değeri eşittir ve yanlış cevaplar doğru cevapları etkilemez. Bu yüzden AKS'de net hesabı yoktur.
AKS puanı = 100 × Doğru sayısı / Geçerli soru sayısı
Geçerli soru = 100 − iptal edilen soru
Başarı: puan ≥ 60İptal edilen soru yoksa her doğru tam 1 puan eder ve puan doğru sayısına eşit olur. Cevap anahtarında hata bulunan sorular iptal edilmez; doğru seçenek esas alınarak değerlendirilir. Merkez Sınav Kurulu ya da mahkeme kararıyla iptal edilen sorular ise değerlendirme dışında kalır ve kalan soruların puan değeri yeniden hesaplanır.
Örnek AKS puanı hesapları
İptal sorusu yok
72 doğru, 20 yanlış, 8 boş
Puan = 100 × 72 / 100 = 72 → Başarılı (sınıra fark +12)20 yanlışın puana hiçbir etkisi yok. Aynı aday 72 doğru 28 boşla da 72 alırdı.
İki soru iptal edilmiş
55 doğru, 2 iptal
Geçerli soru = 98
Puan = 100 × 55 / 98 ≈ 56,12 → Başarısız
60 puan için gereken doğru = ⌈0,60 × 98⌉ = ⌈58,8⌉ = 59 → 4 doğru eksikİptal edilen soru sayısı arttıkça her doğrunun değeri yükselir. 98 geçerli soruda bir doğru yaklaşık 1,02 puan eder.
Geçmek için kaç doğru gerekir?
| İptal edilen soru | Geçerli soru | 60 için gereken en az doğru |
|---|---|---|
| 0 | 100 | 60 |
| 1 | 99 | 60 (59,4 → 60) |
| 2 | 98 | 59 (58,8 → 59) |
| 5 | 95 | 57 |
Gereken doğru sayısını bulmak için 60 ile geçerli soru sayısı çarpılır, sonucun yüzde biri yukarı yuvarlanır. Araç bu değeri "60 puan için gereken en az doğru" satırında gösterir.
Yanlış götürmeyen sınavda strateji
AKS'nin puanlamasından çıkan en pratik sonuç şu: boş bırakmanın sana hiçbir faydası yok. Yanlış cevap puan düşürmediği için emin olmadığın soruda da bir seçenek işaretlersen ortalamada puanın artar. Beş seçenekli bir soruda rastgele işaretlemenin bile doğru çıkma ihtimali %20'dir; iki seçeneği elersen bu ihtimal üçte bire çıkar.
Bu yüzden deneme sınavlarında zamanı şöyle kullanmak mantıklı: önce bildiğin soruları hızla çöz, sonra şüpheli sorulara dön ve süre bitmeden bütün soruları işaretlemiş ol. Ölçme ve değerlendirme ile sınıf yönetimi gibi uygulama soruları sınavın yarısını oluşturduğu için, mevzuat ezberine ayırdığın zamanın bir kısmını öğretmenlik uygulamalarına kaydırmak puana daha çok yansır.
Sınav günü kuralları
2021 sınavı tek oturumda yapıldı; saat 10.00'da başladı ve 120 dakika sürdü. Kılavuza göre sınav başladıktan sonraki ilk 15 dakika içinde gelen adaylar sınava alınır ama ek süre verilmez. Adaylar sınavın ilk 30 dakikası dolmadan ve bitimine 15 dakika kala salondan çıkamaz. Soru kitapçığının A ve B olmak üzere iki türü vardır; çift işaretlenen ya da iyi silinmeyen cevaplar optik okuyucuda yanlış sayılabilir. Yanlış götürmeyen bir sınavda bile bu kurallara dikkat etmen gerekir, çünkü bir işaretleme hatası doğru bildiğin bir soruyu puansız bırakabilir.
Sonuçlar ve itiraz
2021 kılavuzuna göre sonuçlar sınavdan sonra en geç 15 iş günü içinde meb.gov.tr üzerinden ilan edilir, adaylara ayrıca belge gönderilmez. Sorulara, uygulamaya ya da sonuçlara itiraz, sonuçların yayımlanmasından itibaren 5 iş günü içinde dilekçe ve itiraz ücreti dekontuyla Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü'ne yapılır. ÖDSGM itirazları 10 gün içinde inceler.
Sınava giriş şartları neydi?
- Performans değerlendirmesinde başarılı olmak,
- Sınav tarihinde bir yıl fiilen çalışma şartını tamamlamış olmak (aylıksız izinde geçen süreler sayılmaz),
- Sınav ücretini süresinde yatırmış olmak.
Bu şartları taşıyan adaylar ayrıca başvuru yapmadan sınava alınırdı. Askerlik ya da doğum gibi belgelenebilir bir mazeretle sınava giremeyen aday, göreve döndükten sonraki ilk sınava girerdi.
Yeni düzende adaylık nasıl kaldırılıyor?
7528 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesi, kanunun yürürlüğe girdiği tarihte aday öğretmen olanları ve 1 Eylül 2025'e kadar aday öğretmen olarak istihdam edilecekleri Aday Öğretmen Yetiştirme Programı'na tabi tutar. Program iki parçadan oluşur:
- Kişisel ve mesleki gelişime katkı sağlayan, memuriyete ve mesleğe hazırlığı içeren, en az 240 ders saatlik hizmet içi eğitim,
- Görev yapılan kurumun temel görevlerinin gözlemlendiği ve bir danışman nezaretinde uygulandığı çalışmalar.
Adaylık süreci bir yıldan kısa, iki yıldan uzun olamaz. Programı tamamlayan ve bir yıllık görev süresini dolduran aday öğretmenlerin adaylığı süreç sonunda kaldırılır ve öğretmenliğe atamaları yapılır. Uygulamanın ayrıntıları Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Yönetmeliği'nde yer alır.
AKS puanı hesabında sık yapılan hatalar
AKS'de dört yanlış kuralını uygulamak
AKS bir ÖSYM sınavı değildir ve kılavuzuna göre yanlışlar doğruyu götürmez. 72 doğru 20 yanlış yapan adayın puanını 67 diye hesaplamak hatalı olur; doğru puan 72'dir.
İptal soruyu yanlış ya da doğru saymak
İptal edilen soru hesaptan tamamen çıkar. Puan, geçerli soru sayısı üzerinden bulunur; yüz üzerinden değil.
Akademi sınavlarıyla karıştırmak
Yeni düzende öğretmen adaylarının Millî Eğitim Akademisi'ndeki hazırlık eğitimi ve oradaki değerlendirmeler AKS'nin devamı sayılmaz. Onların kendi sınav ve puanlama kuralları vardır.
Sık sorulan sorular
AKS hâlâ yapılıyor mu?
7528 sayılı Kanun ile adaylığın kaldırılması, Aday Öğretmen Yetiştirme Programı'nın tamamlanmasına ve bir yıllık görev süresine bağlandı; kanunda yazılı sınav yer almıyor. Kanun, 18 Ekim 2024 itibarıyla aday olanları ve 1 Eylül 2025'e kadar aday öğretmen olarak istihdam edilecekleri bu programa tabi tuttu. Kendi durumun için il millî eğitim müdürlüğüne ve MEB duyurularına başvur.
AKS'de 59 alan aday başarısız mı sayılır?
Kılavuza göre başarı sınırı 60'tır; 60'ın altındaki puanlar başarısız kabul edilir.
Puan neden 100'ün üstüne çıkmıyor?
Formül doğru sayısını geçerli soru sayısına böler. En fazla bütün geçerli soruları doğru yapabilirsin, bu da 100 eder.
Araç bugün ne işe yarar?
Geçmişte girdiğin bir AKS'nin sonucunu kontrol etmek, iptal edilen soruların puanını nasıl değiştirdiğini görmek ya da aynı kurallarla hazırlanmış bir deneme sınavını puanlamak için kullanabilirsin. Doğru sayısını ve varsa iptal edilen soru sayısını girmen yeterli; yanlış ve boş sayısı sonucu değiştirmez.
Öğretmenliğe giriş sınavlarını merak ediyorsan AGS puan hesaplama aracına, genel kamu sınavları için KPSS puan hesaplama aracına bakabilirsin.
Kaynaklar
- MEB Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü, Adaylık Kaldırma Sınavı (AKS) Kılavuzu, 5 Eylül 2021 (madde 2, 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3).
- 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu, RG 18/10/2024, sayı 32696, geçici madde 2.
AKS puanlama kuralları hangi kaynaklardan derlendi?
Bu sayfadaki puanlama kurallarını doğrudan 5 Eylül 2021 AKS kılavuzunun metninden, güncel durumu da 7528 sayılı Kanun'un Resmî Gazete'deki metninden aldım ve Ekim 2026'da kontrol ettim. Adaylıkla ilgili yeni bir düzenleme yapılırsa sayfayı güncelleyeceğim.