Kura Çekme

Kura çekme aracı, yazdığın isim listesinden rastgele kazanan ve yedek belirler ya da kişileri eşit büyüklükte takımlara ayırır. İsimleri her satıra bir tane gelecek şekilde yazar ya da bir tablodan yapıştırırsın, kaç kazanan ve kaç yedek istediğini seçer, "Kura çek" düğmesine basarsın. Liste tarayıcının güvenli rastgele sayı üreticisiyle karıştırılır, sonuç numaralı bir liste olarak görünür ve tek dokunuşla kopyalanır. Sınıfta sunum sırası, arkadaş grubunda hediye çekilişi, halı saha takımı ya da nöbet listesi gibi işlerde kâğıt kesip torbaya atmana gerek kalmaz.

Kura çekme aracı nasıl kullanılır?

1. "İsimler" kutusuna her satıra bir isim yaz. Excel ya da Google E-Tablolar'dan bir sütunu kopyalayıp yapıştırırsan her hücre ayrı satıra düşer.
2. "Çekiliş" ya da "Takımlara ayır" modunu seç.
3. Çekilişte kazanan ve yedek sayısını, takım modunda grup sayısını ya da bir grupta en fazla kaç kişi olacağını gir.
4. "Aynı ismi bir kez say" anahtarını açık bırak; listede iki kez yazılmış bir isim tek kişi sayılır.
5. "Kura çek" düğmesine bas. Sonuç sağdaki panelde, çekilişin yapıldığı tarih ve saatle birlikte görünür.
6. "Sonucu kopyala" ile listeyi WhatsApp grubuna, e-postaya ya da bir belgeye yapıştır.

Kutunun altındaki satır kaç kişi sayıldığını gösterir. Boş satırlar ve isimlerin başındaki, sonundaki fazla boşluklar yok sayılır; isimdeki birden fazla boşluk tek boşluğa indirilir.

Kura nasıl çekiliyor?

Araç listeyi Fisher-Yates karıştırma yöntemiyle karıştırır. Yöntem 1938'de Ronald Fisher ve Frank Yates'in istatistik tablolarında elle yapılan bir yöntem olarak tanımlandı; bilgisayarlar için bugün kullanılan biçimi Richard Durstenfeld 1964'te yayımladı ve Donald Knuth "The Art of Computer Programming" kitabında anlattı. İşleyişi bir torbadan kâğıt çekmeye benzer:

1. Listenin son elemanı için, listenin başından o elemana kadar olan konumlardan biri eşit şansla seçilir ve iki eleman yer değiştirir.
2. Aynı işlem sondan bir önceki eleman için, ama bu kez bir konum daha dar aralıkta tekrarlanır.
3. Liste başa gelene kadar böyle devam eder.

Sonuçta ortaya çıkabilecek her sıralamanın olasılığı eşittir. 8 kişilik bir listenin 8! = 40.320 farklı sıralaması vardır ve her birinin çıkma şansı 40.320'de birdir. Çekilişte karışmış listenin ilk sıraları kazanan, sonraki sıraları yedek olur. Böylece kazananlar ve yedekler aynı karıştırmadan gelir, bir kişinin hem kazanan hem yedek çıkması mümkün değildir.

Rastgele sayılar, tarayıcının Web Crypto arayüzündeki crypto.getRandomValues işleviyle üretilir. Bu kaynak şifre ve anahtar üretiminde kullanılan, tahmin edilmesi pratikte mümkün olmayan bir kaynaktır; oyunlarda kullanılan basit sahte rastgele üreteçlerden farklı olarak önceki sonuçlara bakarak bir sonrakini kestirmek mümkün değildir.

Örnek: 8 kişiden 1 kazanan, 2 yedek

Listede Ayşe, Mehmet, Zeynep, Ali, Elif, Mustafa, Fatma ve Emre olsun. Her isim için kazanan olma olasılığı 1/8, yani %12,5'tir. Yedeklerden birine düşme olasılığı 2/8 = %25, hiçbir şey çıkmama olasılığı 5/8 = %62,5'tir. Bir kişinin kazanan ya da yedek olarak listeye girme şansı toplamda 3/8 = %37,5 eder.

Kazanan çekilişe katılmazsa ya da ulaşılamazsa 1. yedek, o da olmazsa 2. yedek yerine geçer. Yedek sırası bu yüzden önemlidir ve panelde numaralı gösterilir.

Takımlara ayırma

Takım modunda karışmış liste kart dağıtır gibi sırayla gruplara dağıtılır: 1. kişi 1. gruba, 2. kişi 2. gruba gider, son gruptan sonra yeniden 1. gruba dönülür. Bu yüzden grupların kişi sayısı en fazla bir farklı olur.

İki bölme şekli var:

• Grup sayısına göre: "4 grup" dersen 22 kişi 6, 6, 5, 5 olarak dağılır.
• Gruptaki kişiye göre: "bir grupta en fazla 5 kişi" dersen araç gerekli grup sayısını kendisi bulur. 22 kişi için 22 ÷ 5 = 4,4 olduğundan 5 grup kurulur ve dağılım 5, 5, 4, 4, 4 olur.

Halı saha ya da voleybol gibi oyunlarda iki takım kurarken "2 grup" seçmen yeterli. Sınıfta proje grupları için genellikle "en fazla 4 kişi" ya da "en fazla 5 kişi" daha kullanışlıdır. Takımları güç dengesine göre kurmak istiyorsan (örneğin iyi oyuncuları ayrı takımlara dağıtmak) önce oyuncuları seviyeye göre iki listeye ayır, her listeyi ayrı ayrı aynı grup sayısıyla kurayla dağıt ve sonuçları birleştir.

Tekrar eden isimler

"Aynı ismi bir kez say" açıkken, listede iki kez yazılmış bir isim tek kişi sayılır. Karşılaştırma büyük-küçük harf farkı gözetmeden ve Türkçe kurallarıyla yapılır: "İpek", "ipek" ve "İPEK" aynı isim kabul edilir, "Işıl" ile "ışıl" da öyle. Kutunun altındaki satır kaç tekrar bulunduğunu yazar.

Bu ayarın amacı, aynı kişinin listeye yanlışlıkla iki kez girip şansını ikiye katlamasını önlemektir. Ama listende gerçekten aynı adı taşıyan iki farklı kişi varsa (iki "Mehmet Yılmaz" gibi) onları ayırt edecek bir ek yaz: "Mehmet Yılmaz (9-A)" ve "Mehmet Yılmaz (9-B)". Ağırlıklı bir çekiliş yapmak istiyorsan, yani bazı kişilerin daha fazla hakkı olacaksa, bu anahtarı kapatıp o kişiyi hakkı kadar satıra yazabilirsin; o zaman şansı yazıldığı satır sayısıyla orantılı olur.

Çekilişi şeffaf yürütmek için

Kura sonucunun adil olması kadar, katılanların adil olduğuna inanması da önemlidir. Birkaç alışkanlık bunu kolaylaştırır:

• İsim listesini çekilişten önce paylaş, herkes adının listede olduğunu görsün.
• Kazanan ve yedek sayısını önceden duyur.
• Çekilişi ekran paylaşımıyla ya da sınıfta tahtaya yansıtarak canlı yap.
• Sonucu çekiliş zamanıyla birlikte kopyalayıp hemen paylaş. Araç kopyalanan metnin sonuna tarih ve saati ekler.
• "Bir daha çekelim" isteğine kapıyı baştan kapat. Her yeni çekim yeni bir sonuç üretir; beğenilmeyen sonucu tekrar çekmek kurayı anlamsız kılar.

Kura çekerken sık yapılan hatalar

• Virgülle ayrılmış isimleri tek satıra yazmak. Araç her satırı bir kişi sayar; "Ali, Veli, Ayşe" tek isim olarak görünür. İsimleri alt alta yaz.
• Kazanan ve yedek toplamını kişi sayısından fazla girmek. Bu durumda araç uyarı verir ve çekim yapmaz.
• Aynı ismi farklı yazmak: "Ayse" ile "Ayşe" farklı isim sayılır. Listeyi çekilişten önce gözden geçir.
• Sonucu ekran görüntüsü yerine hafızada tutmak. Sonucu kopyala ya da ekran görüntüsü al; sayfayı yenilediğinde sonuç kaybolur.

Ödüllü çekilişler hakkında not

Bu araç arkadaş grubu, sınıf, ekip ve aile içi kuralar için tasarlandı. Bir işletmenin satış ya da tanıtım amacıyla düzenlediği ödüllü çekilişler (sosyal medya hesabından yapılan kampanya çekilişleri dahil) mevzuat gereği izne ve belirli usullere bağlı olabilir. Böyle bir çekiliş düzenleyeceksen izin ve noter süreci için Millî Piyango İdaresi'nin güncel duyurularına bak.

Kaynaklar

• Fisher, R. A. ve Yates, F. (1938). Statistical Tables for Biological, Agricultural and Medical Research. Oliver & Boyd.
• Durstenfeld, R. (1964). Algorithm 235: Random permutation. Communications of the ACM, 7(7), 420.
• Knuth, D. E. The Art of Computer Programming, Cilt 2: Seminumerical Algorithms, bölüm 3.4.2 (karıştırma algoritması).
• W3C, Web Cryptography API: crypto.getRandomValues tanımı.

Sıkça sorulan sorular

Kura gerçekten rastgele mi?

Evet. Sıralama, tarayıcının güvenli rastgele sayı kaynağıyla (crypto.getRandomValues) ve her sıralamaya eşit olasılık veren Fisher-Yates yöntemiyle yapılır. Testlerde 3 kişilik bir listenin 6 olası sıralamasının 60.000 denemede birbirine çok yakın sıklıkta çıktığı doğrulandı.

Aynı kişi iki kez kazanabilir mi?

Hayır. Kazananlar ve yedekler aynı karışık listenin farklı sıralarından alınır, bir isim listede bir kez geçer. "Aynı ismi bir kez say" açıkken yanlışlıkla iki kez yazılan isim de tek kişi sayılır.

Kaç isim girebilirim?

En fazla 2.000 isim. Sınıf, okul ya da etkinlik listeleri için bu sınır fazlasıyla yeter.

Sonucu nasıl paylaşırım?

"Sonucu kopyala" düğmesi kazananları, yedekleri ya da grupları numaralı bir liste olarak ve çekiliş zamanıyla birlikte panoya kopyalar. WhatsApp, e-posta ya da bir belgeye yapıştırman yeterli.

Bir isim çıkınca diğerlerini tek tek çekebilir miyim?

Kazanan sayısını 1 yapıp yedek sayısını istediğin kadar artırabilirsin; yedek listesi çekilme sırasını verir. Sırayla duyurmak istersen listeyi baştan sona okuyarak ilerle.

Rastgele sayı aracından farkı ne?

Rastgele sayı aracı iki sayı arasında sayı üretir; katılımcılara numara verip kullanırsın. Kura çekme aracı ise doğrudan isimlerle çalışır, yedek sırasını tutar ve takımlara ayırabilir.

İlgili araçlar

Sayı aralığından seçim için rastgele sayı, bir grubun kaç farklı biçimde seçilebileceğini görmek için kombinasyon, seçenekleri puanlayarak karar vermek için karar matrisi aracını kullanabilirsin.