Doğalgaz Faturası Hesaplama

Doğalgaz faturası hesaplama aracı, dönem tüketimini (Sm³), dağıtım şirketinin birim fiyatını, aylık sabit kullanım bedelini ve KDV oranını girdiğinde faturanın toplamını ve kalemlerini verir: enerji bedeli, sabit kullanım bedeli, KDV tutarı, KDV dâhil toplam ve vergiler dâhil ortalama Sm³ maliyeti. Hesap adımları ekranda sırayla yazılır; hangi rakamın nereden geldiğini görürsün. İki tarife türü var: tek birim fiyat ya da iki kademeli tarife.

Aracın alanlarındaki başlangıç değerleri (50 Sm³, 6,5 TL, 120 TL SKB, %20 KDV) yalnız örnektir, hiçbir şirketin tarifesi değildir. Gerçek hesap için faturanın arkasındaki ya da dağıtım şirketinin sitesindeki güncel birim fiyatı, sabit bedeli ve KDV oranını yaz.

Araç neyi hesaplar?

Fatura üç kalemden oluşur:

1. Enerji bedeli: tüketilen gazın bedeli. Tek tarifede tüketim × birim fiyat.
2. Sabit kullanım bedeli (SKB): tüketimden bağımsız, aylık sabit tutar. Hiç gaz yakmasan da faturaya gelir.
3. KDV: enerji bedeli ile SKB'nin toplamı üzerinden, girdiğin oranla.

Araç önce ara toplamı (enerji + SKB) bulur, KDV'yi bu ara toplam üzerinden hesaplar, ikisini toplayıp faturayı verir. Ortalama Sm³ maliyeti, KDV dâhil toplamın tüketime bölümüdür; tüketim 0 ise 0 yazılır. Bu maliyet, birim fiyattan her zaman yüksektir, çünkü SKB ve KDV de içindedir; iki daireyi ya da iki ayı karşılaştırırken birim fiyat yerine bu sayıya bakmak daha doğrudur.

Örnek hesap, tek tarife

Varsayılan değerler: 50 Sm³, 6,5 TL/Sm³, SKB 120 TL, KDV %20.

Tüketim 150 Sm³ olsaydı enerji bedeli 975, ara toplam 1.095, KDV 219, toplam 1.314 ₺ ve ortalama maliyet 8,76 ₺ olurdu. Tüketim üç katına çıktığında fatura 2,5 katına çıktı; SKB sabit olduğu için ortalama maliyet düştü. Yazın tüketimin sıfıra yaklaştığında bile fatura SKB + KDV kadar gelir: 120 × 1,20 = 144 ₺.

Örnek hesap, kademeli tarife

Bazı dağıtım bölgelerinde belirli bir aylık tüketime kadar düşük, aşan kısım için yüksek fiyat uygulanır. Araçta "Kademeli tarife (2 kademe)" seçince üç alan açılır: 1. kademe sınırı (Sm³/ay), 1. kademe fiyatı ve 2. kademe fiyatı. Hesap:

• 1. kademe miktarı = tüketim ile sınırın küçüğü.
• 2. kademe miktarı = tüketim − sınır (negatifse 0).
• Enerji bedeli = 1. kademe miktarı × 1. kademe fiyatı + 2. kademe miktarı × 2. kademe fiyatı.

Örnek: 80 Sm³ tüketim, sınır 50 Sm³, 1. kademe 5,5 TL, 2. kademe 7,5 TL, SKB 120 TL, KDV %20.

Tüketim 50 Sm³'ü geçmeseydi 2. kademe satırı 0 × 7,5 = 0 olarak yazılır, enerji bedeli 275, toplam 474 ₺ olurdu. Kademe sınırı şirkete ve mevsime göre değişebilir; faturanda "kademe" ya da "dilim" satırı yoksa tek tarife seç.

Alanlar ne anlama gelir?

Faturada enerji bedeli birden fazla satıra bölünmüşse (ör. gaz bedeli ve sistem kullanım bedeli ayrı yazılmışsa) bu satırların KDV hariç toplamını tüketime bölerek tek bir birim fiyat elde et ve onu yaz. Konut aboneliklerinde ÖTV satırı genellikle 0'dır; ticari ya da sanayi abonesiysen ÖTV'yi faturandan ayrıca ekle, araç hesaplamaz.

Tarifeleri kim belirler?

4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.11'e göre dağıtım şirketlerinin perakende satış fiyatları ve tarife esasları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca belirlenir; belirlenen fiyatın dışında tüketiciden başka ad altında ücret istenemez. Tarifeler enflasyon ve diğer hususlar dikkate alınarak dağıtım şirketinin başvurusu üzerine yeniden tespit edilebilir. Toptan satış fiyatını BOTAŞ açıklar; dağıtım şirketinin sistem kullanım bedeli ise EPDK'nın şirket bazında belirlediği bir bedeldir ve bölgeden bölgeye değişir. Bu yüzden aynı ay iki ildeki birim fiyat farklıdır ve aracın hazır tarife tutması anlamsızdır; faturandaki fiyatı girersin.

KDV oranı 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa göre Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen listelerden gelir; doğalgaz için uygulanan oranı faturanın KDV satırında görürsün.

Sonucu nasıl yorumlarsın?

• Toplam fatura faturandan farklıysa önce KDV hariç fiyat girip girmediğine bak; KDV dâhil fiyatla hesaplarsan KDV iki kez eklenir.
• İkinci olasılık yuvarlama: fatura kalemleri iki ondalığa yuvarlar, araç tam değerle hesaplar; fark birkaç kuruşu geçmez.
• Daha büyük fark tüketimde olabilir: faturada okunan sayaç değeri tahmini okuma ya da düzeltme katsayısıyla düzeltilmiş olabilir.
• Ortalama Sm³ maliyeti düşük tüketimde yükselir; sabit bedelin payı artar. Varsayılan değerlerle 20 Sm³ yakan bir dairede toplam 300 ₺, ortalama maliyet 15 ₺ olur; birim fiyatın iki katından fazla.
• Tasarruf hesabı için tüketimi değiştirip toplamı karşılaştır: varsayılan değerlerde 10 Sm³ azaltmak faturayı 10 × 6,5 × 1,2 = 78 ₺ düşürür; SKB değişmez.

Sınırlar ve sık yapılan hatalar

• Araç tahmin amaçlıdır; faturadaki tüketim, fiyat ve bedeller esastır. Tarife anlaşmazlığında dağıtım şirketine, sonra EPDK'ya başvurursun.
• Hazır tarife yok; bir değer girmeden varsayılanla çıkan sonuç yalnız örnektir.
• Isı değeri, düzeltme katsayısı ve sayaç m³'ünden Sm³'e çevrim hesaplanmaz; faturadaki Sm³ değeri girilir.
• Gecikme zammı, açma kapama bedeli, güvence bedeli ve taksitler hesaba girmez.
• ÖTV eklenmez; ticari abonede faturadaki ÖTV'yi ayrıca ekle.
• İki kademeden fazla kademeli tarife desteklenmez.
• Tüketimi m³ olarak girmek. Fatura Sm³ yazar; sayaçtan okuduğun m³ değeri çoğunlukla biraz farklıdır.
• Yıllık tüketimi aylık alana yazmak. Alan aylık dönem içindir; yıllık tahmin için ayları ayrı hesapla, çünkü SKB her ay ayrı gelir.

Elektrik faturan için elektrik faturası, KDV'yi ayrı görmek için KDV hesaplama, ısıtma ve soğutma gücü için klima BTU aracı var.

Kaynaklar

• 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu, m.11 (tarifeler)
• EPDK, Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Listesi
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
• 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
• Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik, Resmî Gazete 14.05.2022
• BOTAŞ

Sıkça sorulan sorular

Sm³ ile m³ arasındaki fark nedir?

Sayaç geçen gazın hacmini m³ olarak ölçer; gazın hacmi basınca ve sıcaklığa göre değiştiği için fatura bu değeri düzeltme katsayısıyla standart koşullardaki hacme, yani Sm³'e çevirir. Fiyat Sm³ başınadır. Araca faturadaki Sm³ değerini yaz.

Birim fiyatı KDV dâhil mi girmeliyim?

Hariç. Araç KDV'yi enerji bedeli ve sabit kullanım bedelinin toplamı üzerinden ayrıca hesaplar. KDV dâhil fiyat girersen vergi iki kez eklenir ve toplam faturandan yüksek çıkar.

Sabit kullanım bedeli nedir, neden hiç gaz yakmadığım ayda da geliyor?

Tüketimden bağımsız aylık sabit bedeldir; faturada ayrı satır olarak yazar. Araç bunu enerji bedeline ekler ve KDV'yi toplam üzerinden alır; tüketim 0 olsa da fatura SKB + KDV kadar gelir. Tutarı faturandan al, şirkete göre değişir.

Kademeli tarife ne zaman seçilir?

Faturanda tüketimin iki dilime ayrıldığı ve her dilim için ayrı birim fiyat yazıldığı durumda. Sınırı ve iki fiyatı faturadan gir; sınırın altındaki tüketimde 2. kademe satırı 0 olarak yazılır. Tek birim fiyat varsa tek tarife yeterlidir.

Hesap faturamdan neden farklı çıktı?

En sık neden KDV dâhil fiyat girmektir. Sonra faturadaki ek kalemlere bak: gecikme zammı, güvence bedeli, taksit, ÖTV. Araç bunları hesaplamaz. Birkaç kuruşluk fark yuvarlamadan gelir.

Tarifeler ne sıklıkla değişir?

4646 sayılı Kanun m.11'e göre perakende satış tarifelerini EPDK belirler ve dağıtım şirketinin başvurusu üzerine yeniden tespit edebilir. Toptan fiyatı BOTAŞ açıklar. Her fatura döneminde güncel birim fiyatı faturandan ya da şirketin sitesinden almak en güvenlisi.

Ticari abonede araç kullanılır mı?

Enerji bedeli, SKB ve KDV aynı şekilde hesaplanır. Ticari ve sanayi abonelerinde ÖTV ve farklı birim fiyat uygulanabilir; ÖTV'yi faturandan alıp sonuca kendin ekle.

Aylık tüketimimi nasıl tahmin ederim?

Geçen yılın aynı ayına ait faturadaki Sm³ değeri en iyi başlangıçtır. Elinde yoksa sayacın şimdiki ve bir ay önceki değerinin farkını al; bu m³'tür ve Sm³'e yakın bir tahmin verir. Sonucu araçta deneyerek faturanın aralığını görürsün.