# İç ve Dış İskonto Hesaplama > Vade değeri, iskonto oranı ve vadeye kalan güne göre iç (gerçek) ve dış (ticari) iskonto tutarını ve peşin değeri hesaplayın. - Adres: https://hesapo.com/ic-dis-iskonto/ - Kategori: [Finansal](https://hesapo.com/kategori/finansal/) - Son güncelleme: 2026-10-14 İki yöntemin formüllerini aynı senet üzerinde karşılaştırdık; aralarındaki farkın kaynağını, yıllık gün esasının nasıl seçileceğini ve iskonto hesaplarında sık yapılan hataları aşağıda bulabilirsiniz. Vadesi gelmemiş bir alacağın (senet, çek, bono ya da fatura) iskonto tutarını ve peşin değerini bu araç iki yöntemle hesaplar: iç (gerçek) iskonto ve dış (ticari) iskonto. Vade değerini, yıllık iskonto oranını ve vadeye kalan günü yazdığında iki yöntemin iskonto ve peşin değer sonuçları yan yana çıkar. > **Uyarı:** Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; finansal veya yatırım tavsiyesi değildir. Bankalar ve ticari taraflar uygulamada farklı gün esası, komisyon ve masraf kullanabilir. Gerçek iskonto tutarı için ilgili banka, finans kuruluşu ya da mali müşavirinle çalış; faiz ve iskonto oranları için TCMB ve BDDK kaynaklarını esas al. **Kısaca** - Dış (ticari) iskonto = vade değeri × oran × gün ÷ 365; oran vadesi gelmemiş alacağın nominal değerine uygulanır. - İç (gerçek) iskonto = dış iskonto ÷ (1 + oran × süre); oran peşin değere uygulandığı için her zaman dış iskontodan küçüktür. - 100.000 TL, %20 ve 90 günde dış iskonto 4.931,51 TL, iç iskonto 4.699,74 TL'dir; vade uzadıkça fark büyür. - Banka iskontosunda komisyon, BSMV ve masraflar da kesilir; araç bunları ve 360 günlük yıl esasını hesaba katmaz. ## İskonto nedir? İskonto, vadesi henüz gelmemiş bir alacak vade tarihinden önce nakde çevrilirken kalan süre için kesilen, faize benzeyen tutardır. Vade değeri (nominal değeri) 100.000 TL olan bir senedi vadesinden önce bozdurduğunda karşı taraf sana 100.000 TL ödemez. Kalan vade için bir bedel keser ve geri kalanını öder. Eline geçen bu tutara peşin (bugünkü) değer denir; peşin değer, vade değerinden iskonto tutarı kadar düşüktür. İskonto hesabının iki klasik yöntemi var: dış iskonto (ticari iskonto) ve iç iskonto (gerçek iskonto). Aynı veriyle farklı sonuç verirler, çünkü iskonto oranını farklı bir tutara uygularlar. ## Dış (ticari) iskonto nedir ve nasıl hesaplanır? Dış iskontoda oran, vade değerine yani nominal tutara uygulanır. Bankaların ve ticari uygulamanın çoğunda kullanılan basit yöntem budur. Hesabı da basittir: nominal değeri oranla ve süreyle çarparsın. ``` Süre (yıl) = Gün / 365 Dış iskonto = Vade değeri × (Oran/100) × Süre Peşin değer (dış) = Vade değeri − Dış iskonto ``` ## İç (gerçek) iskonto nedir ve nasıl hesaplanır? İç iskontoda oran, nominal değere değil peşin değere uygulanır. Arkasındaki mantık şu: bugün ödenen peşin değer, vadeye kadar faiz kazanıp vade sonunda nominal değere ulaşmalıdır. Matematiksel olarak tutarlı olan bu yaklaşım, gerçek maliyeti daha doğru yansıtır. ``` İç iskonto = Vade değeri × r × t / (1 + r × t) Peşin değer (iç) = Vade değeri − İç iskonto Burada r = Oran/100 ve t = Gün/365 İç iskonto = Dış iskonto / (1 + r × t) ``` Son satırdaki ilişkiye dikkat et: iç iskonto, dış iskontonun (1 + r × t) değerine bölünmüş hâlidir. Bu yüzden iç iskonto her zaman dış iskontodan küçüktür ve iç yönteme göre peşin değer her zaman daha yüksek çıkar. ## İç ve dış iskonto nasıl hesaplanır? Adım adım 1. Alacağın vade (nominal) değerini belirle. 2. Yıllık iskonto oranını yüzde olarak yaz. 3. Bugünden vadeye kalan gün sayısını bul ve 365'e bölerek yıla çevir. 4. Dış iskontoyu hesapla: vade değeri × oran × süre. 5. İç iskontoyu hesapla: dış iskontoyu (1 + oran × süre) değerine böl. 6. İki yöntem için peşin değeri ayrı ayrı bul: vade değerinden ilgili iskontoyu çıkar. ## Örnek iç ve dış iskonto hesaplaması Aşağıdaki oran ve süreler varsayımsaldır. Vade değeri 100.000 TL, yıllık iskonto oranı yüzde 20, vadeye kalan süre 90 gün olsun: ``` t = 90 / 365 = 0,2466 r × t = 0,20 × 0,2466 = 0,0493 Dış iskonto = 100.000 × 0,0493 = 4.931,51 TL Dış peşin = 95.068,49 TL İç iskonto = 4.931,51 / 1,0493 = 4.699,74 TL İç peşin = 95.300,26 TL Fark = 231,77 TL ``` Aynı alacak için dış yöntem 231,77 TL daha fazla iskonto keser. Vade uzadıkça ve oran yükseldikçe bu fark büyür. Bir yıl (365 gün) ve yüzde 20 oranla fark iyice belirginleşir: ``` Dış iskonto = 100.000 × 0,20 × 1 = 20.000 TL (peşin 80.000 TL) İç iskonto = 20.000 / 1,20 = 16.666,67 TL (peşin 83.333,33 TL) Fark = 3.333,33 TL ``` İç yönteme göre peşin değer 83.333,33 TL'dir ve bu tutarın yüzde 20 faizle bir yıl sonraki değeri tam 100.000 TL eder. İç iskontoyu bu şekilde sınayabilirsin. Dış yöntemde peşin 80.000 TL'ye yüzde 20 faiz uyguladığında ise 96.000 TL bulursun; nominal değere ulaşılmaz, yani ödeyen taraf fazla iskonto almış olur. ### Kısa vadede fark neden küçüktür? Fark, dış iskontonun r × t / (1 + r × t) ile çarpılmasından doğar; bu yüzden r × t küçüldükçe sıfıra yaklaşır. Örneğin 30 günlük bir alacakta iki yöntem arasındaki fark çok küçük kalır. Kısa vadeli senet iskontolarında iç ve dış sonuçların birbirine yakın, uzun vadede ise birbirinden uzak çıkmasının nedeni budur. ### Dış iskontonun geçerli olmadığı durum Dış iskonto nominal değer üzerinden hesaplandığı için oran × süre değeri 1 ya da daha büyükse iskonto tutarı nominali aşar ve peşin değer negatife düşer. Araç bu durumda uyarı verir; daha düşük bir oran ya da daha kısa bir süre girmen gerekir. İç iskontoda böyle bir sorun çıkmaz, çünkü iç iskonto her zaman nominal değerin altında kalır. ## İç ve dış iskonto arasındaki fark nedir? - Dış iskonto nominal değere, iç iskonto peşin değere uygulanır. - Dış iskonto her zaman iç iskontodan büyüktür; iç iskontoya göre peşin değer daha yüksektir. - Dış iskonto basit ve yaygın ticari uygulamadır; iç iskonto ise matematiksel olarak daha doğru bir faiz hesabıdır. - Senedi bozdurup parayı alan taraf için iç iskonto, iskontoyu uygulayan taraf (banka ya da alıcı) için dış iskonto daha lehtedir. - Süre kısaldıkça iki yöntem birbirine yaklaşır. ## İskonto hesabı hangi alanlarda kullanılır? En yaygın kullanım alanları senet, çek ve bono iskontosu, fatura vadesinden önce tahsilat (factoring benzeri işlemler), peşin ödeme indirimleri ve vade farkı hesaplarıdır. Ticarette bir alıcıya peşin ödeme için verilecek indirimin vadeli satışa göre ne kadar avantaj sağladığını görmek için de bu hesaba başvurulur. Birden fazla vadeli senedin ortalama vadesini bulmak istersen [ortalama vade](https://hesapo.com/ortalama-vade/) aracına, vadesi gelmiş ödemelerin faizi için [basit faiz](https://hesapo.com/basit-faiz/) aracına bakabilirsin. İskonto, finans matematiğindeki bugünkü değer kavramına çok yakındır. Gelecekteki bir tutarın bugünkü karşılığını bileşik faizle bulmak istersen [net bugünkü değer](https://hesapo.com/net-bugunku-deger/) aracı bileşik iskonto mantığıyla çalışır; bu sayfadaki yöntemler ise basit faize dayanır. ## Gün esası 365 mi, 360 mı alınır? Araç yılı 365 gün kabul eder. Bazı bankalar ve kurumlar 360 günlük ticari yıl esasını tercih eder; bu durumda süre (gün/360) daha büyük çıkar ve iskonto tutarı bir miktar artar. Gerçek bir işlemde hangi esasın uygulanacağı sözleşmede ya da banka tarifesinde yazar. Karşılaştırmak istersen aynı veriyle hesabı 360 esasına göre elle de yapabilirsin. ## İskonto hesaplarken sık yapılan hatalar - İç ve dış iskontoyu birbirine karıştırmak. Hangi yöntemin uygulandığını sözleşmeden teyit et. - Süreyi gün olarak formüle koymak. Oran yıllıktır; süreyi 365'e bölerek yıla çevir. - Oranı yüzde olarak bırakmak. Formülde 20 yerine 0,20 kullanılır. - Komisyon ve masrafları unutmak. Banka iskontosunda genellikle iskontonun yanında komisyon, BSMV ve masraflar da kesilir; bunlar bu araca dahil değildir. - İskontoyu bileşik faiz sanmak. Buradaki yöntemler basit faizdir; uzun vadede bileşik hesap farklı sonuç verir. - Peşin değeri iskonto oranıyla sınamamak. İç iskontoda peşin değer, oranla büyütüldüğünde nominale ulaşmalıdır. ## Sıkça sorulan sorular ### Dış iskonto ile iç iskonto arasındaki temel fark nedir? Dış iskonto oranı nominal değere, iç iskonto ise peşin değere uygular. Bu yüzden dış iskonto her zaman daha büyüktür, iç iskontoya göre peşin değer ise daha yüksektir. ### Bankalar hangi iskonto yöntemini kullanır? Ticari uygulamada genellikle nominal değer üzerinden hesaplanan dış iskonto kullanılır; banka bunun üstüne komisyon ve masrafları da ekler. Kesin yöntem için bankanın tarifesine ve sözleşmesine bak. ### İskonto tutarı ile peşin değer nasıl bulunur? Önce iskonto tutarını yöntemine göre hesapla, sonra vade değerinden çıkar. Dış iskontoda iskonto = nominal × oran × süre; iç iskonto ise bu tutarın (1 + oran × süre) değerine bölünmüş hâlidir. ### Vade ne kadar uzarsa iskonto farkı nasıl değişir? Vade uzadıkça oran × süre büyür ve iç ile dış iskonto arasındaki fark artar. Çok kısa vadede ise iki yöntem neredeyse aynı sonucu verir. ### Yıllık oran yerine aylık oranı nasıl kullanırım? Aylık oranı 12 ile çarparak yıllık karşılığını bul ve araca yıllık oran olarak yaz. Sonuç basit faiz yaklaşımıyla örtüşür. Ayrıntı için faiz araçlarına bakabilirsin. ### Negatif peşin değer çıkarsa ne anlama gelir? Bu, dış iskontoda oran × süre değerinin 1'i geçtiğini, yani iskontonun nominali aştığını gösterir. Gerçek hayatta bu bölgede ticari iskonto uygulanmaz. Daha düşük bir oran ya da daha kısa bir süre kullan. ## İç ve dış iskonto aracını nasıl kullanırım? Vade değerini, yıllık iskonto oranını ve vadeye kalan günü gir. Araç dış iskontoyu, iç iskontoyu ve iki yönteme göre peşin değeri ayrı ayrı gösterir. İki yöntem arasındaki farka bakarak hangisinin senin için daha avantajlı olduğunu görebilirsin. Gerçek bir işlemde bankanın teklif ettiği tutarı bu sonuçla karşılaştır; aradaki fark komisyondan, masraftan ya da farklı gün esasından kaynaklanabilir. > **Uyarı:** Kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri, bankanın iskonto tarifesi, TCMB ve BDDK duyuruları. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; yatırım veya finansal tavsiye değildir. --- Bu metin https://hesapo.com/ic-dis-iskonto/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Hesaplayıcı yalnız sayfada çalışır. Atıf için sayfanın adresini kullanın.