10 Parmak Klavye Dersleri

10 Parmak Klavye Dersleri, klavyeye bakmadan yazmayı tuş tuş öğreten etkileşimli bir ders dizisidir. Türkçe Q ve Türkçe F için ayrı ayrı 10 ders var: ana sıradan başlar, üst ve alt sırayla devam eder, büyük harf, noktalama ve sayılarla biter. Her derste yalnız o ana kadar öğrendiğin harflerle yazarsın. Ekrandaki klavye bir sonraki tuşu ve o tuşa basacak parmağı gösterir. Dersi bitirince net hızına ve doğruluğuna göre 1 ile 3 arasında yıldız alırsın, en az 1 yıldızla sıradaki ders açılır.

10 parmak klavye dersleri nasıl kullanılır?

1. "Klavye düzeni" seçiminden Türkçe Q ya da Türkçe F'yi seç. Bilgisayarındaki klavye hangisiyse onu seçmelisin; ikisinin ilerlemesi ayrı tutulur.
2. İlerleme haritasında açık olan dersin kartına tıkla. İlk seferde yalnız 1. ders açıktır.
3. Parmaklarını ana sıraya koy. İşaret parmaklarının duracağı iki tuşta küçük bir çıkıntı vardır: Türkçe Q'da F ve J, Türkçe F'de A ve K.
4. Ekrandaki metni yaz. Sıradaki tuş ekran klavyesinde vurgulanır, el çiziminde o tuşa basacak parmak yanar.
5. Yanlış tuşa basarsan imleç ilerlemez ve beklenen harf kırmızı yanıp söner. Doğru tuşu bulunca kaldığın yerden devam edersin; silmen gerekmez.
6. Metin bitince sonuç kartı açılır: net hız, doğruluk ve kazandığın yıldızlar. Yıldızın yetmediyse dersi tekrarla. Her tekrarda metin yeniden üretilir.

Türkçe Q ve Türkçe F'de ana sıra parmak yerleşimi

Klavyenin orta sırasına ana sıra denir. Her parmağın burada bir yuvası vardır ve her vuruştan sonra parmak bu yuvaya döner. İşaret parmakları yanlarındaki bir sütunu da üstlenir.

Ekran klavyesindeki tuşlar bu parmak bölgelerine göre renklendirilmiştir: sol ve sağ serçe, yüzük, orta ve işaret parmaklarının her birinin kendi rengi var, boşluk tuşu başparmaklara aittir. Bir tuşun rengine bakınca hangi parmağın işi olduğunu anlarsın. Büyük harf gerektiğinde basman gereken Shift tuşu da vurgulanır. Sayılar dersinde klavyenin üstüne rakam sırası eklenir.

10 parmak klavye derslerinin sırası

Dersler sırayla açılır. Bir dersi en az 1 yıldızla bitirdiğinde bir sonraki ders açılır. Her derste yeni tuşlar eklenir, önceki derslerin harfleri metinde kalmaya devam eder.

Tabloda iki düzenin farkı hemen görünür. Türkçe F'de ilk üç ders bittiğinde a, e, i, u, ü gibi sesliler ve k, m, l, y, t gibi sık sessizler zaten eline yerleşmiştir. Bu yüzden F'de daha erken derslerde gerçek kelime yazmaya başlarsın. Türkçe Q'da ana sırada yalnız a ve i sesli harftir; e, ı, u, o gibi sesliler üst sırada kaldığı için anlamlı kelimeler 4. dersten sonra çoğalır.

Ders metinleri nasıl hazırlanıyor?

Ders metni her açılışta yeniden üretilir. Ezberlenmiş bir metni tekrar yazmazsın. Metin iki parçadan oluşur.

İlk parça ısınmadır. Dersin yeni tuşlarından kısa harf grupları gelir: Türkçe Q'nun 2. dersinde "fff jjj fjf" gibi. Amaç, parmağın yeni tuşa gidip ana sıraya dönmesini birkaç tekrarla oturtmak.

İkinci parça gerçek Türkçe kelimelerdir. Kelimeler sitenin kendi kelime havuzundan alınır ve yalnız o derse kadar öğrendiğin harflerden oluşanlar seçilir. Örneğin Türkçe Q'nun 3. dersinde elindeki harfler a, s, d, f, g, h, j, k, l, ş ve i'dir; metne "kedi", "kaldı", "sağlık" gibi kelimeler gelemez, çünkü içlerinde öğrenmediğin harfler var. İlk derslerde bu harflerle yazılabilen kelime azdır. Kelime yetmediğinde boşluklar harf gruplarıyla doldurulur.

Son üç ders kendi konusuna göre şekillenir:

• Büyük harf ve Shift dersinde kelimelerin bir kısmı büyük harfle başlar. Büyük harfi, harfi yazan elin karşısındaki Shift ile yaparsın: sağ elle yazılan harf için sol Shift, sol elle yazılan için sağ Shift.
• Noktalama dersinde kelimelerin arasına nokta, virgül, soru işareti ve ünlem girer.
• Sayılar dersinde rakam grupları kelimelerle karışık gelir; ekran klavyesinde rakam sırası görünür.

Ders yıldızları ve hedef hızlar

Her dersin bir hedef net hızı var. Yıldızlar bu hedefe ve doğruluğa göre verilir. Hız ve doğruluk eşiğinin ikisini birden geçmen gerekir.

Sayılar dersinin hedefi bu yüzden düşüktür: rakam sırası ana sıradan en uzak sıradır ve parmaklar orada daha uzun yol alır. Hedefler bilerek alçak tutuldu. Dersin amacı doğru parmakla yazmayı alışkanlık hâline getirmek; hız sonra gelir. Örnek: 4. derste %95 doğrulukla 18 WPM yazdın. Doğruluk 2 yıldız eşiğini (%94) geçiyor, hız da 17 WPM'yi aşıyor; 2 yıldız alırsın. Aynı hızı %89 doğrulukla yazsaydın 1 yıldızın da eşiğini geçemezdin ve ders kilitli kalırdı.

WPM ve doğruluk derste nasıl ölçülüyor?

Derslerde de klavye hız testi ile aynı kurallar geçerli. Boşluk dahil her 5 doğru vuruş 1 kelime sayılır ve sonuç net WPM olarak verilir. Yanlış tuş metne girmediği için net hız yalnız doğru karakterlerden hesaplanır. Doğruluk, doğru vuruşların bütün vuruşlara oranıdır. 100 vuruşun 96'sı doğruysa doğruluğun %96 olur. Aynı harfte iki kez yanlışa basmak iki hata sayılır.

Zayıf tuşların ve 1 dakikalık alıştırma

İlerleme haritasında her ders bir kart olarak görünür: kilitli derslerde kilit, bitirdiğin derslerde aldığın en yüksek yıldız sayısı yazar. Haritanın yanında "Zayıf tuşların" paneli bulunur.

Bu panel bütün derslerinde ve hız testlerinde her harf için kaç kez denediğini ve kaç kez yanlış bastığını sayar. Hata oranı en yüksek harfler listelenir. Bir harfin listeye girmesi için en az 15 kez denenmiş olması gerekir; birkaç denemede yapılan tek bir hata harfi zayıf göstermesin diye. Altındaki ısı haritası klavyesinde her tuş hata oranına göre renklenir, kırmızı ne kadar koyuysa o tuşta o kadar çok yanılıyorsun demektir.

"1 dakikalık alıştırma" düğmesi zayıf harflerinin yoğun geçtiği kelimelerden kısa bir metin kurar. Bir dakikalık bu çalışma, zor tuşlarını dersin bütününü tekrarlamadan çalıştırır. Aynı düğme klavye hız testi sayfasında da açılır.

İlerlemen, yani her dersteki yıldızların ve açılan dersler, her klavye düzeni için ayrı kaydedilir. Q'dan F'ye geçince F'deki kaldığın yeri görürsün, Q ilerlemen silinmez.

Türkçe F klavye neden harf sıklığına göre dizildi?

Türkçe F klavyenin harf dizilişi, Türkçe metinlerde hangi harfin ne kadar sık geçtiği incelenerek hazırlandı. Çalışmayı yürüten isim daktilo öğretmeni İhsan Sıtkı Yener'di. Düzen 20 Ekim 1955'te Bakanlıklararası Standardizasyon Komitesi tarafından onaylandı. 1974'te Türk Standardları Enstitüsü (TSE) F klavyeyi zorunlu standart olarak kabul etti. Tasarımda sık kullanılan sesli ve sessiz harfler ana sıraya ve güçlü parmaklara verildi, seyrek harfler kenarlara itildi. Sonuç olarak F klavyede yazarken parmaklar ana sıradan daha az ayrılır ve iki elin yükü dengelenir.

Türkçede harflerin sıklığı üzerine yapılan çalışmalar da bu mantığı destekliyor. Güneş ve Işık'ın 2018'de Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki 120 binden fazla kelime üzerinde yaptığı sayımda en sık on harf a, e, k, i, l, m, r, n, t, ı çıktı. Bu harflerin çoğu F klavyenin ana sırasında ya da işaret parmaklarının hemen yanında durur. Türkçe Q'da ise bunların bir kısmı üst ve alt sıradadır. Uluslararası yazma yarışmalarında F klavye kullanan Türk yarışmacılar 1957'den bu yana çok sayıda dünya şampiyonluğu kazandı.

Hangi düzeni seçeceğine karar veremediysen F klavye mi Q klavye mi? yazısında iki düzeni karşılaştırdık.

Derslerden en iyi verimi almak için öneriler

• Günde bir ya da iki ders yeter. Kısa ve sık çalışma, uzun ve seyrek çalışmadan daha çok işe yarar.
• 3 yıldızı hemen kovalama. 1 ya da 2 yıldızla bir sonraki derse geç, birkaç gün sonra eski dersleri yeniden aç. Kelimeler her seferinde değiştiği için tekrar sıkmaz.
• Doğruluk %94'ün altındaysa yavaşla. Yanlış parmakla hızlı yazmak, doğru parmakla yavaş yazmaktan daha zor düzelir.
• Shift dersinde karşı eli kullan. Aynı elle Shift ve harfe basmak ileride hız kaybettirir.
• Haftada bir zayıf tuşlarına bak ve 1 dakikalık alıştırmayı yap.

Haftalara bölünmüş bir çalışma planı ve yöntemin ayrıntıları için 10 parmak klavye nasıl öğrenilir? yazısına bak. Bu sayfadaki dersler o planın uygulamalı kısmıdır.

Türkçe F klavye ve harf sıklığı için dayandığımız kaynaklar

• Türkçe F klavye maddesi (Vikipedi, Türkçe ve İngilizce): İhsan Sıtkı Yener'in çalışması, 20 Ekim 1955 onayı, 1974'te TSE'nin zorunlu standart kararı ve F klavyeyle kazanılan dünya şampiyonlukları.
• Elektrik Mühendisleri Odası yayınlarındaki F klavye yazıları: klavyenin tasarım ilkeleri ve tarihçesi.
• Güneş, F. ve Işık, A. D. (2018). Türkçede Sık Kullanılan Harfler ve Öğretilmesi. Sınırsız Eğitim ve Araştırma Dergisi. Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki 120.151 kelime ve 788.318 harf üzerinden harf sıklığı sıralaması.
• Dhakal, V. ve diğerleri (2018). Observations on Typing from 136 Million Keystrokes. CHI 2018. 5 vuruşluk kelime ve hız ölçümü için.

Sıkça sorulan sorular

10 parmak klavye derslerini bitirmek ne kadar sürer?

Günde bir ders yaparsan 10 ders on günde biter. Yine de bir dersi 1 yıldızla geçmek o tuşları ezbere bildiğini göstermez. Birkaç gün sonra eski derslere dönüp tekrar etmek alışkanlığı kalıcı yapar.

Q ve F derslerinin ilerlemesi karışır mı?

Hayır. İki düzenin ilerlemesi ayrı kaydedilir. "Klavye düzeni" seçimini değiştirdiğinde o düzendeki yıldızların ve açılan derslerin görünür.

Sıradaki ders neden açılmıyor?

Bir sonraki dersin açılması için mevcut dersten en az 1 yıldız alman gerekir. Bunun için doğruluğun en az %90, net hızın da dersin hedefinde ya da üstünde olmalı. Sonuç kartı hangi eşiğin tutmadığını gösterir.

Yanlış tuşa basınca neden ilerlemiyor?

Ders, hatanın üstünden geçip gitmeni istemez. Beklenen harf kırmızı yanar ve doğru tuşa basana kadar imleç bekler. Böylece her hatayı o anda düzeltir, doğru parmağı bulursun. Her yanlış basış doğruluğuna yansır.

Bilgisayarımda klavye Q, F derslerini yapabilir miyim?

Yapabilirsin ama tuşların üstündeki harfler F düzenini göstermez ve işletim sisteminde de Türkçe F klavye seçili olmalıdır. Windows ve macOS'ta "Türkçe F" ayrı bir giriş dili olarak eklenir. Ekran klavyesi zaten F düzenini gösterdiği için ona bakarak yazabilirsin.

Zayıf tuşlar listesi neden boş?

Bir harfin listeye girmesi için o harfi derslerde ve hız testlerinde en az 15 kez denemiş olman gerekir. Birkaç ders ya da test yaptıktan sonra liste dolmaya başlar.

10 parmak klavye dersleriyle birlikte kullanabileceğin araçlar

Dersleri bitirdikten sonra gerçek metinde hızını klavye hız testi ile ölç. İnen kelimeleri vurduğun Kelime Avı klavye oyunu refleks kazandırır, botlarla yarıştığın yazma yarışı dengeli tempo öğretir. Harfleri tahmin ederek oynadığın adam asmaca da Türkçe kelimelerle oyalanmanın keyifli bir yolu.