# Koordinat Hesaplama > Koordinatları ondalık derece (DD) ile derece-dakika-saniye (DMS) biçimi arasında çift yönlü çevirin; harita ve GPS için enlem-boylamı doğru yazın. - Adres: https://hesapo.com/koordinat/ - Kategori: [Seyahat](https://hesapo.com/kategori/seyahat/) - Son güncelleme: 2026-10-15 Ondalık dereceyi DMS'ye ve DMS'yi ondalık dereceye çevirmenin formülünü, geçerli değer aralıklarını ve yuvarlamanın konum hassasiyetine etkisini rehberde adım adım açıkladık. **Kısaca** - Ondalık dereceyi DMS'ye çevirirken tam kısım derece, ondalık kısım × 60 dakika, kalan ondalık × 60 saniyedir. - DMS'den ondalığa: derece + dakika ÷ 60 + saniye ÷ 3600; güney (S) ve batı (W) koordinatları negatif yazılır. - İstanbul'un 41,0082 ve 28,9784 koordinatı DMS'de 41°00'29.52"N 28°58'42.24"E olur. - Enlemde 1 derece yaklaşık 111 km, 1 saniye yaklaşık 31 m'dir; boylam derecesinin uzunluğu kutuplara doğru kısalır. Enlem ve boylamı ondalık derece olarak yazdığında araç sana aynı noktayı derece-dakika-saniye (DMS) biçiminde verir; DMS yazarsan da ondalık dereceye çevirir. Harita uygulamaları, GPS cihazları, tapu ve plan belgeleri farklı gösterimler kullandığı için aynı noktayı iki farklı biçimde görmek çok sık olur. Araç her iki yönde de sonucu ondalık ve DMS olarak birlikte verir, enlem ile boylamı N/S ve E/W yön harfleriyle gösterir. ## Enlem ve boylam nedir? Enlem, bir noktanın ekvatora göre kuzey veya güney yönündeki açısal konumudur ve -90 ile +90 derece arasında değer alır. Ekvator 0 derecedir, kuzey kutbu 90 kuzey, güney kutbu 90 güneydir. Boylam ise başlangıç meridyenine (Greenwich) göre doğu veya batı yönündeki açısal konumdur ve -180 ile +180 derece arasındadır. Bir nokta bu iki değerin birlikte verilmesiyle tanımlanır; sıralama genellikle önce enlem, sonra boylam şeklindedir. Kafanda canlansın diye: enlemde 1 derece yaklaşık 111 km'dir. Boylamda 1 derecenin uzunluğu ekvatorda en büyüktür ve kutuplara doğru daralır; Türkiye'nin enlemlerinde yaklaşık 80-90 km civarındadır. Bu yüzden aynı sayısal fark, enlemde ve boylamda farklı mesafelere denk gelir. ## Koordinat formatları: ondalık derece ve DMS farkı Aynı konum üç yaygın gösterimle yazılabilir: ``` Ondalık derece: 41.0082, 28.9784 DMS (derece-dk-sn): 41°00'29.52"N 28°58'42.24"E Derece + ondalık dk: 41°00.492'N 28°58.704'E ``` Ondalık derece tek bir sayıyla çalıştığı için yazılımlar, tablolar ve web haritaları onu tercih eder; güney ve batı negatif değerle gösterilir. DMS ise geleneksel haritacılık, denizcilik, havacılık ve resmî belgelerde görülür; burada yön bilgisi N, S, E, W harfleriyle verilir ve değerler pozitif yazılır. Üçüncü biçim (derece ve ondalıklı dakika) GPS cihazlarında ve deniz haritalarında karşılaşılan ara gösterimdir; bu araç ondalık ve DMS arasında dönüştürür. ### 1 derece, 1 dakika ve 1 saniye neye eşit? 1 derece 60 dakikaya, 1 dakika 60 saniyeye eşittir; yani 1 derece 3600 saniyedir. Mantık saatteki dakika-saniye ile aynı, yalnız burada ölçülen şey süre yerine açıdır. Enlemde 1 dakika yaklaşık 1,85 km (bir deniz mili), 1 saniye ise yaklaşık 31 metredir. Araç saniyeyi 0,01 duyarlıkla yuvarlar; bu yaklaşık 0,3 metrelik bir inceliğe karşılık gelir. ## Ondalık dereceyi DMS'ye çevirme: formül ve adımlar ``` Derece = ondalık değerin tam kısmı Dakika = (ondalık kısım × 60) değerinin tam kısmı Saniye = (kalan ondalık × 60) Yön: enlem için + ise N, - ise S; boylam için + ise E, - ise W ``` Adım adım uygulama: 1. Değer negatifse işareti bir kenara koy ve mutlak değerle çalış; işaret yön harfini belirleyecek. 2. Tam kısım derecedir. 3. Ondalık kısmı 60 ile çarp; sonucun tam kısmı dakikadır. 4. Dakikanın ondalık kısmını yeniden 60 ile çarp; çıkan değer saniyedir. 5. Yön harfini ekle: enlemde N veya S, boylamda E veya W. ### Örnek 1: İstanbul (41,0082 kuzey; 28,9784 doğu) ``` Enlem 41.0082: derece = 41 0.0082 × 60 = 0.492 → dakika = 0 0.492 × 60 = 29.52 → saniye = 29.52 sonuç: 41°00'29.52"N Boylam 28.9784: derece = 28 0.9784 × 60 = 58.704 → dakika = 58 0.704 × 60 = 42.24 → saniye = 42.24 sonuç: 28°58'42.24"E ``` Araçta varsayılan olarak yüklü gelen değerler budur; sonuç kutusunda birleşik gösterim 41°00'29.52"N 28°58'42.24"E olarak çıkar. ### Örnek 2: Güney ve batı koordinatları (Sidney) Sidney yaklaşık -33,8688 enlem ve 151,2093 boylamdadır. Enlem negatif olduğundan yön S olur: 33°52'07.68"S. Boylam pozitif olduğundan doğudur: 151°12'33.48"E. Bir değer -0,5 olarak girilirse boylam için 0°30'00.00"W sonucu alınır; derece sıfır olsa bile yönün batı olduğu harfle korunur. ## DMS'yi ondalık dereceye çevirme nasıl yapılır? ``` Ondalık derece = derece + dakika ÷ 60 + saniye ÷ 3600 Güney (S) ve batı (W) için sonucu negatif yap ``` Ankara'nın yaklaşık merkez noktasını örnek alalım: 39°56'00.24"N, 32°51'34.92"E. ``` Enlem: 39 + 56/60 + 0.24/3600 = 39 + 0.933333 + 0.0000667 = 39.9334 Boylam: 32 + 51/60 + 34.92/3600 = 32 + 0.85 + 0.0097 = 32.8597 ``` Aracı DMS yönüne alıp derece, dakika ve saniye kutularını doldurduğunda aynı sonuç ondalık değer olarak görünür. Güney veya batı için sayıyı negatif yazma; yön listesinden S ya da W seç, işareti araç uygular. ## Geçerli değer aralıkları ve araç kuralları - Ondalık enlem -90 ile 90, boylam -180 ile 180 arasında olmalıdır. - DMS girişinde derece negatif olmayan tam sayıdır; yön N/S ya da E/W alanından seçilir. - Dakika 0-59 arasında tam sayı olmalıdır; 60 dakika yazılamaz, bir üst dereceye aktarılır. - Saniye 0 ile 60 arasında olmalıdır, 60 hariç; ondalıklı yazılabilir. - Dereceyle birlikte toplam açı enlemde 90, boylamda 180 dereceyi aşamaz. - Seçtiğin dönüşüm yönüne ait alanlar kullanılır; diğer biçimin alanları yok sayılır. ## Koordinat çevirirken sık yapılan hatalar - Enlem ile boylamın yerini değiştirmek: Türkiye için enlem yaklaşık 36-42, boylam yaklaşık 26-45 aralığındadır; ters yazılırsa nokta başka bir yere düşer. Bazı yazılımlar (örneğin GeoJSON) boylamı önce yazar. - Dakikayı ondalık sanmak: 41°30' yazılışı 41,5 dereceye eşittir, çünkü 30 dakika yarım derecedir; 41,30 derece başka bir noktadır. - Güney ve batı işaretini unutmak: negatif işaret ya da S/W harfi atlanırsa nokta yarım küre değiştirir. - Saniyeyi 60 ve üzeri girmek: 60 saniye 1 dakikadır; değer dakikaya taşınmalıdır. - Ondalık ayracı: Türkçe yazımda virgül kullanılsa da çoğu harita yazılımı ondalık ayraç olarak nokta bekler (41.0082). - Farklı koordinat sistemini karıştırmak: araç WGS84 (GPS) varsayar. UTM veya ED50 gibi projeksiyonlu koordinatlar enlem-boylam değildir ve bu araçla çevrilemez. ## Yuvarlama ve hassasiyet Ondalık derecede 4 hane yaklaşık 11 metre, 5 hane yaklaşık 1,1 metre hassasiyet verir. Araç DMS çıktısında saniyeyi iki ondalığa yuvarlar; yuvarlama tam sayı üzerinden yapıldığı için kayan nokta hatası oluşmaz. Gündelik kullanımda, bir yeri bulmada ve navigasyonda bu duyarlık fazlasıyla yeter; mühendislik ölçümünde kullanılan cihazın kendi hassasiyetine bakılmalıdır. ### Saniye yuvarlanınca 60 olabilir mi? Elle çevirirken sık görülen bir sorun var: saniyeyi en son yuvarlarsan 59,999 saniye 60,00'a çıkar ve 39°59'60.00" gibi geçersiz bir yazım oluşur. Araç bu yüzden önce değeri saniyenin yüzde biri cinsinden tam sayıya çevirip yuvarlar, dereceyi ve dakikayı ondan sonra ayırır. 39,99999999 girdiğinde sonuç 40°00'00.00"N olur; 39,9999 girdiğinde ise 39°59'59.64"N çıkar. Taşma dakikaya, oradan dereceye kendiliğinden aktarılır. ## Boylam derecesi enleme göre nasıl kısalır? Meridyenler kutuplarda birleştiği için boylamda 1 derecenin uzunluğu enlemin kosinüsüyle orantılı azalır. Küresel yaklaşımla hesap şöyledir: ``` 1° boylam ≈ 111,32 km × cos(enlem) 1" boylam ≈ 1° boylam ÷ 3600 ``` Türkiye'nin güney, orta ve kuzey enlemleri için değerler: | Enlem | 1° boylam | 1" boylam | | --- | --- | --- | | 36° | yaklaşık 90,1 km | yaklaşık 25,0 m | | 39° | yaklaşık 86,5 km | yaklaşık 24,0 m | | 42° | yaklaşık 82,7 km | yaklaşık 23,0 m | Rakamlar bu formülle hesaplandı. GPS'in kullandığı WGS84 elipsoidinde değerler metre düzeyinde biraz farklı çıkar; kabaca mesafe tahmini için bu tablo yeter. Enlemde ise 1 derece her yerde yaklaşık 111 km kalır. ## Derece ve ondalık dakika biçimine elle çevirme Araç bu ara biçimi ayrıca göstermez, ama DMS sonucundan tek işlemle bulursun: saniyeyi 60'a böl ve dakikaya ekle. İstanbul örneğinde 29,52 ÷ 60 = 0,492 olduğu için 41°00'29.52"N, 41°00.492'N olarak yazılır. Ters yönde ondalık dakikanın kesir kısmını 60 ile çarparsın: 58,704 dakikada 0,704 × 60 = 42,24 saniye çıkar ve 28°58.704'E, 28°58'42.24"E'ye döner. GPS cihazından okuduğun ondalık dakikalı bir değeri araca girmek için önce bu yolla saniyeyi bul, sonra DMS yönünü kullan. ### Güney ve batı için DMS'den ondalığa örnek 22°54'30"S ve 43°11'47"W değerlerini DMS yönünde girip yönleri S ve W seçtiğinde araç işaretleri kendisi uygular: ``` Enlem: 22 + 54/60 + 30/3600 = 22.908333 → S olduğu için -22.908333 Boylam: 43 + 11/60 + 47/3600 = 43.196389 → W olduğu için -43.196389 ``` Bu sonucu ondalık yöne geri koyduğunda 22°54'30.00"S 43°11'47.00"W elde edersin. İki yönde aynı değeri görmek, yazım hatası yapmadığını kontrol etmenin kısa yoludur. ## Sıkça sorulan sorular ### Google Maps hangi koordinat biçimini kabul eder? Arama kutusuna hem ondalık derece (41.0082, 28.9784) hem DMS biçimi (41°00'29.52"N 28°58'42.24"E) yazılabilir. Biçimleri karıştırma, yön harflerini veya negatif işareti doğru yazdığından emin ol. ### Enlem mi önce yazılır, boylam mı? Gündelik kullanımda ve çoğu harita uygulamasında önce enlem, sonra boylam yazılır. Bazı yazılım biçimleri bunu tersine çevirir, bu yüzden kaynağın kuralına bakmak gerekir. ### Negatif koordinat ne anlama gelir? Negatif enlem ekvatorun güneyini, negatif boylam Greenwich meridyeninin batısını gösterir. DMS biçiminde bu bilgi işaret yerine S ve W harfleriyle verilir. ### 1 saniyelik fark kaç metre eder? Enlemde yaklaşık 31 metre eder. Boylamda ise bulunduğun enleme bağlı olarak daha kısadır; Türkiye'de kabaca 23-25 metre civarındadır. ### Koordinatların hassasiyeti neden önemli? Ondalık derecede her fazladan hane konumu on kat daha ince tanımlar. Çok az hane yazılırsa nokta yüzlerce metre kayabilir; araç bunu önlemek için DMS saniyesini 0,01 duyarlığa kadar korur. ## İlgili araçlar İki şehir arasındaki karayolu mesafesi ve süre için [iller arası mesafe](https://hesapo.com/iller-arasi-mesafe/), iki koordinat arasındaki kuş uçuşu uzaklık için [kuş uçuşu mesafe](https://hesapo.com/mesafe/) araçlarını kullanabilirsin. Bulunduğun konumdan Kâbe yönünü öğrenmek için [kıble yönü](https://hesapo.com/kible-yonu/) aracı da enlem ve boylam kullanır. ## Koordinat çeviriciyi nasıl kullanırım? Önce dönüşüm yönünü seç. Ondalık yönde enlem ve boylamı ondalık yaz; DMS yönünde derece, dakika, saniye ve yön harfini gir. Araç enlem ve boylamı hem DMS hem ondalık olarak, ayrıca tek satırlık birleşik gösterimle verir. Bu sonuç yaklaşık konumu belirtmek içindir; tapu, parsel veya mühendislik çalışmalarında resmî ölçüm ve koordinat sistemleri esas alınmalıdır. > **Uyarı:** Koordinatlar WGS84 (GPS) varsayımıyla yorumlanır. Navigasyon veya arama-kurtarma gibi kritik işlerde tek bir kaynağa güvenme; konumu cihazından ve resmî haritalardan ayrıca doğrula. --- Bu metin https://hesapo.com/koordinat/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Hesaplayıcı yalnız sayfada çalışır. Atıf için sayfanın adresini kullanın.