# Zarar Hesaplama > Maliyet ve satış fiyatından zarar tutarını, zarar oranını ve başabaş noktasına dönmek için gereken fiyat artışını hesaplayın; zararı yüzdeyle görün. - Adres: https://hesapo.com/zarar/ - Kategori: [Ticari](https://hesapo.com/kategori/ticari/) - Son güncelleme: 2026-10-16 Zarar oranı ile başabaşa dönmek için gereken artışın neden farklı çıktığını, başabaş tablosunu ve sonucu yorumlarken dikkat etmeniz gerekenleri aşağıda örnek hesaplarla bulabilirsiniz. **Kısaca** - Zarar = maliyet − satış fiyatı; zarar oranı = zarar ÷ maliyet × 100. 200 TL'ye alınıp 150 TL'ye satılan üründe zarar %25'tir. - Başabaşa dönmek için gereken artış zarar ÷ satış fiyatı × 100'dür; aynı örnekte fiyatın %33,33 artması gerekir. - Zarar oranı büyüdükçe başabaş artışı hızla yükselir: %50 zararla satılan ürünün maliyetine dönmesi için fiyat iki katına çıkmalıdır. - Komisyon, kargo ve vergi bu hesaba girmez; maliyet ve satışı aynı KDV tabanında gir, sonuç negatifse işlem kârlıdır. ## Zarar hesaplama nedir? Zarar hesaplama aracı, maliyet ve satış fiyatından zarar tutarını, zarar oranını ve zararı kapatmak (başabaşa dönmek) için satış fiyatının ne kadar artması gerektiğini hesaplar. Bir ürün ya da hizmet maliyetinin altında bir fiyata satılınca aradaki fark zarar olarak kaydedilir. Zararı yalnız lira olarak görmek yetmiyor. Yatırdığın tutarın yüzde kaçını kaybettiğini ve eski noktaya dönmek için ne kadar artış gerektiğini bilirsen sonraki fiyat kararlarını daha sağlıklı verirsin. Zarar kârın tersidir: satış maliyetin altındaysa zarar, üstündeyse kâr oluşur. Bu yüzden araçta satış fiyatını maliyetin üzerinde girersen sonuçlar negatif çıkar; negatif zarar kâr anlamına gelir. ## Zarar nasıl hesaplanır? Formül ``` Zarar = Maliyet − Satış fiyatı Zarar oranı (%) = Zarar ÷ Maliyet × 100 Başabaş için artış (%) = Zarar ÷ Satış fiyatı × 100 ``` Zarar oranının paydası maliyettir, çünkü zarar yatırılan tutara göre ölçülür. Başabaş artışının paydası ise mevcut satış fiyatıdır, çünkü artış zaten düşmüş olan fiyatın üzerine uygulanır. Paydalar farklı olduğu için başabaş artışı zarar oranından her zaman büyük çıkar. ## Adım adım zarar hesabı ``` 1. Maliyeti ve satış fiyatını aynı birimde yazın. 2. Zarar tutarını bulun: maliyet − satış. 3. Zararı maliyete bölüp 100 ile çarpın: zarar oranı. 4. Zararı satış fiyatına bölüp 100 ile çarpın: başabaşa dönmek için gereken artış. 5. Sonuç negatifse işlem zararlı değil kârlıdır. ``` ## Örnek zarar hesaplamaları Maliyeti 200 TL olan bir ürünü 150 TL'ye sattığını düşün: ``` Zarar = 200 − 150 = 50 TL Zarar oranı = 50 ÷ 200 = %25 Başabaş için artış = 50 ÷ 150 = %33,33 ``` Yani ürünü %25 zararla satmış oldun. Aynı ürünü maliyetine satabilmek için fiyatı %33,33 artırman gerekirdi. İkinci bir örnek: ``` Maliyet 1.250 TL, satış 1.000 TL: Zarar = 250 TL Zarar oranı = 250 ÷ 1.250 = %20 Başabaş için artış = 250 ÷ 1.000 = %25 Toplu satış: 40 adet, birim maliyet 75 TL, birim satış 60 TL: Birim zarar = 15 TL, toplam zarar = 40 × 15 = 600 TL Zarar oranı = 15 ÷ 75 = %20, başabaş artışı = 15 ÷ 60 = %25 ``` Kârlı bir işlemde işaretler tersine döner. Maliyet 100 TL, satış 120 TL ise zarar = −20 TL, zarar oranı = −%20 ve başabaş artışı = −%16,67 çıkar. Negatif değerleri "kâr" diye okuyabilirsin; kâr oranı için ayrıca [kâr hesaplama](https://hesapo.com/kar/) aracı var. ## Zarar oranı ve başabaş artışı neden farklı? 50 TL'lik zarar 200 TL'lik maliyetin dörtte biri (%25), 150 TL'lik satışın ise üçte biri (%33,33). İki yüzde de doğru; tek fark neye göre ölçüldükleri. Zarar oranı "neyi kaybettim?" sorusunu, başabaş artışı "eski noktaya dönmek için fiyatı ne kadar yükseltmeliyim?" sorusunu cevaplar. Zam-indirim simetrisini [zam hesaplama](https://hesapo.com/zam/) sayfasında da bulabilirsin; aynı mantık burada da geçerli. ## Zarar hesaplamanın varyantları ### Komisyon ve kargo düşülmüş zarar Pazaryerinde satış yapıyorsan komisyon ve kargo giderlerini ya satış fiyatından düş (net satış) ya da maliyete ekle. Örneğin 1.000 TL'ye sattığın ürünün komisyonu 100 TL ise net gelirin 900 TL'dir. Maliyet 950 TL ise zarar 50 TL, zarar oranı 50 ÷ 950 = %5,26 olur. Aracı bu net değerlerle çalıştır. ### Satışa göre zarar yüzdesi Bazı raporlarda zarar, maliyet yerine satış hasılatı esas alınarak yüzdeye çevrilir. Maliyet 1.250 TL, satış 1.000 TL örneğinde zarar 250 TL'dir; satışa oranı %25, maliyete oranı %20 eder. Araçtaki zarar oranı maliyete göredir. Satışa göre yüzde "başabaş artışı" satırına karşılık gelir. Raporunda hangi tabanı kullandığını yazarsan yanlış anlama çıkmaz. ### Stok zararı ve değer kaybı Sezon sonu indirimleri, son kullanma tarihi yaklaşan ürünler ve eskiyen stok maliyetin altında satışa yol açabilir. Bu durumda zarar tutarını ürün başına ve toplam adet üzerinden ayrı ayrı izlersen nakit akışını hangi kalemin bozduğunu görürsün. Ortalama maliyet etkisi için [ortalama maliyet](https://hesapo.com/ortalama-maliyet/) aracı yardımcı olabilir. ### Yatırımda zarar Hisse, döviz ya da altın gibi bir varlıkta alış fiyatı maliyettir; güncel fiyat ya da satış fiyatı da satış değeri. %20 zarar etmiş bir pozisyonun eski değerine dönmesi için %25 yükselmesi gerekir. Zarar büyüdükçe toparlanmanın neden zorlaştığını bu matematik açıklar. Araç yalnız aritmetiği yapar, yatırım tavsiyesi vermez. ## Zarar oranına göre başabaş tablosu Zarar oranı büyüdükçe başabaşa dönmek için gereken artış hızla yükselir, çünkü düşmüş fiyat daha küçük bir taban oluşturur. Aşağıdaki değerlerde maliyet 100 birim kabul edildi ve hepsi aynı formülle hesaplandı: ``` Zarar %10 → satış 90 → başabaş artışı 10 ÷ 90 = %11,11 Zarar %20 → satış 80 → başabaş artışı 20 ÷ 80 = %25 Zarar %25 → satış 75 → başabaş artışı 25 ÷ 75 = %33,33 Zarar %50 → satış 50 → başabaş artışı 50 ÷ 50 = %100 Zarar %75 → satış 25 → başabaş artışı 75 ÷ 25 = %300 ``` Tabloda görüldüğü gibi yarı fiyatına satılan bir ürünün maliyetine dönmesi için fiyatının iki katına çıkması gerekir. Ağır indirimli kampanya planlıyorsan zarar oranının yanında, kampanyadan sonra fiyatı yeniden yükseltmenin müşteri gözünde ne kadar zor olacağını da düşün. ## Zarar oranından başabaş artışına kısa yol Maliyet ve satış fiyatını bilmeden de başabaş artışını bulabilirsin. Zarar oranı z ise gereken artış = z ÷ (100 − z) × 100. %40 zararda 40 ÷ 60 × 100 = %66,67 artış gerekir. Formül yukarıdaki tablodaki her satırı verir: %10 için 10 ÷ 90, %75 için 75 ÷ 25. Tersini de sorabilirsin: en çok yüzde kaç zarara razıysan, satış fiyatının alt sınırı maliyet × (1 − z ÷ 100) olur. Maliyeti 480 TL olan bir stoğu en çok %15 zararla elden çıkarmak istiyorsan 480 × 0,85 = 408 TL'nin altına inmemelisin. Bu sınırı araçta sağlamak için maliyete 480, satışa 408 yaz; zarar oranı %15 görünür. Araçta maliyet ve satış fiyatı sıfırdan büyük olmalı ve en çok 1 trilyon TL girilebilir. Satışa 0 yazılamadığı için %100 zarar hesaplanmaz. Satış sıfıra yaklaştıkça başabaş artışı çok büyür: maliyet 100 TL, satış 0,01 TL ise başabaş artışı %999.900 çıkar. ## Sonucu yorumlarken dikkat edin Bu hesap yalnız alış ve satış fiyatı arasındaki farkı gösterir. Komisyon, kargo, iade, vergi, işçilik ve depolama gibi giderler bu hesaba girmez. Bunları maliyete eklediğinde gerçek zarar ya da kâr değişir. Satış fiyatı maliyetin üzerindeyse sonuçlar negatif çıkar. KDV'li fiyatlarla çalışıyorsan maliyet ve satışı aynı türde (ikisi de KDV hariç) gir; dönüşümde [KDV hesaplama](https://hesapo.com/kdv/) aracı işine yarar. Kâr marjını, kâr oranını ve adetle toplam kârı ya da zararı görmek istersen [kâr hesaplama](https://hesapo.com/kar/) aracını da dene. ## Zarar hesabında sık yapılan hatalar ### Zarar oranını satışa bölmek Zarar oranında pay zarar, payda maliyettir. Satışa bölersen zarar oranını bulmazsın; çıkan sayı başabaş artışıdır. ### Maliyet ve satışın KDV durumunu karıştırmak Maliyet KDV hariç, satış KDV dahil girilirse zarar yanlış çıkar. İkisini de aynı tabanda tut. ### Gideri unutmak Kargo ve komisyon gibi kalemleri atlarsan görünen zarar gerçekte olduğundan küçük kalır. Maliyete bütün doğrudan giderleri ekle. ### Başabaş artışını zarar oranıyla aynı sanmak %20 zarar etmiş bir fiyatı geri getirmek için %25 artış gerekir; %20 yetmez. İki yüzdeyi birbirinin yerine kullanma. ## Sıkça sorulan sorular ### Zarar oranı neden maliyete göre hesaplanır? Çünkü amaç yatırdığın tutarın yüzde kaçını kaybettiğini görmek; bu yüzden payda maliyettir. Satışa göre hesaplarsan başka bir yüzde çıkar. ### Zararı başabaşa getirmek için ne kadar zam gerekir? Zarar tutarının mevcut satış fiyatına oranı kadar. 150 TL'lik satışta 50 TL zarar için gereken artış %33,33'tür. ### Zarar yüzdesi nasıl hesaplanır? (Maliyet − satış) ÷ maliyet × 100. 200 TL maliyetli ve 150 TL'ye satılan ürün için (200 − 150) ÷ 200 = %25. ### Sonuç negatif çıkarsa ne anlama gelir? Satış fiyatı maliyetin üzerinde demektir, yani işlem kâr getirmiştir. Negatif zarar tutarı kâr tutarına eşittir. ### Zarar vergisel olarak nasıl işlenir? Bu araç vergi hesaplamaz. Zararın muhasebe ve vergi kayıtlarında nasıl işleneceği işletmenin türüne göre değişir; mali müşavirine danış. ## Zarar hesaplama aracını nasıl kullanırım? Maliyet (alış) ve satış fiyatını yaz. Araç zarar tutarını, maliyete göre zarar oranını ve başabaş için gereken satış fiyatı artışını birlikte gösterir. Birden çok ürün için birim fiyatlarla çalışıp toplamı adetle çarpabilirsin. > **Uyarı:** Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; muhasebe veya mali müşavirlik hizmeti değildir. Zararın vergisel işlenişi ve fatura için resmî belgeler ve mali müşavirin esastır. --- Bu metin https://hesapo.com/zarar/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Hesaplayıcı yalnız sayfada çalışır. Atıf için sayfanın adresini kullanın.