# Fazla Mesai Ücreti Hesaplama > Aylık brüt maaşınızdan saatlik ücreti bulun; fazla çalışma (%50 zamlı) ve fazla sürelerle çalışma (%25 zamlı) ücretinizi saat sayısına göre hesaplayın. - Adres: https://hesapo.com/fazla-mesai/ - Kategori: [Muhasebe](https://hesapo.com/kategori/muhasebe/) - Son güncelleme: 2026-10-09 Saatlik ücretin hangi aylık saat sayısına bölünerek bulunduğunu, fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışmanın farkını ve bordroyu nasıl kontrol edeceğinizi aşağıda adım adım anlattık. Sonuçlar yaklaşık bir hesap olarak değerlendirilmelidir. > **Uyarı:** Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki veya mali danışmanlık değildir. Güncel asgari ücret, vergi dilimleri, SGK prime esas kazanç tavanı ve prim oranları değişir; geçerli değerleri SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ve Resmî Gazete'den teyit et. Somut bir uyuşmazlıkta mutlaka bir avukata veya mali müşavire danış. **Kısaca** - Haftalık 45 saati aşan her saat fazla çalışmadır ve normal saat ücretinin %50 fazlasıyla, yani 1,5 katıyla ödenir. - Saatlik ücret = aylık brüt ÷ 225; 225 saat, 30 gün × günde 7,5 saatten gelir. - Sözleşmen 45 saatin altındaysa sözleşme süresiyle 45 saat arasındaki çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve %25 zamlı ödenir. - Yıllık fazla çalışma 270 saati geçemez ve onayın gerekir; istersen ücret yerine her saat için 1,5 saat serbest zaman alabilirsin. ## Fazla mesai ücreti nedir, nasıl hesaplanır? Aylık brüt maaşını yazdığında araç saatlik ücretini bulur, fazla çalışma (%50 zamlı) ve fazla sürelerle çalışma (%25 zamlı) karşılığında alacağın brüt tutarı hesaplar. Aşağıda kavramı, formülü, adım adım hesabı ve sık yapılan hataları anlattım. ### Fazla mesai nedir? Günlük dilde fazla mesai denen çalışma, 4857 sayılı İş Kanunu'nda "fazla çalışma" diye geçer. Kanuna göre genel haftalık çalışma süresi 45 saattir ve bu süreyi aşan her saat fazla çalışmadır. Haftalık 45 saat, işçinin çalıştığı günlere eşit olarak bölünebilir; bölünme biçimi sözleşmeye ve işyeri uygulamasına bağlı olduğu için günlük süre farklı olabilir. Belirleyici olan, haftalık toplamın 45 saati geçip geçmediğidir. Fazla çalışmanın karşılığı, normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir. Yani her fazla çalışma saati, normal saat ücretinin bir buçuk katından ücretlendirilir. İşçi isterse ücret yerine her fazla çalışma saati için bir saat otuz dakika serbest zaman da talep edebilir. Bu seçim işçiye aittir. ## Fazla mesai ücreti adım adım nasıl hesaplanır? 1. Aylık brüt maaşını belirle (düzenli ek ödemeler varsa sözleşmeye göre dahil olup olmadıklarını kontrol et). 2. Brüt maaşı 225'e bölerek saatlik brüt ücreti bul. 3. Haftalık 45 saati aşan çalışma saatlerini topla; bu saatler fazla çalışmadır. 4. Fazla çalışma saatini saatlik ücretle ve 1,5 ile çarp. 5. Sözleşmedeki süre ile 45 saat arasında kalan saatler varsa bunları saatlik ücretle ve 1,25 ile çarp. 6. İki kalemi topla; bulduğun tutar brüt fazla mesai ücretidir. 7. Net karşılığı bulmak için brüt tutarı bordro hesabından geçir. ## Fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma farkı İş Kanunu iki durumu birbirinden ayırır. İşyerinde sözleşmeyle haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse, örneğin haftada 40 saat, sözleşme süresiyle 45 saat arasındaki çalışmaya "fazla sürelerle çalışma" denir ve yüzde yirmi beş zamlı ödenir. 45 saati aşan kısım gerçek fazla çalışmadır ve yüzde elli zamlıdır. Araç bu iki kalemi ayrı alanlarda, ayrı çarpanla hesaplar. ## Fazla mesai ücreti hesaplama formülü ``` Saatlik ücret = aylık brüt ÷ 225 Fazla çalışma ücreti = saatlik ücret × 1,5 × saat Fazla sürelerle çalışma ücreti = saatlik ücret × 1,25 × saat Toplam = iki kalemin toplamı (brüt) ``` Aşağıdaki örnek varsayımsaldır; güncel bir ücret ya da vergi değerini göstermez. Aylık brüt ücreti 22.500 TL olan bir işçinin saatlik ücreti 22.500 ÷ 225 = 100 TL olur. Ay içinde 10 saat fazla çalışma yaptıysa ücreti 100 × 1,5 × 10 = 1.500 TL brüt çıkar. Aynı işçi 4 saat fazla sürelerle çalışma yaptıysa bu kalem 100 × 1,25 × 4 = 500 TL brüt tutar. ### İkinci varsayımsal örnek: tek kalemde hesap Aylık brüt ücreti 30.000 TL olan bir işçinin ay içinde 10 saat fazla çalışma yaptığını düşün. Bu örnek de güncel bir ücreti göstermez, yalnızca adımları tekrarlar. ``` Saatlik ücret = 30.000 ÷ 225 = 133,33 TL Fazla çalışma ücreti = 133,33 × 1,5 × 10 = 2.000,00 TL (brüt) Fazla sürelerle çalışma 6 saat olsaydı: 133,33 × 1,25 × 6 = 1.000,00 TL (brüt) ``` ### 225 saat nereden geliyor? Aylık ücret 30 gün üzerinden hesaplanır. Haftalık 45 saat haftanın 6 gününe bölündüğünde günde 7,5 saat eder. 30 günü 7,5 saatle çarpınca 225 saat bulunur. Aylık ücreti saatlik ücrete çevirmek için yaygın kullanılan standart bölen budur. Sözleşmesinde farklı bir hesap yöntemi tanımlanmış işçilerde bölen değişebilir. ## Fazla çalışmanın yasal sınırları Fazla çalışma istendiği kadar uzatılamaz. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği'ne göre yıllık fazla çalışma toplamı 270 saati geçemez. Günlük çalışma süresi de ara dinlenmeler hariç en çok 11 saat olabilir. İşveren fazla çalışma yaptırmak için işçinin onayını almak zorundadır. Onay iş sözleşmesi imzalanırken verilebilir; yine de uygulamada her yıl yenilenen yazılı onay daha güvenli kabul edilir. Bazı işçi grupları için fazla çalışmaya özel sınırlamalar vardır. On sekiz yaşından küçük işçilerin, gebe ve emziren işçilerin, gece çalışması ve ağır ve tehlikeli işlerle ilgili düzenlemelere tabi çalışanların durumu ayrı hükümlere bağlıdır. Bu gruplardan birindeysen işyeri hekimine veya bir avukata danış. ## Net tutar ve vergi Bulunan tutar brüttür ve maaş bordrosuna eklenir. Fazla mesai gelir vergisi matrahını yükseltir; yıl içindeki kümülatif matrahın bir sonraki vergi dilimine geçtiğinde eline geçen net tutar beklediğinden az çıkabilir. Bu yüzden fazla mesainin net karşılığı aylık ve yıllık toplam kazancına göre değişir. SGK primi ve işsizlik sigortası kesintileri de bu brüt tutar üzerinden yapılır. Oranları ve dilimleri burada vermedim; güncel değerler için GİB ve SGK kaynaklarına bak. Net sonucu görmek için Brütten Nete aracını kullanabilirsin. ## Hafta tatili ve genel tatil çalışması Hafta tatili ve genel tatil günlerindeki çalışma, fazla çalışmadan ayrı kurallara bağlıdır. Hafta tatilinde çalışan işçi için ayrıca hafta tatili ücreti ve zamlı ödeme gündeme gelir; genel tatilde çalışan işçiye o günün ücreti ek olarak ödenir. Bu araç yalnızca fazla çalışmayı ve fazla sürelerle çalışmayı hesaplar. Hafta tatili ve genel tatil çalışmalarını sözleşmene ve işyeri uygulamasına göre ayrıca değerlendir. ## Fazla mesaiyi nasıl ispat edersin? Fazla mesai alacağı iddiasında ispat yükü işçidedir. Puantaj kayıtları, giriş çıkış kartı hareketleri, bordro, e-posta ve mesaj yazışmaları, vardiya çizelgeleri ve tanık beyanları delil olarak kullanılabilir. Bordroda fazla mesai kalemi her ay düzenli olarak yer alıp ödenmişse ve işçi imzalı bordroyu kabul etmişse ödeme yapılmış sayılır. İmzalı bordroda yer almayan fazla çalışmalar talep edilebilir. Fazla mesai alacağı için kanunda bir zamanaşımı süresi öngörülmüştür; işten ayrıldıktan sonra uzun süre beklemek hak kaybına yol açabilir. ## Fazla mesai hesabında sık yapılan hatalar En sık hata, saatlik ücreti 160 ya da 173 gibi farklı bir bölenle bulmaktır; standart yöntemde 225 kullanılır. Bazıları haftalık 45 saat yerine günlük 8 saati aşan çalışmayı fazla mesai sayar, oysa fazla çalışma haftalık toplama göre belirlenir. Fazla sürelerle çalışmayı fazla çalışmayla karıştırıp hepsine yüzde elli zam uygulamak da yaygındır. Brüt tutarı net sanmak ayrı bir hatadır. Yıllık 270 saatlik sınır da sık unutulur; bu sınır aşılırsa işveren idari para cezası riskiyle karşılaşabilir. Son olarak giydirilmiş ücret yerine yalnızca çıplak maaşı kullanırsan sonuç yanlış çıkabilir: sözleşmen ek ödemeleri saatlik ücrete dahil ediyorsa hesabı buna göre yap. ## Fazla mesai kayıtlarını tutmak Kayıt düzeni hem işçi hem işveren için belirleyicidir. İşçi kendi çalışma saatlerini tarih, başlangıç, bitiş ve yapılan iş olarak not ederse ileride çıkabilecek bir uyuşmazlıkta elinde destekleyici bir kayıt olur. İşveren de puantaj ve vardiya çizelgelerini düzenli tutmalı, fazla çalışmaları bordroda ayrı kalem olarak göstermelidir. Fazla çalışma onayını yazılı almak ve yıllık 270 saatlik sınırı izlemek, idari para cezası ve alacak davası riskini azaltır. Toplu iş sözleşmesi olan işyerlerinde fazla çalışma için daha elverişli hükümler bulunabilir; bunları ayrıca kontrol et. ## Hesaba dahil olmayan çalışmalar: ara dinlenme ve telafi Ara dinlenmeler çalışma süresinden sayılmaz; öğle arası gibi dinlenme süreleri fazla çalışma saatine eklenmez. Zorunlu nedenlerle işin durması gibi sebeplerle kaybedilen sürenin sonradan çalışılarak telafi edilmesi de (telafi çalışması) kural olarak fazla çalışma sayılmaz; ancak telafi çalışmasının koşullarını kanun sınırlamıştır. Dönüşümlü vardiya ve denge süresi uygulamalarında haftalık ortalaması 45 saati aşmayan çalışma fazla çalışma doğurmayabilir. İşyerinde bu esnek sistemlerden biri uygulanıyorsa ücretlendirme farklı olabilir; sözleşmeni ve işyeri uygulamasını incele. ## Fazla mesai ücretini bordroda nasıl kontrol edersin? Fazla mesai bordroda genellikle "fazla mesai ücreti" ya da "fazla çalışma" adıyla ayrı bir kalem olarak görünür. Kalemdeki saat sayısını kendi kayıtlarınla, tutarı da bu araçtaki brüt sonuçla karşılaştır. Fark çıkıyorsa saatlik ücretin hangi bölenle hesaplandığına, fazla sürelerle çalışmanın fazla çalışmadan ayrı sayılıp sayılmadığına ve ek ödemelerin saatlik ücrete dahil edilip edilmediğine bak. Sorunu önce işverenin insan kaynakları ya da muhasebe birimine yazılı olarak iletmek pratik bir ilk adımdır. ## İlgili hesaplayıcılar Bulduğun brüt tutarın net karşılığı için [brütten nete](https://hesapo.com/brutten-nete/), işverene toplam maliyet için [maaş hesaplama](https://hesapo.com/maas/) araçlarını kullanabilirsin. İşten ayrılırken alacakların için [kıdem tazminatı](https://hesapo.com/kidem-tazminati/) ve [yıllık izin ücreti](https://hesapo.com/yillik-izin-ucreti/) sayfalarına bak. ## Sıkça sorulan sorular ### İşveren fazla mesai yerine izin verebilir mi? İşçi isterse fazla çalışma ücreti yerine serbest zaman kullandırılabilir. Her fazla çalışma saati için bir saat otuz dakika serbest zaman verilir. İşçi talep etmeden ücretin yerine izin verilmesi kural olarak mümkün değildir. ### Fazla mesai bordroya yansımazsa ne yapmalıyım? Önce kayıtlarını topla, ardından işverene yazılı olarak başvur. Çözüm çıkmazsa işçilik alacağı davalarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Süreç için bir avukattan destek almanı öneririm. ### Yöneticiler de fazla mesai alabilir mi? İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalan ya da yönetici statüsünde olup çalışma saatlerini kendisi belirleyen kişilerin fazla çalışma hakkı olmayabilir. Unvan tek başına belirleyici değildir; fiili çalışma koşullarına bakılır. ### Fazla mesai ücretinden vergi kesilir mi? Evet. Fazla mesai ücreti ücret niteliğindedir; SGK işçi payı, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerine tabidir. Araç brüt tutarı verir. ### Saatlik ücret neden 225'e bölünerek bulunur? Aylık ücret 30 gün, günlük normal çalışma 7,5 saat kabul edilir ve 30 × 7,5 = 225 saate bölünür. Sözleşmede farklı bir yöntem varsa o geçerli olabilir. ### Fazla mesai için işçinin onayı gerekir mi? Evet. İşverenin fazla çalışma yaptırabilmesi için işçinin onayı gerekir; onayın yazılı olması ve düzenli yenilenmesi uygulamada daha güvenlidir. ## Fazla mesai aracını nasıl kullanırsın? Aylık brüt maaşını, haftalık 45 saati aşan çalışma saatini ve varsa sözleşme süresi ile 45 saat arasındaki fazla sürelerle çalışma saatini gir. Araç saatlik ücreti bulur, iki kalemi ayrı çarpanlarla hesaplar ve toplam brüt tutarı verir. Sonucu bordronla karşılaştır; sözleşmende özel bir hesap yöntemi varsa o geçerlidir. ## Kaynaklar - 4857 sayılı İş Kanunu m.41 (fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma) ve m.63 (çalışma süresi). - Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği (Resmî Gazete, 06.04.2004). > **Uyarı:** Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; hukuki veya mali danışmanlık değildir. Tutarlar ve oranlar değişir; güncel değerleri SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Resmî Gazete'den teyit et. Uyuşmazlık hâlinde bir avukata veya mali müşavire danış. --- Bu metin https://hesapo.com/fazla-mesai/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Hesaplayıcı yalnız sayfada çalışır. Atıf için sayfanın adresini kullanın.