# Sınıf Kuralları ve Sınıf Sözleşmesi

> Kademeye göre hazır madde bankasından sınıf kurallarını seçin, kendi maddelerinizi ekleyin; imza listeli sınıf sözleşmesini ve afişini PDF ya da Word indirin.

- Adres: https://hesapo.com/sinif-kurallari/
- Kategori: [Öğretmen](https://hesapo.com/kategori/ogretmen/)
- Son güncelleme: 2026-10-09

Sınıf kurallarının öğrencilerle nasıl belirlendiğini, kademeye göre hangi maddelerin uygun olduğunu, kuralların yönetmelikteki beklenen davranışlarla bağını ve sözleşmeyle afişin nasıl yazdırılacağını aşağıda anlattık.

**Kısaca**

- Araç kademeye uygun madde bankasından sınıf kurallarını seçmeni sağlar; öğrencilerin imzaladığı sözleşmeyi ve pano afişini hazırlar.
- İyi kural az sayıda (8-10 madde), olumlu ve gözlemlenebilir yazılır: "Koşmayız" yerine "Yürüyerek hareket ederiz".
- Kuralları öğrencilerle birlikte belirlemek, öğrencinin kuralı kendi verdiği bir söz olarak görmesini sağlar.
- Sınıf sözleşmesi resmî belge değildir; cep telefonu gibi konularda okulun kararını değiştiremez, yalnız sınıfta hatırlatır.

Sınıf Kuralları ve Sınıf Sözleşmesi aracı, sınıfının kurallarını kademeye uygun bir madde bankasından seçmene, öğrencilerle birlikte eklediğiniz maddeleri yazmana ve sonucu iki biçimde yazdırmana yarar: öğrencilerin imzaladığı bir sınıf sözleşmesi ve panoya asılacak büyük harfli bir afiş. Madde bankasında okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise için ayrı ayrı uygun maddeler var; hepsi "biz" diliyle ve olumlu cümlelerle yazıldı. Sınıf listesini yapıştırdığında imza tablosu öğrenci adlarıyla dolar; liste yoksa istediğin sayıda boş satır basılır. Sözleşme ve afiş PDF ya da Word olarak iner.

Ders yılının ilk haftalarında hemen her öğretmen sınıf kurallarını konuşur. Kuralları öğretmenin tek başına yazıp duvara astığı sınıfla, öğrencilerin tartışıp kabul ettiği sınıf arasında fark vardır: ikincisinde öğrenci kuralı "benim de söz verdiğim şey" olarak görür. Aşağıda kuralların nasıl belirleneceğini, kademeye göre nelere dikkat edileceğini ve sözleşmenin resmî belgelerle farkını anlatıyoruz.

## Sınıf kuralları neden birlikte belirlenir?

Kural, öğrencinin anladığı ve gerekçesini bildiği ölçüde işler. Öğrenciler kuralları tartışırken neden konuşma sırası beklediğimizi, neden koridorda koşmadığımızı kendi cümleleriyle söyler. Bu konuşma sonradan bir kuralı hatırlatmanın da yolunu açar: "Birlikte ne demiştik?" sorusu, emir cümlesinden daha az direnç doğurur.

Yönetmelik de bu yaklaşımı destekler. Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 52. maddesi öğrencilerden beklenen davranışları sayar ve bunların derslerde, törenlerde, toplantılarda ve sosyal etkinliklerde öğrencilere kazandırılmasına çalışılacağını söyler. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 157. maddesi lise için aynı listeyi verir ve beklenen davranışların derslerde, rehberlik çalışmalarında ve veli toplantılarında kazandırılmasını, uyulması gereken kuralların hatırlatılmasını ister. Sınıf sözleşmesi bu hatırlatmanın sınıf içindeki karşılığıdır.

## İyi bir sınıf kuralı nasıl yazılır?

Akılda kalan kuralların birkaç ortak özelliği vardır:

- **Az sayıda olur.** 8-10 madde yeterlidir. 20 maddelik liste okunmaz; afişte de sığmaz. Araç 12 maddeyi aştığında seni uyarır.
- **Olumlu yazılır.** "Koşmayız" yerine "Yürüyerek hareket ederiz" demek, istenen davranışı gösterir. Bankadaki maddelerin çoğu bu yüzden "yaparız" diye biter.
- **Gözlemlenebilir olur.** "Saygılı oluruz" güzel bir hedeftir ama sınıfta neye bakılacağını söylemez. "Biri konuşurken sözünü kesmeden dinleriz" ise görülebilir bir davranıştır.
- **Herkesi kapsar.** "Biz" diliyle yazılan kural öğretmeni de içine alır. Öğretmenin de sözünü tutması, sözleşmeyi gerçek yapar.
- **Sınıfa özgüdür.** Banka bir başlangıçtır. Sınıfın kendi sorunundan doğan kuralı (örneğin "Cuma günleri kitaplığı birlikte düzenleriz") eklemek sözleşmeyi sahiplenmeyi artırır.

## Kademeye göre madde bankası

Araç kademe seçtiğinde yalnız o yaşa uygun maddeleri gösterir ve yedi tema altında toplar: iletişim ve söz alma, saygı ve arkadaşlık, ders ve çalışma düzeni, sorumluluk, sınıf düzeni ve temizlik, güvenlik ve sağlık, teknoloji.

| Kademe | Öne çıkan maddeler | Bilinçli olarak dışarıda kalanlar |
| --- | --- | --- |
| Okul öncesi | Sıra beklemek, "lütfen" ve "teşekkür ederim" demek, eşyaları paylaşmak, toplanma işaretinde halıya gelmek, el yıkamak | Ödev, sınav, cep telefonu |
| İlkokul | Parmak kaldırmak, dinlemek, nazik konuşmak, zamanında gelmek, araç gereci getirmek, ödev, çöp ve sıra temizliği | Kopya, sosyal medya |
| Ortaokul | İlkokuldakilere ek olarak farklılıklara saygı, grup çalışmasında görev, cep telefonu ve fotoğraf kuralları | Okul öncesine özgü rutinler |
| Lise | Fikir söyleme ve eleştiri, kendi emeğini ortaya koymak, devam, hedef koymak, dijital nezaket, kaynak göstermek | Okul öncesi ve küçük yaş maddeleri |

Her kademe için 8-10 maddelik bir ön seçim gelir. Kademeyi değiştirdiğinde, ön seçime dokunmadıysan yeni kademenin ön seçimi gelir; kendi seçtiğin maddelerden yeni kademeye uyanlar korunur.

Telefonla ilgili madde özellikle dikkat ister. Lisede bilişim araçlarının okulda bulundurulması ve kullanılması öğretmenler kurulu kararıyla belirlenir ve öğrenciye, veliye duyurulur (OÖY m.157/2-t). İlkokul ve ortaokulda okul müdürü cep telefonlarının kurallara uygun kullanımı için tedbir alır. Bu yüzden bankadaki telefon maddesi "okulun belirlediği kurallara göre" diye yazıldı; sınıf sözleşmesi okulun kararını değiştiremez, yalnız sınıfta hatırlatır.

## Sınıf sözleşmesi nasıl hazırlanır?

1. Kademeyi, sınıf ve şubeyi, sınıf öğretmeninin adını yaz. Başlık boşsa "3/B SINIFI SÖZLEŞMESİ" gibi sınıf adından oluşur.
2. "Kurallar" adımında maddeleri seç. Her maddenin altında, yönetmelikteki beklenen davranışlardan birine karşılık geliyorsa madde harfi görünür.
3. Sınıfın kendi kurallarını "Kendi kuralımızı ekle" ile yaz. En çok 12 madde eklenebilir.
4. "Kurallarımızı nasıl hatırlarız?" bölümünü açık bırakırsan sözleşmenin altında üç adımlı bir hatırlatma yolu yazar: önce nazik hatırlatma, sonra baş başa konuşma, gerekirse kuralı sınıfça yeniden konuşma. Maddeleri değiştirebilirsin.
5. "İmza listesi" adımında sınıf listesini yapıştır ya da kayıtlı sınıfını seç. Liste yoksa boş satır sayısını yaz.
6. Çıktıyı seç: yalnız sözleşme, yalnız afiş ya da ikisi birden. İkisi seçilince afiş ayrı sayfada başlar.

Sözleşmede giriş cümlesi, numaralı kurallar, hatırlatma bölümü, öğretmenin imzası ve iki sütunlu öğrenci imza tablosu yer alır. 30 kişilik bir sınıfın imza tablosu tek sayfaya sığar. Okul öncesinde imza yerine çocuğun adını yazdığı ya da resim çizdiği bir alan düşünülerek tablo başlığı "Çocuklarımız (isim ya da resim)" olarak basılır.

## Afiş çıktısı

Afiş, kuralları büyük ve kalın harflerle tek sayfaya basar. Başlık "SINIF KURALLARIMIZ", altında sınıf adı ve numaralı maddeler yer alır; imza ve dipnot yoktur. A4 basıp panoya asabilir ya da fotokopi makinesinde A3'e büyütebilirsin. Okul öncesinde afişi öğrencilerle birlikte resimlerle süslemek, okuma bilmeyen çocukların kuralı hatırlamasını kolaylaştırır.

## Kuralları belirlemek için bir ders saati akışı

Sözleşmeyi tek bir ders saatinde çıkarmak mümkündür. Örnek bir akış:

1. **Isınma (5 dakika):** "Bu sınıfta kendini rahat ve güvende hissetmen için ne olmalı?" sorusunu sor, cevapları tahtaya yaz.
2. **Gruplama (10 dakika):** Benzer cevapları birleştir. Çoğu zaman cevaplar kendiliğinden dinleme, saygı, düzen ve güvenlik başlıklarında toplanır.
3. **Cümleye dökme (10 dakika):** Her başlık için olumlu bir cümle seçin. Araçtaki madde bankası burada örnek olarak işe yarar; öğrencinin kendi cümlesi daha iyiyse onu yaz.
4. **Oylama (5 dakika):** Listeyi 8-10 maddeye indirin. Her öğrenci en önemli bulduğu üç maddeyi işaretlesin.
5. **İmza (10 dakika):** Sözleşmeyi okuyun, öğrenciler imzalasın. Afişi birlikte panoya asın.

Bu akış ortaokul ve lisede daha çok tartışmaya, ilkokulda daha çok örnek canlandırmaya döner. Okul öncesinde kuralları resimli kartlarla anlatmak ve her kuralı bir hareketle eşleştirmek çocukların aklında kalmasını kolaylaştırır.

## Sınıf sözleşmesi resmî belge mi?

Hayır, ve bu ayrım önemlidir. Mevzuatta adı "sözleşme" olan iki farklı belge vardır:

- **Okul ile öğrenci ve veli arasındaki sözleşme (lise):** Okul yönetimi, okula yeni başlayan öğrencilerle ders yılı başında, nakil gelenlerle geldikleri hafta içinde okul, öğrenci ve veli arasında sözleşme imzalar. Bu sözleşmede uyulacak kurallar, beklenen davranışlar ve uyulmadığında karşılaşılabilecek yaptırımlar yer alır (OÖY m.157/4).
- **Öğrenci sözleşmesi (ortaokul):** Olumsuz davranışlarda uygulanan "uyarma" sürecinin ikinci adımıdır. Sözlü uyarmaya rağmen davranış sürerse öğrenci ile öğretmen görüşür ve öğrenci davranışını değiştirmeyi kabul ettiğine dair Öğrenci Sözleşme Örneği'ni (EK-9) imzalar (İÖY m.54/3-b).

Bu araçla hazırlanan sınıf sözleşmesi bunların hiçbirinin yerine geçmez. Sınıfın kendi içinde vardığı bir uzlaşmadır ve yaptırım içermez. Çıktının dipnotu da bunu yazar.

## Sıkça sorulan sorular

### Sınıf kuralları kaç madde olmalı?

Sabit bir sayı yok, ama 8-10 madde iyi bir ölçüdür. Küçük yaşlarda 5-6 madde bile yeterlidir. Çok sayıda kural öğrencinin aklında kalmaz; afişte de okunaksız olur. Araç 12 maddeyi aştığında seni uyarır.

### Kurallara uymayan öğrenciye ne yapılır?

Sınıf sözleşmesi bir ceza listesi değildir. Araçtaki hatırlatma bölümü önce nazik hatırlatma, sonra öğretmenle baş başa konuşma, gerekirse kuralı sınıfça yeniden konuşma adımlarını önerir. Ortaokulda tekrar eden olumsuz davranışlar için yönetmelikteki uyarma süreci (sözlü uyarma, öğrenci sözleşmesi, veli görüşmesi) işler; lisede okulun ödül ve disiplin süreçleri geçerlidir.

### Sözleşmeyi velilere de imzalatmalı mıyım?

Zorunlu değil. Bazı öğretmenler sözleşmenin bir kopyasını eve gönderip velinin de okumasını ister. Bunu yapmak istersen [veli bilgilendirme mektubu](https://hesapo.com/veli-bilgilendirme-mektubu/) aracıyla kısa bir mektup ve "okudum" dönüş formu hazırlayabilirsin.

### Kuralları yıl içinde değiştirebilir miyiz?

Evet. Sınıfın ihtiyacı değiştikçe sözleşmeyi güncellemek iyi bir alışkanlıktır; hatırlatma bölümündeki son madde de bunu söyler. Yeni maddeyi ekleyip sözleşmeyi tekrar yazdırman yeter.

### Yönetmelik notu ne işe yarar?

Açtığında, yönetmelikteki "öğrencilerden beklenen davranışlar" maddesine karşılık gelen kuralların sonuna madde harfi eklenir (ilkokul ve ortaokulda İÖY m.52/1, lisede OÖY m.157/2). Velilere ya da okul yönetimine sözleşmenin dayanağını göstermek istediğinde kullanışlıdır. Öğrenciye asılacak afişte bu not yer almaz.

Kaynaklar: Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 26.07.2014/29072, son değişiklik RG 28.07.2026/33323) m.39/2, m.52 ve m.54/3, EK-9; Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 07.09.2013/28758) m.157/2-4 (mevzuat.gov.tr). Madde bankasındaki cümleler bu araç için yazılmıştır.

Sınıf düzeni için [sınıf oturma planı](https://hesapo.com/sinif-oturma-plani/) ve [nöbetçi öğrenci çizelgesi](https://hesapo.com/nobetci-ogrenci-cizelgesi/), sınıf başkanlığı seçimi için [sınıf başkanı seçim tutanağı](https://hesapo.com/sinif-baskani-secim-tutanagi/), öğrenci listesi için [sınıf listesi](https://hesapo.com/sinif-listesi/) araçlarını kullanabilirsin.

---

Bu metin https://hesapo.com/sinif-kurallari/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Hesaplayıcı yalnız sayfada çalışır. Atıf için sayfanın adresini kullanın.