Lise Ortalama Hesaplama

Lise ortalaması nasıl hesaplanır?

Lisede ortalama düz ortalama değildir. Her dersin puanı o dersin haftalık ders saatiyle çarpılır, bu çarpımlar toplanır ve toplam saate bölünür. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği bu çarpıma "dersin ağırlıklı puanı" der (m.54) ve yılsonu başarı puanını aynı yolla tanımlar (m.55). Takdir ve teşekkür belgesi de dönem puanlarının bu şekilde bulunan ağırlıklı ortalamasına göre verilir (m.160). Bu araç ders listeni alır, ağırlıklı ortalamayı hesaplar ve belge durumunu gösterir.

Ağırlıklı ortalama = Σ (ders puanı × haftalık ders saati) ÷ Σ haftalık ders saati
Bölme virgülden sonra 4 basamak yürütülür, yuvarlama yapılmaz.

Örnek: altı dersli bir dönem

Aracın varsayılan değerleri aşağıdaki tablodur. Puanlar bir dönemin dönem puanlarıdır.

1.600 ÷ 21 = 76,1904 → ekranda 76,19
Bütün dersler 50 ve üzeri → teşekkür belgesi (davranış puanı 100 ise)
Takdire kalan: 85 − 76,1904 = 8,81

Aynı puanların düz ortalaması (78 + 64 + 72 + 81 + 90 + 85) ÷ 6 = 78,33 olurdu. Matematik hem düşük hem de haftada 6 saat olduğu için ağırlıklı ortalama düz ortalamadan iki puan aşağıda kalır. Yüksek saatli derslerdeki küçük bir artış ortalamayı belirgin biçimde yukarı taşır: matematik 64 yerine 74 olsaydı ağırlıklı ortalama 1.660 ÷ 21 = 79,0476 olurdu.

Dönem ortalaması mı, yıl sonu ortalaması mı?

Araç iki iş için de kullanılır; fark girdiğin puandadır.

• Dönem puanlarını girersen o dönemin ağırlıklı ortalamasını bulursun. Takdir ve teşekkür bu ortalamaya göre verilir.
• Yıl sonu puanlarını (iki dönemin ortalamasını) girersen yılsonu başarı puanını bulursun. Sınıf geçme ve mezuniyet puanı buna dayanır.

Yıl sonu için iki dönem puanını ayrı ayrı girmek istersen Lise YBP aracı daha uygundur: dersin yıl sonu puanını kendisi hesaplar, ikinci dönem 70 kuralıyla başarısız dersleri sayar ve sınıf geçme durumunu da verir.

Belge eşikleri

Derece ölçeği 44. maddedeki puan-derece tablosudur. Belge için ortalama yetmez: o dönem bütün derslerden en az 50 almış olmak ve davranış puanının 100 olması gerekir; devamsızlık sınırını aşan öğrenci de belge alamaz. Araç 50'nin altındaki dersleri kendisi sayar, davranış puanı ve devamsızlık için Takdir Teşekkür aracına bakabilirsin.

Kesme ve gösterim

Yönetmeliğe göre bölme "virgülden sonra dört basamak yürütülür". Yani sonuç dördüncü basamakta kesilir ve yukarı yuvarlanmaz. Araç da ortalamayı dört basamakta keser, ekranda iki basamak gösterir ve gösterimde de yuvarlama yapmaz. Örneğin bir derste 84,9999, diğerinde 85 alıp saatleri eşit olan öğrencinin ortalaması 84,99995 değil 84,9999'dur ve teşekkür bandındadır.

Araca nasıl veri girilir?

Her satıra bir ders: isteğe bağlı ders adı, puan ve haftalık saat. "Kimya 81 2" ya da yalnız "81 2" yazabilirsin. Ondalık için virgül kullanılabilir. Haftalık saati okulunun ders çizelgesinden ya da karnedeki saat sütunundan al. Rehberlik saati gibi puan verilmeyen dersleri yazma; seçmeli dersleri ise mutlaka ekle.

Belgeye ulaşmak için hangi derse yüklenmeli?

Ağırlıklı ortalamada bir dersteki 1 puanlık artış, ortalamayı "dersin saati ÷ toplam saat" kadar yükseltir. Örnekteki 21 saatlik programda matematikte 1 puan artış ortalamaya 6 ÷ 21 = 0,2857 puan ekler; tarihte 1 puan artış ise 2 ÷ 21 = 0,0952 puan. Takdire 8,81 puan kalan öğrencinin yalnız tarihle bu farkı kapatması imkânsızdır; matematik, edebiyat ve İngilizce gibi yüksek saatli dersler ortalamayı asıl taşıyan derslerdir.

Gereken artışı şöyle bulursun: eksik puanı toplam saatle çarp; çıkan sayı, toplaman gereken ek "ağırlıklı puan" miktarıdır. Örnekte 8,81 × 21 = 185 ağırlıklı puan gerekir. Bunu matematiği 64'ten 79'a (15 puan) ve edebiyatı 78'den 97'ye (19 puan) çıkararak sağlayabilirsin: 15 × 6 + 19 × 5 = 185. Araçta puanları değiştirerek farklı planları anında deneyebilirsin.

Haftalık ders saatleri nereden öğrenilir?

Haftalık ders saatleri, Talim ve Terbiye Kurulu'nun onayladığı haftalık ders çizelgelerinde yazar; okul türüne, sınıfa ve seçtiğin derslere göre değişir. Anadolu lisesi 9. sınıfta Türk Dili ve Edebiyatı ile matematiğin saati, meslek lisesinin aynı sınıfındaki saatten farklı olabilir. En güvenilir kaynak öğrencinin kendi karnesi ya da e-Okul'daki ders listesidir; bu sayfadaki örnek saatler yalnız hesabı göstermek içindir. Rehberlik ve yönlendirme gibi puanla değerlendirilmeyen saatler ortalamaya girmez.

Birinci ve ikinci dönem ayrı ayrı

Belge her dönem ayrı değerlendirildiği için bir öğrenci birinci dönem teşekkür, ikinci dönem takdir alabilir ya da tersi olabilir. İkinci dönemin ortalaması birinci dönemden bağımsızdır; birinci dönemde 50'nin altında kalan bir ders ikinci dönemde 50'yi geçerse ikinci dönem belgesine engel kalmaz. Yılsonu başarı puanı ise iki dönemin birlikte sonucudur ve sınıf geçmeyi belirler.

Lise ortalaması hesabında sık yapılan hatalar

• Düz ortalama almak. Haftalık saati olmayan bir hesap belge durumunu yanlış gösterebilir.
• Seçmeli dersleri unutmak.
• 84,99'u 85'e yuvarlamak.
• Belge için yıl sonu puanlarını kullanmak. Belge her dönem ayrı verilir.
• Ortaokul puanlarını bu araçla değerlendirmek. Ortaokulda Türkçe için 70 eşiği vardır; Takdir Teşekkür aracında ortaokul seçeneğini kullan.

Sıkça sorulan sorular

Teşekkür almak için ortalamam kaç olmalı?

Dönem ağırlıklı ortalaman en az 70,00 olmalı, hiçbir dersin 50'nin altında olmamalı ve davranış puanın 100 olmalı.

Bir dersin saati azsa önemi yok mu?

Ortalamaya etkisi azdır ama belge açısından her ders önemlidir: haftada 1 saatlik bir dersten 45 almak, ortalama 90 olsa bile o dönem belgeyi engeller.

e-Okul'daki ortalama ile neden farklı?

Çoğunlukla bir ders eksik girilmiştir ya da haftalık saatlerden biri yanlıştır. Resmî ortalama e-Okul'da görünendir.

Dönem ortalamam 85 ama bir dersim 48. Takdir alır mıyım?

Hayır. Lisede belge için o dönem bütün derslerden başarılı olmak gerekir. Ortalama 85 olsa bile 48 alınan ders takdiri de teşekkürü de engeller.

Ortalamaya seçmeli dersler girer mi?

Evet. Puanla değerlendirilen her ders, seçmeli olsun ya da olmasın, kendi haftalık saatiyle ortalamaya girer. Rehberlik saati gibi puan verilmeyen saatler girmez.

Hazırlık sınıfında ortalama nasıl hesaplanır?

Hazırlık sınıfında sınıf geçme birinci yabancı dil ve hazırlık sınıfı Türk Dili ve Edebiyatı derslerine göre belirlenir; diğer derslerin başarısı ödüllendirmede dikkate alınır ve hazırlık puanları mezuniyet puanına girmez (m.60).

Ortalamam teşekkür sınırında, hangi dersi yükseltmeliyim?

Haftalık saati en yüksek olan derse odaklan. Eksik puanı toplam saatle çarparak gereken ağırlıklı puanı bul ve bunu dersin saatine böl; çıkan değer o dersin kaç puan artması gerektiğini gösterir. Bir dersi 100'ün üzerine çıkaramayacağın için yükü iki üç derse dağıtmak çoğu zaman daha gerçekçidir.

Dönem puanları e-Okul'da ondalıklı görünüyor, öyle mi girmeliyim?

Evet. Puanları e-Okul'da gördüğün gibi, ondalıklarıyla gir. Ondalıkları atmak ya da yuvarlamak ortalamayı birkaç yüzde puan kaydırabilir; sınırda bir öğrenci için bu fark belgeyi değiştirebilir.

Kaynaklar ve güncellik

Bu sayfadaki kuralları ve aracın formülünü, aşağıdaki resmî metinlerin Ekim 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr'de yayımlanan güncel hâlinden aldım. Yönetmelik değiştiğinde araç ve bu metin birlikte güncellenir.

• Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (Resmî Gazete 07.09.2013, sayı 28758); sınıf geçme maddeleri 08.09.2023 (32303), ödül ve değerlendirme maddeleri 22.02.2025 (32821) değişiklikleriyle, son değişiklik 03.07.2026 (33299): m.44 (puan-derece), m.54 (dersin ağırlığı ve ağırlıklı puanı), m.55 (yılsonu başarı puanı), m.160 (teşekkür, takdir ve üstün başarı belgesi), m.170 (davranış puanı).

Ders öğretmenleri yazılı sonuçlarının sınıf ortalamasını, soru güçlüğünü ve ayırt ediciliğini soru analizi aracıyla hesaplayabilir.