DASK Sigortası Hesaplama

DASK nedir, neden zorunludur?

DASK, Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nun yürüttüğü Zorunlu Deprem Sigortası'nın yaygın adıdır. Dayanağı 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu'dur. Kanun, belediye sınırları içinde bulunan ve tapuya kayıtlı konutlar için bu sigortayı yaptırmayı zorunlu tutar. Amaç, deprem sonrasında yükü tek başına devletin taşıması yerine bir risk havuzu kurmak ve konut sahiplerine asgari düzeyde bir tazminat güvencesi vermektir.

Zorunluluğun pratikte sonuçları var. Tapu devri sırasında geçerli bir DASK poliçesi aranır, yeni abonelik açılışlarında da poliçe istenebilir. Poliçesi olmayan konut sahibi kanundan doğan yükümlülüğünü yerine getirmemiş olur ve olası bir depremde DASK tazminatından yararlanamaz. Poliçe konut sahibi, yani malik adına düzenlenir. Kiracı da isterse yaptırabilir, ancak asıl yükümlü maliktir.

Neyi kapsar, neyi kapsamaz?

DASK yalnızca binanın yapısını, yani taşıyıcı sistemi, duvarları, tavanı ve zemini gibi bölümleri güvence altına alır. Teminat, depremin doğrudan verdiği zararın yanında depremin yol açtığı yangın, patlama, yer kayması ve tsunami gibi sonuçları da kapsar. Kapsam dışında kalan başlıca kalemler şunlar:

• Ev eşyası, beyaz eşya, mobilya ve diğer taşınabilir mallar.
• Bina içindeki değerli eşyalar, araç ve işyeri stokları.
• Deprem nedeniyle kullanılamayan evin yerine geçen kira kaybı veya geçici barınma gideri.
• Manevi zararlar ve ölüm veya yaralanma tazminatları.
• Ticari amaçla kullanılan işyerleri; DASK bir konut sigortasıdır.

Bu boşlukları kapatmak isteyenler, DASK'a ek olarak isteğe bağlı konut sigortasına ya da DASK üstü deprem teminatı veren ürünlere bakabilir. Bu ürünlerin kapsamı ve fiyatı şirkete göre değişir; poliçe şartlarını okumadan karar verme.

Teminat bedeli nasıl belirlenir?

Araç teminat bedelini iki adımda bulur. Önce binanın brüt yüzölçümünü, DASK'ın yapı tipine göre yayımladığı birim metrekare bedeliyle çarpar. Çelik veya betonarme karkas binalar ile diğer yapı türleri için ayrı birim bedeller var; araçta yığma kagir yapılar "diğer yapılar" grubuyla aynı bedel ve orana tabidir. Çıkan tutar DASK'ın belirlediği azami teminat tutarını aşarsa teminat bu tavanda sabitlenir. Böylece çok büyük konutlarda teminat sınırsız büyümez.

Birim bedelleri ve azami teminatı DASK dönemsel olarak günceller. Bu yüzden yazıda tutar vermedim. Aracın kullandığı değerler tarife güncellendikçe yenilenir; yine de kesin rakam için her zaman poliçene ya da DASK'ın güncel tarifesine bakman gerekir.

Prim nasıl hesaplanır?

Prim, teminat bedelinin tarife oranıyla (binde) çarpılmasıyla bulunur. Tarife oranı üç ana değişkene bağlıdır: yapı tipi, deprem risk grubu ve düzeltme etkenleri. Mantığı kısaca şöyle:

Teminat = brüt m² x birim bedel (azami teminatla sınırlı)
Oran (binde) = tarife oranı x (1 + kat ve ruhsat düzeltmesi)
Prim = teminat x oran / 1000 (asgari primin altına inmez)

Risk grubu

Türkiye, 1'den 7'ye numaralanan deprem risk gruplarına ayrılır. 1. grup en yüksek, 7. grup en düşük riski gösterir; risk azaldıkça tarife oranı da düşer. Mahallenin risk grubunu poliçenden ya da DASK'ın adres sorgulamasından öğrenebilirsin. Araçta bu bilgiyi sen seçersin.

Kat sayısı ve ruhsat tarihi

Düşük katlı binalar daha düşük, yüksek katlı binalar daha yüksek riskli sayılır. Bu yüzden 3 kat ve altı binalarda oran düşürülür, 8 kat ve üzeri binalarda artırılır. Yapı ruhsatı 2000 öncesine ait binalar, o dönemin yapı mevzuatı nedeniyle ek bir artırıma tabidir. Bu düzeltmelerin oranı tarifeye göre değişir; güncel hâlini aracın sonuç notunda ve poliçende görürsün.

Süresinde yenileme indirimi

Poliçe bitiş tarihinden önce yenilenirse tarife kapsamında bir yenileme indirimi uygulanır. Araçta "Süresinde yenileme" seçeneğini işaretlediğinde indirimli prim ayrı bir sonuç olarak görünür. Tarifeye göre indirimli prim de risk grubunun asgari priminden az olamaz. Poliçeyi süresi dolduktan sonra yenilersen bu indirimden yararlanamayabilirsin; bitiş tarihini takvime yazmak bu yüzden işe yarar.

Asgari prim

Her risk grubunun bir asgari primi var. Küçük bir dairede hesap bu tutarın altında kalsa bile ödeyeceğin prim asgari primdir. Araç bu kuralı uygular.

Tarife oranları ve düzeltmeler rakamla

Birim bedel ve azami teminat sık güncellenir, tarife oranları ise daha uzun süre sabit kalır. DASK'ın tarife sayfasında (dask.gov.tr/tr/tarife) yer alan ve aracın kullandığı binde oranlar şöyle. Bu oranlar 4 ile 7 kat arası, ruhsatı 2000 ve sonrasına ait binalar için temel oranlardır:

Tarife metnine göre indirimler ve sürprimler birbiriyle toplanarak uygulanır, art arda çarpılmaz. 3 kat ve altı için %10 indirim, 8 kat ve üzeri için %10 artırım, ruhsat yılı 2000 öncesi için %10 artırım, süresinde yenilemede %20 indirim var. Araç da bu yüzden düzeltmeleri tek bir toplamda birleştirir. 5. risk grubundaki betonarme bir bina üzerinden adım adım:

• 4 ile 7 kat arası, 2000 sonrası ruhsat: binde 1,50.
• 3 katlı, 2000 sonrası ruhsat: 1,50 x (1 − 0,10) = binde 1,35.
• 3 katlı, 1998 ruhsatlı: 1,50 x (1 − 0,10 + 0,10) = binde 1,50. İndirim ile artırım birbirini götürür.
• 3 katlı, 2000 sonrası ruhsat, süresinde yenileme: 1,50 x (1 − 0,10 − 0,20) = binde 1,05.
• 9 katlı, 1998 ruhsatlı: 1,50 x (1 + 0,10 + 0,10) = binde 1,80.

Aynı teminatta prim orana doğru orantılıdır. Son satırdaki bina, binde 1,05 ödeyen binanın yaklaşık 1,7 katı prim öder. Yığma kagir bir binada aynı 9 kat ve 1998 ruhsat koşulu 1. risk grubunda 4,96 x 1,20 = binde 5,952 eder.

Araç primi kuruşa yuvarlar ve sonucu risk grubunun asgari primiyle karşılaştırır. Yenileme indirimli prim de ayrıca hesaplanıp aynı tabana tabi tutulur; asgari primin altına inen bir yenileme sonucu görmezsin. Tarifede yenileme koşulu, poliçe süresinin sonunda sigortanın en geç 30 gün içinde yenilenmesi olarak yazılıdır.

Tenzili muafiyet

Tarifeye göre her hasarda sigorta bedelinin %2'si oranında tenzili muafiyet uygulanır. Bu tutar tazminattan düşülür. Örneğin teminatı 1.000.000 TL olan bir poliçede bir hasar için 20.000 TL muafiyet kesilir. Araç yalnız prim ve teminatı gösterir, hasar anındaki tazminatı ve muafiyet kesintisini hesaplamaz.

İki konutla DASK primi karşılaştırması

Aynı mahallede, aynı yapı tipinde iki konut düşün: biri 3 katlı ve 2010 sonrası ruhsatlı bir binada, öteki 9 katlı ve 1998 ruhsatlı bir binada. İkisinin metrekare başına teminatı aynı olsa da ikinci binada hem kat hem ruhsat düzeltmesi oranı yukarı çeker. Aynı büyüklükteki dairede yıllık prim ikinci binada belirgin biçimde yüksek çıkar. Değişkenlerin primi nasıl etkilediğini görmenin en pratik yolu, araçta kendi bilgilerini tek tek değiştirip denemektir.

DASK konusunda sık yapılan hatalar

• DASK'ı eşyaları da koruyan bir konut sigortası sanmak. DASK yalnızca binanın yapısını güvence altına alır.
• Poliçeyi yenilemeyi unutmak. Süre dolunca teminat devam etmez ve yenileme indirimi kaybedilebilir.
• Yanlış risk grubunu seçmek. Aynı ilçede mahalleden mahalleye fark olabilir; grubu adresine göre doğrula.
• Brüt alan yerine net alanı girmek. Tarife brüt yüzölçümünü esas alır ve buna ortak alan payları da dahildir.
• Poliçedeki adres ya da yapı bilgileri yanlış kaldığında bunu düzeltmemek; hasar anında bu tutarsızlıklar süreci uzatabilir.

Sık sorulan sorular

DASK'ı sigorta şirketine göre farklı fiyata alabilir miyim?

Hayır. DASK tarifesi tek tiptir ve DASK tarafından belirlenir; poliçeyi hangi sigorta şirketi ya da acente üzerinden yaptırırsan yaptır prim değişmez. Bu yüzden fiyat pazarlığıyla uğraşmak yerine poliçedeki bilgilerin doğru olup olmadığına bakmak daha önemli.

Depremde tazminat nasıl ödenir?

Hasar tespitini ve ödemeyi DASK yürütür. Ödeme, hasarın derecesine ve poliçe teminatına göre yapılır; bütün binanın kaybı ile kısmi hasarda ödenecek tutar farklıdır. Süreç ve gerekli belgeler için DASK'ın resmî kanallarına başvur.

Kiracı DASK yaptırmak zorunda mı?

Zorunluluk bina malikine aittir. Kiracı isterse poliçe yaptırabilir; ancak poliçenin malik adına düzenlenmesi tazminat sürecinin daha rahat ilerlemesini sağlar.

DASK yeterli mi?

DASK, kanunun öngördüğü asgari güvenceyi verir. Eşyalarını korumak, geçici barınma giderini karşılamak ya da bina bedelinin üzerinde bir güvence istiyorsan ek ürünlere de bakman gerekir.

Poliçe nasıl yenilenir ve neye dikkat edilir?

DASK poliçesi bir yıl için düzenlenir. Bitiş tarihinden önce yenilersen hem teminat kesintisiz sürer hem de tarifedeki yenileme indiriminden yararlanabilirsin. Poliçeyi DASK'ın yetkili kanalları, anlaşmalı sigorta şirketleri ve acenteler üzerinden yaptırabilir ya da yenileyebilirsin. Tarife tek tip olduğu için kanal seçimi fiyatı değiştirmez; hizmet kalitesi ve hatırlatma gibi kolaylıklar ise kanaldan kanala değişebilir.

Yenilerken binanın bilgilerini yeniden gözden geçir. Kat ilavesi, yapı tipi değişikliği ya da adres düzenlemesi gibi bir durum varsa poliçedeki bilgilerin de güncellenmesi gerekir. Eski bilgilerle devam eden bir poliçede hasar anında tutarsızlık ortaya çıkabilir ve ödeme süreci uzayabilir. Poliçe belgesini ve ödeme dekontunu saklaman da iyi olur.

Birden fazla bağımsız bölümün varsa her biri için ayrı poliçe gerekir. Kat mülkiyetli bir binada her daireyi kendi maliki sigortalar; bina yönetiminin tek bir DASK poliçesi bütün daireleri karşılamaz.

DASK prim hesaplama aracını nasıl kullanırım?

Yapı tipini, mahallenin risk grubunu, kat sayısını ve ruhsat tarihi bilgisini seç; brüt yüzölçümünü metrekare olarak gir. Poliçeni süresinde yenileyeceksen ilgili seçeneği işaretle. Araç teminat bedelini, uygulanan tarife oranını, yıllık primi ve gerektiğinde yenilemeli primi gösterir. Sonuç, aracın tuttuğu tarife verisine dayanan bir tahmindir; poliçe düzenlenirken gerçek değeri DASK sistemi hesaplar.

DASK prim hesabını bilmenin faydası

DASK, konutunu ve olası bir depremden sonra ekonomik durumunu korumanın yasal temelidir. Prim hesabının mantığını bilirsen poliçeyi okurken doğru soruları sorabilirsin. Rakamların kesin hâli için her zaman DASK'ın güncel tarifesine, SEDDK duyurularına ve kendi poliçene bak.

Kaynaklar

• 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu (mevzuat.gov.tr).
• Doğal Afet Sigortaları Kurumu, Zorunlu Deprem Sigortası tarife ve talimatı: birim bedeller, azami teminat, risk gruplarına göre binde oranlar (dask.gov.tr/tr/tarife).