Araç Yıllık Maliyet Hesaplama

Bir arabanın yıllık maliyeti nelerden oluşur?

Araba sahibi olmanın maliyeti yakıtla bitmez. Giderleri iki gruba ayırırsan karar vermek kolaylaşır. Kullanıma bağlı giderler (yakıt, bakım, lastik, otopark, köprü ve otoyol) ne kadar yol yaptığına göre artar. Sabit giderleri ise araç hiç kullanılmasa da ödersin: motorlu taşıtlar vergisi (MTV), zorunlu trafik sigortası, varsa kasko ve iki yılda bir yapılan araç muayenesi. Bu araç iki grubu toplar, ardından aylık ve kilometre başına maliyeti çıkarır.

Araç yıllık maliyet formülü

Yakıt = Yıllık km × Tüketim (L/100 km) ÷ 100 × Litre fiyatı
MTV = 2026 tarifesi (motor hacmi, yaş, ilk tescil değeri) — iki taksit toplamı
Muayene (yıllık pay) = TÜVTÜRK ücreti ÷ 2
Yıllık toplam = Yakıt + MTV + Trafik sigortası + Kasko + Bakım + Muayene
              + 12 × (Aylık otopark + Aylık köprü/otoyol) + Diğer
Aylık = Yıllık ÷ 12     Km başı = Yıllık ÷ Yıllık km

MTV, sitedeki MTV aracıyla aynı hesap motorunu kullanır. 2018 ve sonrası tescilli otomobillerde motor hacmi, yaş ve ilk tescildeki taşıt değeri dilimi; 2017 ve öncesi tescillilerde motor hacmi ve yaş belirleyicidir. Hususi otomobiller ilk 3 yıl muayeneden muaftır, sonra iki yılda bir muayene olur. Bu yüzden 2026 TÜVTÜRK otomobil ücreti olan 3.288 TL yıla 1.644 TL olarak dağıtılır.

Örnek yıllık araç maliyeti hesabı

Yılda 15.000 km yapan, 100 km'de 7 litre yakan, 1.400 cm³ motorlu, 5 yaşında ve ilk tescil değeri 900.000 TL olan bir otomobil düşünelim. Litre fiyatı 55 TL alınırsa yakıt 1.050 litre ve 57.750 TL eder. 2026 MTV tarifesine göre yıllık vergi 9.012 TL'dir. Üstüne trafik sigortası 19.000 TL, kasko 25.000 TL, bakım 15.000 TL ve muayene payı 1.644 TL eklenince yıllık toplam 127.406 TL olur.

Bu, ayda 10.617,17 TL, kilometre başına 8,49 TL demek. Sabit giderler (MTV, sigorta, kasko, muayene) 54.656 TL tutuyor; araç az kullanılsa bile yılda bu kadarı ödenir. Yıllık km düştükçe km başı maliyet hızla yükselir.

Yıllık kilometre maliyeti nasıl değiştirir?

Aynı araçta (1.400 cm³, 5 yaş, 7 L/100 km, litre 55 TL, trafik sigortası 19.000 TL, kasko 25.000 TL, bakım 15.000 TL) yalnızca yıllık kilometreyi değiştirince araç şu sonuçları veriyor:

Yıllık km altı katına çıkarken toplam maliyet yalnızca iki katına çıkıyor, çünkü 54.656 TL'lik sabit gider her senaryoda aynı. Az kullanılan bir araçta kilometre başı maliyetin büyük kısmı sabit giderden gelir. "Arabayı satıp gerektiğinde taksi ya da kiralık araç kullanmak mantıklı mı?" sorusuna ilk cevabı da bu tablo verir: yılda birkaç bin km yapıyorsan km başı maliyeti taksi ücreti ile karşılaştırmak işe yarar.

Farklı araç ve kullanım profilleri

Diğer bütün girdiler (15.000 km, litre 55 TL, trafik sigortası 19.000 TL) ilk örnekteki gibi bırakıldı. Şehir içi profilde otopark ve köprü giderleri tek başına yılda 42.000 TL tutuyor ve bu kalemler çoğu zaman hesaba hiç katılmıyor. Eski araçta MTV 3.077 TL'ye düşüyor, ama daha yüksek tüketim ve bakım bu avantajın büyük kısmını yiyor. Yeni araçta muayene payı yok ve MTV daha düşük; buna karşılık tabloya girmeyen değer kaybı yeni araçta genellikle en büyük kalemdir.

Yıllık maliyet aracını adım adım kullanma

1. Kullanım ve yakıt: Yıllık km için kilometre sayacındaki son bir yılın farkını kullan. Ortalama tüketimi yol bilgisayarından ya da depoyu doldurup gidilen yolu ölçerek bul; yakıt tüketimi aracı bu ölçümü kolaylaştırır. LPG'li araçta LPG litre fiyatını ve LPG tüketimini yaz.
2. MTV: Motor hacmi, yaş ve ilk tescil tarihi ruhsatta yazar. 2018 ve sonrası tescilli araçlarda dilimi ilk tescildeki taşıt değeri (fatura tutarı) belirler. Elektrikli, ticari ya da muaf bir araçta tarifeyi atlamak için tutarı "MTV (elle)" alanına gir.
3. Sigorta ve muayene: Poliçelerindeki yıllık tutarları yaz. Aracın ilk 3 yaşındaysa muayeneyi "Dahil etme" olarak seç.
4. Diğer giderler: Yıkama, kış lastiği deposu, trafik cezaları ya da tahmin ettiğin yıllık değer kaybını gelişmiş bölümdeki alana ekle.

Araba maliyeti hesabında sık yapılan hatalar

• Yalnızca yakıta bakmak. Örnekte yakıt toplamın %45'i; kalan %55 sabit gider ve bakım. Araç seçerken yalnızca tüketimi karşılaştırmak seni yanıltır.
• MTV'yi tek taksit sanmak. Araçta gösterilen MTV iki taksidin toplamı, yani yıllık tutardır. Ocak ve temmuz aylarında yarı yarıya ödenir.
• Muayeneyi her yıl saymak. Hususi otomobilde muayene iki yılda birdir ve araç ücreti yıllara bölerek dağıtır. Ücretin tamamını yıllık gider olarak yazarsan maliyet olduğundan yüksek çıkar.
• Kredi faizini unutmak. Araç kredili alındıysa faiz bu hesapta yok. Taksiti taşıt kredisi aracıyla ayrıca hesapla ve karar verirken birlikte düşün.

Maliyeti düşürmek için

• Trafik sigortasında hasarsız geçen her yıl basamağını yükseltir ve primi düşürür; azami primleri SEDDK belirler, şirketler daha düşük teklif verebilir.
• Kasko teklifleri şirketten şirkete çok değişir; muafiyetli kasko primi düşürür.
• Lastik basıncı ve düzenli bakım yakıt tüketimini doğrudan etkiler.
• Muayeneyi geciktirme: geciken her ay için ücretin %5'i kadar gecikme bedeli eklenir.

Kalemlerin tutarını nereden bulursun?

Sık sorulan sorular

Değer kaybı neden dahil değil?

İkinci el fiyatları marka, model, kur ve piyasa koşullarına göre öngörülemeyecek biçimde değişir. Değer kaybını tahmin ediyorsan gelişmiş bölümdeki diğer giderler alanına yıllık tutar olarak ekleyebilirsin.

Değer kaybını nasıl eklerim?

Aracın bugünkü ikinci el değeri ile bir yıl sonra beklediğin değer arasındaki farkı tahmin et ve "Diğer yıllık giderler" alanına yaz. Bu bir tahmin olduğu için sonucu bir aralık olarak yorumlamak daha doğru olur.

Kilometre başı maliyet ne işe yarar?

Ortak kullanımda masrafı paylaşırken, iş seyahati için yol gideri isterken ya da toplu taşıma ve taksiyle karşılaştırırken tek bir ölçü verir. Yakıtla birlikte bütün giderleri içerdiği için yalnızca yakıt maliyetinden belirgin şekilde yüksektir.

Elektrikli araçta nasıl kullanırım?

Tüketim yerine kWh/100 km, litre fiyatı yerine kWh fiyatını yaz; MTV'yi elektrikli araç tarifesine göre elle gir. Şarj maliyeti için elektrikli araç şarj aracına da bakabilirsin.

Kalemleri tek tek hesaplamak için yakıt tüketimi, trafik sigortası, araç muayene ücreti ve köprü ve otoyol geçiş ücreti araçlarını kullanabilirsin.