# Tarımsal İlaç Dozaj Hesaplama

> İlaç etiketindeki doz bilgisini ve arazi büyüklüğünü girerek toplam ilaç miktarını, toplam su hacmini ve depo başına katılacak ilacı hesaplayın.

- Adres: https://hesapo.com/tarimsal-ilac-dozaj/
- Kategori: [Tarım-Hayvancılık](https://hesapo.com/kategori/tarim-hayvancilik/)
- Son güncelleme: 2026-10-27

Etiketteki "ml/da" ve "ml/100 L" dozlarının farkını, su normunun depo başına ilacı nasıl değiştirdiğini, sırt pülverizatörü ve traktör tankı için adım adım örnek hesabı ve kalibrasyonun önemini aşağıda anlattık.

**Kısaca**

- İki etiket biçimi var. Dekara doz (ml/da): toplam ilaç = alan × doz. Konsantrasyon (ml/100 L): toplam ilaç = su hacmi × doz ÷ 100.
- Toplam su = alan × su normu (L/da). Depo sayısı = toplam su ÷ depo hacmi, yukarı yuvarlanır; son depo eksik dolar.
- Depo başına ilaç: ml/da biçiminde doz ÷ su normu × depo hacmi; ml/100 L biçiminde doz × depo hacmi ÷ 100.
- Dekara doz kullanırken su normu depo başına ilacı değiştirir ama toplam ilacı değiştirmez.
- Hesap etikete dayanır; etiketin yasakladığı dönemde, rüzgârda ve yağış öncesinde ilaçlama yapılmaz.

Tarımsal ilaç dozaj hesaplama aracı, bitki koruma ürününün etiketindeki dozu ve ilaçlayacağın alanı girdiğinde dört sayı verir: toplam ilaç miktarı (ml), toplam su hacmi (L), kaç depo ilaçlayacağın ve her depoya kaç ml ilaç katacağın. Etiket dozu dekara göre (ml/da ya da L/da) de yazılmış olabilir, 100 litre suya göre (ml/100 L ya da yüzde) de; araçta hangisi olduğunu seçersin, diğer alanlar ona göre açılır. Su normunu (dekara atılan su, L/da) ve pülverizatör deposunun hacmini de yazarsın; sırt pülverizatörü için 15-20 L, traktör tankı için 200-400 L seçenekleri hazır.

Bu hesabı tarlada kafadan yapmak iki yaygın hataya açıktır: dekara dozu doğrudan depoya katmak ve son eksik depoya tam doz koymak. Araç ikisini de önler; toplam ilaç ile depo başına ilacı ayrı gösterir ve depo sayısını yukarı yuvarladığını söyler.

## Etikette hangi birim var?

| Etiketteki ifade | Araçta seçeceğin biçim | Anlamı |
| --- | --- | --- |
| 75 ml/da, 100 g/da, 0,3 L/da | ml/da veya L/da (dekara göre) | Dekara verilecek ilaç miktarı sabittir, suya bağlı değildir |
| 150 ml/100 L, 100 g/100 L su | ml/100 L veya % (tanka göre) | 100 litre suya katılacak ilaç; toplam ilaç kullanılan suya bağlıdır |
| %0,15 | ml/100 L (tanka göre), 150 yaz | %0,15 = 100 litrede 150 ml |

Tarla bitkilerinde ve herbisitlerde çoğunlukla dekara doz yazar: bitkiyi değil alanı hedefler. Meyve ağaçlarında ve bağda çoğunlukla 100 litre suya doz yazar: önemli olan yaprak yüzeyini kaplayan sıvının yoğunluğudur, ağacın büyüklüğüne göre su değişir. Litre ya da gram yazan etiketlerde ml yerine o birimle hesap yap; formül aynıdır, araç yalnız "ml" etiketi basar.

## Araç nasıl hesaplar?

Önce ortak adım: toplam su (L) = alan (da) × su normu (L/da). Depo sayısı = toplam su ÷ depo hacmi, yukarı yuvarlanır.

Dekara doz seçiliyse:

- Toplam ilaç (ml) = alan × doz (ml/da).
- Depo başına ilaç (ml) = doz ÷ su normu × depo hacmi. Yani bir litre suya düşen ilaç, depo hacmiyle çarpılır.

100 litreye doz seçiliyse:

- Toplam ilaç (ml) = doz ÷ 100 × toplam su.
- Depo başına ilaç (ml) = doz ÷ 100 × depo hacmi.

Toplam ilaç ve toplam su tam sayıya, depo başına ilaç bir ondalık basamağa yuvarlanır.

## Örnek hesap, sırt pülverizatörü

Aracın varsayılanı: dekara doz, 10 dekar, 75 ml/da, su normu 40 L/da, depo 15 L.

| Adım | İşlem | Sonuç |
| --- | --- | --- |
| Toplam su | 10 × 40 | 400 L |
| Toplam ilaç | 10 × 75 | 750 ml |
| Depo sayısı | 400 ÷ 15 = 26,67, yukarı | 27 depo |
| Depo başına ilaç | 75 ÷ 40 × 15 | 28,1 ml |

Kontrol: 26 tam depo × 28,1 ml = 730,6 ml; kalan 10 litrelik son depoya 18,7 ml koyarsın (10 ÷ 15 × 28,1), toplam yaklaşık 750 ml eder. Son depoyu tam doldurup 28,1 ml katarsan 10 litre fazla sıvı ve 9 ml fazla ilaç hazırlamış olursun; ya tarlanın bir bölümünü iki kez ilaçlarsın ya da artık karışımı imha etmen gerekir.

Aynı tarla, etiket 100 litreye göre 150 ml yazsaydı: toplam su yine 400 L; toplam ilaç 150 ÷ 100 × 400 = 600 ml; depo başına 150 ÷ 100 × 15 = 22,5 ml; 27 depo.

## Örnek hesap, traktör tankı

20 dekar, dekara 60 ml, su normu 30 L/da, tank 400 L.

| Adım | İşlem | Sonuç |
| --- | --- | --- |
| Toplam su | 20 × 30 | 600 L |
| Toplam ilaç | 20 × 60 | 1.200 ml |
| Depo sayısı | 600 ÷ 400 = 1,5, yukarı | 2 depo |
| Depo başına ilaç | 60 ÷ 30 × 400 | 800 ml |

İlk tank 400 L su + 800 ml ilaçla 13,3 dekar ilaçlar. İkinci tanka yalnız 200 L su ve 400 ml ilaç koyarsın. Aynı tarla 100 litreye 250 ml yazan bir ilaçla ilaçlansaydı toplam ilaç 250 ÷ 100 × 600 = 1.500 ml, tank başına 1.000 ml olurdu.

## Su normu neyi değiştirir?

Dekara doz biçiminde su normu toplam ilacı değiştirmez; yalnız suyu ve dolayısıyla depo başına ilacı değiştirir. 10 dekara 750 ml ilaç 40 L/da ile 27 depoya 28,1'er ml, 20 L/da ile 14 depoya 56,3'er ml olarak bölünür. İlaç aynı, su yarı.

100 litreye doz biçiminde ise su normu toplam ilacı doğrudan değiştirir: aynı 150 ml/100 L dozu 40 L/da ile 600 ml, 60 L/da ile 900 ml ilaç ister. Bu yüzden ağaçlarda su normunu abartmak hem ilaç masrafını hem kalıntıyı artırır.

Su normu pülverizatörden pülverizatöre değişir: meme tipi, basınç ve yürüme hızı belirler. Aracın ipucu sırt pülverizatöründe 30-50 L/da, traktörde 20-40 L/da aralığını verir; kendi cihazının gerçek değerini ölçmen gerekir.

## Pülverizatörü nasıl kalibre edersin?

1. Depoyu yalnız suyla, ölçerek doldur (ör. 10 L).
2. Normal hızda ve basınçta, ilaçlayacağın gibi yürü; su bitene kadar kaç metrekare ıslattığını ölç (şerit genişliği × yürüdüğün mesafe).
3. Su normu (L/da) = depodaki su (L) ÷ ıslatılan alan (m²) × 1.000.
4. Bu değeri araca yaz. 10 litre suyla 250 m² ıslattıysan su normu 40 L/da'dır.

Meme aşındıkça debi artar; her sezon başında ve meme değişiminde kalibrasyonu yenile.

## Sınırlar ve sık yapılan hatalar

- Araç ml ve L birimiyle çalışır; toz ya da granül ilaçta g ve kg yazarak aynı hesabı yapabilirsin, sonuç etiketi "ml" kalır.
- Tank karışımı (iki ilacı birlikte atma) hesaplanmaz; her ilacı ayrı hesaplayıp etiketlerin karışıma izin verip vermediğine bak.
- Son depo eksik dolar; dolu depoya göre ilaç koyma. Araç bunu sonuç notunda hatırlatır.
- Dekara dozu doğrudan depoya katmak. 75 ml/da yazan ilaçtan 15 litrelik depoya 75 ml koymak dozu 2,7 kat artırır (doğrusu 28,1 ml).
- Yüzde dozu yanlış çevirmek. %0,1 = 100 litreye 100 ml; %1 = 100 litreye 1 litre.
- Etiketin bekleme süresini ve dönem yasağını atlamak. Hasat öncesi bekleme süresi ve çiçeklenme döneminde uygulama yasağı etikette yazar; hesaplanan dozu doğru atmak bunları telafi etmez.
- Rüzgârda ve yağış öncesinde ilaçlamak. Sürüklenme komşu tarlayı etkiler, yağış ilacı yıkar.
- Bitki koruma ürünü ruhsatını kontrol etmemek. Ürünün o bitkide ve o zararlıda ruhsatlı olup olmadığı Bakanlığın bitki koruma ürünleri veri tabanında sorgulanır.

Gübre miktarı için [gübre ihtiyacı](https://hesapo.com/gubre-ihtiyaci/) aracı var; dekar, hektar ve metrekare çevrimini [birim çevirici](https://hesapo.com/birim-cevir/) ile yapabilirsin. Ürünün kayıtlı olduğu ilaçlama için reçete ve kayıt yükümlülükleri bitki koruma ürünü mevzuatında düzenlenir; durumuna özel sorular için il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne danış.

## Kaynaklar

- [Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı](https://bku.tarimorman.gov.tr/)
- [Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü](https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM)
- [5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5996.pdf)
- [Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri](https://acikders.ankara.edu.tr/)

## Sıkça sorulan sorular

### Etikette hem ml/da hem ml/100 L yazıyorsa hangisini seçmeliyim?

Tarla bitkilerinde dekara dozu, meyve ağaçları ve bağda 100 litreye dozu kullan; etiket çoğu zaman hangi bitkide hangi birimin geçerli olduğunu ayrı satırlarda yazar. İkisi birlikte yazıldığında etiket genelde "dekara en fazla" sınırı da verir; araçtaki toplam ilaç bu sınırı aşmamalı.

### Depo başına ilaç nasıl hesaplanıyor?

Dekara doz biçiminde doz ÷ su normu × depo hacmi; yani bir litre suya düşen ilaç depo hacmiyle çarpılır. 100 litreye doz biçiminde doz ÷ 100 × depo hacmi. Varsayılan değerlerle 75 ÷ 40 × 15 = 28,1 ml çıkar.

### Son depo eksik dolacaksa ne kadar ilaç koyayım?

Kalan suyun depo hacmine oranı kadar. 15 litrelik depoda 10 litre su kaldıysa depo başına ilacın 10 ÷ 15'ini koy: 28,1 ml yerine 18,7 ml. Araç depo sayısını yukarı yuvarlar ve son deponun eksik dolacağını notta söyler.

### Su normunu bilmiyorum, ne yazayım?

En doğrusu kalibrasyon: depoyu ölçülü suyla doldur, normal hızda yürü, ıslattığın alanı ölç; su normu = su (L) ÷ alan (m²) × 1.000. Ölçemiyorsan sırt pülverizatöründe 30-50, traktörde 20-40 L/da aralığından başla; aracın hazır seçenekleri 20, 40 ve 60'tır.

### Toz ya da granül ilacı nasıl hesaplarım?

Aynı formülle. Etiket g/da yazıyorsa doz alanına gram değerini yaz; araç "ml" etiketi bassa da sayı gramdır. 100 g/100 L yazan ilaçta konsantrasyon alanına 100 yaz, çıkan depo başına değer gram olur.

### Yüzde olarak yazılan dozu nasıl girerim?

Yüzdeyi 100 litreye ml'ye çevir: %0,1 = 100 ml/100 L, %0,25 = 250 ml/100 L, %1 = 1.000 ml/100 L. Sonra "ml/100 L veya %" biçimini seçip bu değeri konsantrasyon alanına yaz.

### İki ilacı aynı depoya koyabilir miyim?

Araç tank karışımını hesaplamaz; her ilacın dozunu ayrı hesapla. Karışıma etiketler izin veriyorsa önce az suyla küçük bir deneme karışımı yap, çökelme ya da topaklanma olup olmadığına bak. Emin değilsen il ya da ilçe tarım müdürlüğüne sor.

### Hesap doğruysa ilaçlama güvenli mi?

Doz doğru olsa da etiketteki bekleme süresi, dönem yasağı, koruyucu donanım ve hava koşulları ayrı şartlardır. Rüzgârda, yağış öncesinde ve etiketin yasakladığı dönemlerde ilaçlama yapılmaz; ürünün o bitkide ruhsatlı olduğunu Bakanlığın veri tabanından kontrol et.

---

Bu metin https://hesapo.com/tarimsal-ilac-dozaj/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Hesaplayıcı yalnız sayfada çalışır. Atıf için sayfanın adresini kullanın.