# Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama > Serbest meslek makbuzunda brüt veya net ücretten %20 gelir vergisi stopajını, %20 KDV'yi ve tahsil edilecek tutarı hesaplayın. - Adres: https://hesapo.com/serbest-meslek-makbuzu/ - Kategori: [Muhasebe](https://hesapo.com/kategori/muhasebe/) - Son güncelleme: 2026-10-12 Stopajı kimin kesip kimin ödediğini, netten brüte nasıl gidildiğini ve makbuzda hangi bilgilerin yer alması gerektiğini aşağıda varsayımsal bir örnekle açıkladık; istisnai durumlar da ayrı başlıkta. > **Uyarı:** Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; mali müşavirlik hizmeti değildir. Serbest meslek kazançlarında stopaj ve KDV oranları mevzuat değişikliğiyle güncellenebilir ve hizmetin türüne göre farklılaşabilir; bu sayfadaki örnek oranlar varsayımsaldır. Makbuz düzenlemeden önce GİB'den (gib.gov.tr), Resmî Gazete'den ya da mali müşavirinden güncel oranları teyit et. **Kısaca** - Araç serbest meslek makbuzunda brüt ücretten stopajı, KDV'yi, net ücreti ve tahsil edilecek tutarı hesaplar; netten brüte de çalışır. - Stopaj = brüt × stopaj oranı, KDV = brüt × KDV oranı; ikisi de KDV hariç brüt ücret üzerinden ayrı ayrı hesaplanır. - Tahsil edilecek tutar = brüt + KDV − stopaj; ödemeyi yapan tarafın maliyeti brüt + KDV'dir. - Sözleşmede net ücret yazıyorsa brütü net ÷ (1 − stopaj oranı) ile bul; net × (1 + oran) stopajı eksik çıkarır. ## Serbest meslek makbuzu hesaplama nedir? Bu araç brüt ya da net ücretten gelir vergisi stopajını, KDV'yi ve serbest meslek erbabının eline geçecek tahsilat tutarını hesaplar. Brütten nete hesap yapabildiği gibi, "net ücret şu olsun" diyen sözleşmeler için netten brüte de çalışır; ödemeyi yapan tarafın toplam maliyetini de gösterir. Stopaj ve KDV oranını sen girersin. ## Serbest meslek makbuzu nedir? Serbest meslek makbuzu (SMM), doktor, avukat, mali müşavir, mimar, mühendis, danışman gibi serbest meslek erbabının yaptığı işler için düzenlediği belgedir. Makbuzda brüt ücret, hesaplanan KDV ve ödemeyi yapan tarafın keseceği gelir vergisi stopajı ayrı ayrı gösterilir. Bugün makbuzlar çoğunlukla elektronik ortamda, e-serbest meslek makbuzu olarak düzenleniyor; elektronik makbuza geçiş zorunluluğu ve usulleri GİB düzenlemelerine bağlıdır. Serbest meslek faaliyeti, bağımsız çalışan ve işini kendi nam ve hesabına yapan kişilerin faaliyetidir. Serbest meslek erbabı ücretli çalışan gibi bir işverene bağlı çalışmaz; bu yüzden maaş bordrosu yerine makbuz düzenler. Kazanç yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilir, makbuz sırasında kesilen stopaj da yıllık vergiden mahsup edilir. ## Stopajı kim keser, kim öder? Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesine göre kanunda sayılan ödeme yapanlar (kurumlar, ticari işletmeler, kamu idareleri gibi) serbest meslek erbabına yaptıkları ödemelerden gelir vergisi keser. Bu kişiler vergi sorumlusudur: stopajı keser ve muhtasar beyannameyle vergi dairesine yatırır. Serbest meslek erbabı bu kesintiyi yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergisinden mahsup eder. Yani stopaj nihai vergi sayılmaz, bir peşin ödemedir; yıllık vergi borcun stopajdan azsa fark iade edilebilir. Hizmeti alan kişi stopaj yapmakla yükümlü olanlardan değilse (örneğin bireysel tüketiciyse) makbuzda stopaj çıkmaz; serbest meslek erbabı kazancını yıllık beyanda kendisi hesaplar. Bu yüzden hizmeti alanın kim olduğu makbuzun içeriğini doğrudan etkiler. ## Brüt ve net ücret farkı Brüt ücret, stopaj düşülmemiş ve KDV hariç ücrettir. Net ücret ise brütten stopaj düşüldükten sonra kalan tutardır (KDV hariç). Sözleşmede "net 8.000 TL" yazıyorsa stopajı da ödeyecek taraf üstlenir ve makbuza yazılacak brüt tutar daha yüksek olur. Bu yüzden "net" ibaresi geçen sözleşmelerde brüte dönüşüm yapman şart. ## Serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır? (adım adım) 1. Ücretin brüt mü net mi olduğunu belirle. 2. Net verilmişse brüt ücreti bul: brüt = net / (1 − stopaj oranı). 3. Brüt ücreti stopaj oranıyla çarparak stopajı hesapla. 4. Brüt ücreti KDV oranıyla çarparak KDV'yi hesapla (KDV de brüt ücret üzerinden alınır). 5. Net ücreti bul: brüt − stopaj. 6. Tahsil edilecek tutarı bul: brüt + KDV − stopaj. 7. Ödeyen tarafın toplam maliyetine bak: brüt + KDV. ``` Stopaj = Brüt × stopaj oranı KDV = Brüt × KDV oranı Net = Brüt − Stopaj Tahsil edilecek = Brüt + KDV − Stopaj Ödeyen maliyeti = Brüt + KDV Net girildiyse: Brüt = Net / (1 − stopaj oranı) ``` Stopaj ve KDV aynı matrah, yani KDV hariç brüt ücret üzerinden ayrı ayrı hesaplanır. KDV stopaj matrahına eklenmez, stopaj da KDV matrahından düşülmez. Serbest meslek erbabının eline geçen tutarı bulmak için brüt ücrete KDV eklenir, stopaj düşülür. ## Örnek serbest meslek makbuzu hesabı (varsayımsal) Aşağıdaki oranlar varsayımsaldır. 10.000 TL brüt ücret, varsayımsal %20 stopaj ve varsayımsal %20 KDV için: ``` Stopaj = 10.000 × %20 = 2.000 TL KDV = 10.000 × %20 = 2.000 TL Net = 10.000 − 2.000 = 8.000 TL Tahsil edilecek = 10.000 + 2.000 − 2.000 = 10.000 TL Ödeyen maliyeti = 10.000 + 2.000 = 12.000 TL ``` Bu örnekte stopaj ile KDV birbirini götürdüğü için tahsilat brüte eşit çıktı; oranlar farklı olunca bu denge bozulur. Varsayımsal %15 stopaj ve %10 KDV olsaydı: ``` Stopaj = 10.000 × %15 = 1.500 TL KDV = 10.000 × %10 = 1.000 TL Net = 8.500 TL Tahsil edilecek = 10.000 + 1.000 − 1.500 = 9.500 TL ``` ### Netten brüte örnek Sözleşmede net 8.000 TL yazdığını ve stopajın varsayımsal olarak %20 olduğunu düşün. Makbuzdaki brüt tutar netten bulunur: ``` Brüt = 8.000 / (1 − 0,20) = 10.000 TL Stopaj = 10.000 × %20 = 2.000 TL Net = 8.000 TL KDV = 10.000 × %20 = 2.000 TL (varsayımsal %20 KDV) ``` Brütü yanlışlıkla 8.000 TL x 1,20 = 9.600 TL gibi hesaplarsan stopajı eksik bulursun. Net tutardan stopaj çıkarılmış olduğu için doğru yöntem (1 − oran) ile bölmektir. | Kalem | Brüt girişli örnek | Net girişli örnek | | --- | --- | --- | | Brüt ücret | 10.000 TL | 10.000 TL | | Stopaj | 2.000 TL | 2.000 TL | | Net | 8.000 TL | 8.000 TL | | Ödeyen maliyeti | 12.000 TL | 12.000 TL | ## Makbuzda neler yer alır? Serbest meslek makbuzunda genellikle makbuzu düzenleyenin ve hizmeti alanın kimlik ve vergi bilgileri, hizmetin türü, brüt ücret, KDV tutarı, stopaj tutarı ve tahsil edilen net tutar bulunur. Brüt, stopaj ve KDV satırlarının birbiriyle tutarlı olması hem senin hem ödeyen tarafın muhasebesi için gerekli; bir satırdaki hata muhtasar beyanname ile yıllık beyan arasında uyumsuzluk yaratır. Makbuzu kesmeden önce sayıları bu araçla doğrulayıp sonra elektronik sisteme girersen hata riskini azaltırsın. ## Ne zaman farklı uygulanır? ### KDV tevkifatı Bazı serbest meslek hizmetlerinde KDV tevkifatı uygulanabilir: ödemeyi yapan, KDV'nin bir kısmını sorumlu sıfatıyla kendisi beyan eder ve ödeme yaparken o kısmı eksik öder. Bu durumda tahsilat tutarı değişir. Tevkifatın mantığını ve oranlarını [KDV tevkifatı](https://hesapo.com/kdv-tevkifati/) sayfasında bulabilirsin; bu araç tevkifatı hesaba katmaz. ### Stopaj istisnaları ve diğer farklar Stopaj yapmakla yükümlü olmayan müşterilere düzenlenen makbuzlarda stopaj çıkmaz. Makbuzu düzenleyen kişinin vergi statüsü, hizmetin niteliği ve mevzuattaki istisnalar sonucu etkileyebilir. Damga vergisi ve SGK ya da Bağ-Kur primleri de bu araçta hesaplanmaz. Sözleşmeye bağlı damga vergisi için [damga vergisi hesaplama](https://hesapo.com/damga-vergisi/), çalışan tarafındaki maaş hesabı için [brütten nete maaş](https://hesapo.com/brutten-nete/) araçlarına bakabilirsin. ### Yıllık beyanname ve mahsup Stopaj, yıllık beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Yıl boyunca kesilen stopajların toplamı hesaplanan vergiden fazlaysa aradaki fark iade edilebilir ya da sonraki borçlara mahsup edilebilir. Yıllık vergi hesabı için [gelir vergisi hesaplama](https://hesapo.com/gelir-vergisi/) aracına bakabilirsin. ## Stopaj ve KDV hesabında sık yapılan hatalar - KDV'yi stopajlı tutar üzerinden hesaplamak. Hem KDV hem stopaj brüt ücret üzerinden hesaplanır. - Netten brüte yanlış dönüşüm yapmak. Doğrusu brüt = net / (1 − stopaj oranı); net × (1 + oran) hatalıdır. - Stopajı tahsilattan düşmemek. Tahsilat brüt + KDV − stopajdır; stopajı ödeyen taraf devlete yatırır. - Tevkifatı unutmak. KDV tevkifatlı hizmetlerde tahsilat farklı çıkar. - Stopajı nihai vergi sanmak. Stopaj bir mahsup kalemidir; yıllık beyanname yine verilir. - Eski oranlarla makbuz kesmek. Oran değişikliklerini düzenleme tarihine göre kontrol et. ## Benzer hesaplamalar İşyeri kirası için [kira stopajı](https://hesapo.com/kira-stopaj/), genel KDV hesabı için [KDV hesaplama](https://hesapo.com/kdv/), maaş tarafı için [brütten nete maaş](https://hesapo.com/brutten-nete/) araçlarını kullanabilirsin. Bu araç hem brütten nete hem netten brüte çalışır ve ödeyenin toplam maliyetini de gösterir; böylece makbuzun iki tarafını aynı ekranda görürsün. ## Serbest meslek makbuzu aracını nasıl kullanırsın? Makbuz tutarını gir ve bu tutarın brüt mü net mi olduğunu seç. Stopaj ve KDV oranlarını güncel mevzuata bakarak yaz. Sonuç ekranı brüt ücreti, stopajı, KDV'yi, neti, tahsil edilecek tutarı ve ödeyen açısından toplam maliyeti verir. Sözleşme pazarlığında aklında bir net tutar varsa önce "net" seçip o tutarı gir; makbuza yazman gereken brüt tutarı görürsün. ## Sıkça sorulan sorular ### Stopajı kim öder? Ücreti ödeyen taraf (vergi sorumlusu) stopajı keser ve vergi dairesine yatırır. Bu tutar ücreti alan kişinin tahsil ettiği tutardan düşülür ve yıllık beyannamede mahsup edilir. ### KDV stopaja dahil mi hesaplanır? Hayır. Stopaj da KDV de aynı brüt ücret üzerinden ayrı ayrı hesaplanır. KDV stopaj matrahına eklenmez. ### Net ücretten brüt ücret nasıl bulunur? Net ücreti (1 − stopaj oranı) değerine böl. Örneğin varsayımsal %20 stopajla 8.000 TL net, 10.000 TL brüte karşılık gelir. ### Tahsil edilen tutar neden brütten farklı? Çünkü tahsilat, brüt ücrete KDV eklenip stopaj düşülerek bulunur. Stopaj ve KDV oranları farklıysa tahsilat brüt ücretten az ya da fazla çıkar. ### Her müşteri stopaj keser mi? Hayır. Stopaj yapmakla yükümlü olanlar kanunda sayılmıştır (işletmeler, kurumlar, kamu idareleri gibi). Bireysel tüketiciye düzenlenen makbuzlarda genellikle stopaj olmaz. ### Makbuzu düzenlemek zorunlu mu? Serbest meslek erbabı yaptığı işler için makbuz düzenlemekle yükümlüdür; elektronik ortamda düzenleme zorunluluğu ve kapsamı GİB düzenlemelerine bağlıdır. Kendi durumunu mali müşavirinle teyit et. ## Kaynaklar Dayanak, Gelir Vergisi Kanunu'nun serbest meslek kazancı ve tevkifat (m.94) hükümleri ile Katma Değer Vergisi Kanunu'dur. Güncel oranlar ve e-serbest meslek makbuzu usulleri için GİB duyurularını ve Resmî Gazete'yi esas al. > **Uyarı:** Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavirlik hizmeti değildir. Oranlar ve istisnalar değişebilir; işlem öncesi GİB (gib.gov.tr) ve güncel mevzuatı ya da mali müşavirini teyit et. --- Bu metin https://hesapo.com/serbest-meslek-makbuzu/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Hesaplayıcı yalnız sayfada çalışır. Atıf için sayfanın adresini kullanın.