# Süreç Değerlendirme Ölçeği ve Kontrol Listesi Örnekleri > Gözlem formu için hazır davranış maddeleri, sunum, deney güvenliği ve grup çalışması kontrol listeleri, örnek dereceleme ölçeği ve genel düzey hesabı. - Adres: https://hesapo.com/blog/surec-degerlendirme-olcegi-kontrol-listesi-ornekleri/ - Kategori: Öğretmen - Yayın: 2026-10-15 - Son güncelleme: 2026-10-16 **Kısaca** - Süreç değerlendirme ölçeğinin zorunlu, tek tip bir resmî formu yok; ölçekleri zümre kararı belirler. - İyi gözlem maddesi tek bir davranışı üçüncü şahısla ve geniş zamanla anlatır: "Derse ilgili." yerine "Derste sorulan sorulara söz alarak cevap verir." yaz. - Kontrol listesi davranışın var olup olmadığını, dereceleme ölçeği ne ölçüde gösterildiğini sorar; bir formda 6 ile 10 arası madde çoğu zaman yeter. - 4-3-2-1 düzenli ölçekte ortalama 3,5 ve üstü Çok iyi, 2,5 ve üstü İyi, 1,5 ve üstü Orta sayılır; bu sınırlar resmî bir kurala dayanmaz. Gözlem formu hazırlarken en çok madde yazarken takılırsın. "Derse katılır" yazınca form hazır gibi görünür, ama üçüncü haftada hangi öğrenciye neden "İyi" verdiğini hatırlamak zorlaşır. Bu sayfada olduğu gibi kullanabileceğin ya da kendi dersine uyarlayabileceğin gözlem maddelerini, üç kontrol listesini ve bir dereceleme ölçeği örneğini topladım. Maddeleri aşağıdaki araca yapıştırırsan boş formu, doldurulmuş öğrenci formlarını ve sınıf özetini alırsın. [Süreç Değerlendirme Ölçeği](https://hesapo.com/surec-degerlendirme-olcegi/) Süreç değerlendirme ölçeğinin zorunlu, tek tip bir resmî formu yok. Buradaki maddeler de resmî örnek sayılmaz; ölçekleri zümre kararı belirler. Maddeleri zümrende konuş, sınıf düzeyine göre değiştir. ## Süreç değerlendirme ölçeği hangi puanın dayanağı olur? Ölçeğin hangi notu ya da düzeyi beslediği kademeye göre değişir. Yönetmeliklerdeki ilgili hükümler şunlar: | Kademe | Dayanak | Ne söylüyor? | | --- | --- | --- | | İlkokul | Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.20/2 | Başarı ders etkinliklerine katılım, bireysel ve grup etkinliklerine katılım gözlem formları, oyun temelli değerlendirmeler ve görev amaçlı ölçme araçlarıyla takip edilir; "çok iyi, iyi, yeterli, geliştirilmeli" ile gösterilir. | | Ortaokul | Aynı Yönetmelik m.22/3 | Haftalık ders saati 2 ve daha az olan derslerde dönemde 2, 2'den fazla olanlarda 3 kez ders etkinliklerine katılım puanı verilir. | | Lise | Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği m.50/8 | Her dönem tüm derslerden iki performans puanı verilir; değerlendirme ölçekleri ilgili alan zümresinin kararıyla belirlenir. | Bu tablo, ölçeği zümrede neden konuşman gerektiğini de gösterir: lisede ölçeği belirleme yetkisi yönetmelikle zümreye verilmiştir. Zümre toplantısında maddeleri, ölçek düzeylerini ve puana dönüşümü karara bağla, tutanağa yaz. Zümre tutanağını hazırlarken [zümre tutanağı](https://hesapo.com/zumre-tutanagi/) aracını kullanabilirsin. Örnek bir karar cümlesi şöyle olabilir: "Ders etkinliklerine katılım puanı, ekteki altı maddelik 4-3-2-1 düzenli süreç değerlendirme ölçeğiyle en az üç haftalık gözleme dayanarak verilecektir." ## Gözlem maddesi nasıl yazılır? İyi bir gözlem maddesi bir davranışı anlatır, üçüncü şahısla ve geniş zamanla yazılır ("…yapar", "…eder") ve tek bir şeyi sorar. MEB ÖDSGM ile UNICEF'in sınıf içi ölçme kılavuzu, dereceleme ölçeğindeki maddelerin aynı düzey aralığıyla işaretlenmesini ve düzeylerin hep aynı yönde sıralanmasını da öneriyor. | Böyle yazma | Böyle yaz | | --- | --- | | Derse ilgili. | Derste sorulan sorulara söz alarak cevap verir. | | Ödevlerini yapar ve düzenlidir. | Ödevlerini verilen tarihte teslim eder. (Düzen ayrı madde olur.) | | Arkadaşlarıyla iyi geçinir. | Grup çalışmasında arkadaşlarının görüşünü dinler. | | Yaramazlık yapmaz. | Söz almak için parmak kaldırıp sırasını bekler. | | Okumayı sever. | Serbest okuma saatinde kitabını çıkarıp okur. | Soldaki maddeler ya iki şeyi birden soruyor ya da bir kanaati yazıyor. Sağdakileri ise sınıfta gözünle görebilirsin. ## Hazır gözlem maddeleri Maddeleri konuya göre grupladım. Bir formda 6 ile 10 arası madde çoğu zaman yeter. Derse hazırlık ve sorumluluk: - Ders araç-gerecini eksiksiz getirir. - Ödevlerini verilen tarihte teslim eder. - Derse başlamadan önce defterini ve kitabını açık hâlde hazırlar. - Eksik kaldığı konuyu öğretmenine ya da arkadaşına sorarak tamamlar. Katılım ve iletişim: - Derste sorulan sorulara söz alarak cevap verir. - Anlamadığı yeri açıkça sorar. - Düşüncesini gerekçesiyle birlikte söyler. - Arkadaşının konuşmasını sözünü kesmeden dinler. İş birliği: - Grup içinde kendisine düşen görevi üstlenir. - Arkadaşlarının farklı görüşlerine saygı gösterir. - Grup kararına uymasa da kendi görüşünü kırıcı olmadan söyler. - Malzemeyi arkadaşlarıyla paylaşır. Okuryazarlık ve okuma: - Okuduğu metnin ana fikrini kendi cümleleriyle söyler. - Bir metinden gerekli bilgiyi bulup not alır. - Okuduğu kitabı sınıfa kısaca tanıtır. Öz düzenleme: - Hatasını fark ettiğinde düzeltmeye çalışır. - Verilen süre içinde işini bitirir. - Zorlandığı görevi yarıda bırakmadan farklı bir yol dener. Lisede ikinci performans puanı derse hazırlık, devam, aktif katılım, performans görevleri, okuryazarlık, kitap okuma ve örnek davranışlara dayanıyor (OÖY m.50/8). Yukarıdaki gruplar bu başlıklarla örtüştüğü için o puana madde seçerken bu listeden başlayabilirsin. ## Kontrol listesi örnekleri Kontrol listesi bir davranışın var olup olmadığını sorar. Evet-Hayır ya da Var-Yok diye işaretlersin; araç Evet'i 1, Hayır'ı 0 sayar. ### Sözlü sunum | Madde | Evet | Hayır | | --- | --- | --- | | Sunuma konuyu tanıtarak başladı. | | | | Konunun önemli noktalarına değindi. | | | | Sesini sınıfın tamamına duyurdu. | | | | Dinleyicilerle göz teması kurdu. | | | | Görsel materyali yerinde kullandı. | | | | Soruları dinleyip yanıtladı. | | | | Verilen sürede tamamladı. | | | | Bir özetle bitirdi. | | | Sunum gibi bir defalık etkinliklerde maddeleri geçmiş zamanla yazabilirsin. Burada gözlem formundaki geniş zaman yerine "yaptı / yapmadı" sorusu daha doğal okunur. ### Deney güvenliği | Madde | Evet | Hayır | | --- | --- | --- | | Deneye başlamadan önlüğünü giydi. | | | | Gerekli yerde koruyucu gözlük taktı. | | | | Malzemeleri öğretmenin gösterdiği sırayla kullandı. | | | | Kimyasal maddeleri koklamadı, tatmadı. | | | | Isıtıcıyı kullandıktan sonra kapattı. | | | | Kırılan ya da dökülen malzemeyi hemen öğretmene bildirdi. | | | | Deney bitince masasını temizledi. | | | Bu listede tek bir "Hayır" bile önemli olabilir. O yüzden burada toplam puandan çok hangi maddenin işaretlenmediğine bak. ### Grup çalışması (Evet-Kısmen-Hayır) Bazı davranışlar ne tam vardır ne tam yoktur. Grup formunda bu yüzden üçüncü bir seçenek işe yarar: Evet = 2, Kısmen = 1, Hayır = 0. | Madde | Evet | Kısmen | Hayır | | --- | --- | --- | --- | | Grup iş bölümünü birlikte yaptı. | | | | | Her üye görevini zamanında bitirdi. | | | | | Kararlar herkesin görüşüyle alındı. | | | | | Üyeler birbirini dinledi. | | | | | Süre verimli kullanıldı. | | | | | Sorunlar birlikte çözüldü. | | | | 3 Evet, 2 Kısmen ve 1 Hayır alan grubun puanı 6 + 2 + 0 = 8 olur. En yüksek puan 12 olduğundan bu 100'lükte 66,67 eder, yuvarlanınca 67. ## Dereceleme ölçeği örneği Bir davranışın ne ölçüde gösterildiğini görmek istiyorsan dereceleme ölçeği kullan. Aşağıda 4-3-2-1 düzenli, altı maddelik bir örnekle bir öğrencinin işaretlenmiş formu var. | Madde | Çok iyi (4) | İyi (3) | Orta (2) | Geliştirilmeli (1) | | --- | --- | --- | --- | --- | | Ders araç-gerecini eksiksiz getirir. | X | | | | | Ödevlerini verilen tarihte teslim eder. | | X | | | | Derste sorulan sorulara söz alarak cevap verir. | | | X | | | Arkadaşının konuşmasını sözünü kesmeden dinler. | X | | | | | Grup içinde kendisine düşen görevi üstlenir. | | X | | | | Hatasını fark ettiğinde düzeltmeye çalışır. | | X | | | Toplam 4 + 3 + 2 + 4 + 3 + 3 = 19, ortalama 19 ÷ 6 = 3,17. Araç komşu düzeylerin orta noktalarını sınır alır: 3,5 ve üstü Çok iyi, 2,5 ve üstü İyi, 1,5 ve üstü Orta (ilkokulda Yeterli), altı Geliştirilmeli. Bu öğrencinin genel düzeyi İyi çıkar. Puan gerekiyorsa 19 ÷ 24 × 100 = 79,17, yuvarlanınca 79. Bu sınırlar ve dönüşüm resmî bir kurala dayanmaz; eşit aralıklı bir ölçekten kendiliğinden çıkar. İlkokulda puan verilmediği için aynı ölçeği "Çok iyi, İyi, Yeterli, Geliştirilmeli" düzeyleriyle kullan. Araç bu durumda yalnız genel düzeyi gösterir. ## Pratik öneriler - Formu haftaya yay. 30 kişilik sınıfı bir derste gözlemlemek zor; her derste 6-8 öğrenciye odaklanırsan bir haftada herkesi görürsün. - Gözlemi hemen gir. Ders biter bitmez telefondan ya da bilgisayardan işaretlersen, akşam hatırlamaya çalışmaktan daha doğru sonuç alırsın. - Madde bazındaki ortalamaya bak. Sınıf özetinde bir maddenin başarı yüzdesi düşükse sorunu öğrencide aramadan önce ders planını gözden geçir. - Formu öğrenciye göster. Dönem başında sınıfa okursan öğrenci neyin gözlendiğini bilir ve maddeler onun için birer hedefe dönüşür. - Ders etkinliklerine katılım puanını tek soruya bağlama. Ortaokulda bu puan dönemde 2 ya da 3 kez verilir; dayanağı sınav notunun kopyası olmamalı, birkaç haftalık gözlem olmalı. ## Süreç değerlendirmede sık yapılan hatalar - Her öğrenciye dönem sonunda aynı gün, aynı oturuşta puan vermek. Ölçek sürecin değerlendirmesidir; puan haftalara yayılmış gözleme dayanmalı. - Ölçek düzeylerini maddeden maddeye değiştirmek. Bir maddede 4 en iyi, diğerinde 1 en iyi olursa toplam anlamını yitirir. - Kanaat maddesi yazmak. "Derse ilgili" maddesine iki öğretmen farklı puan verir; "söz alarak cevap verir" maddesine aynı puanı verir. - Bütün maddelere "İyi" işaretleyip geçmek. Sınıf özetinde her madde aynı yüzdeyi gösteriyorsa ölçek ayırt etmiyor demektir. - Deney güvenliği gibi listelerde toplam puana bakmak. Güvenlik maddelerinde tek bir "Hayır" toplamdan önemlidir. Tek bir ürün ya da görev için ölçüt düzeylerini ayrıntılı yazmak istersen [rubrik nasıl hazırlanır](https://hesapo.com/blog/rubrik-nasil-hazirlanir-dereceli-puanlama-anahtari-ornekleri/) yazısına, performans görevinin nasıl puanlandığı için [performans görevi nasıl değerlendirilir](https://hesapo.com/blog/performans-gorevi-nasil-degerlendirilir/) yazısına, ilkokulda öğrenme çıktısı bazlı takip için [kazanım değerlendirme formu nasıl doldurulur](https://hesapo.com/blog/kazanim-degerlendirme-formu-nasil-doldurulur/) yazısına bakabilirsin. Başka bir bilgisayarda devam etmek istersen "Bilgilerim" kartından JSON yedek alabilirsin. Kaynaklar: Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.20, m.22, [mevzuat.gov.tr](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19942&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5); Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği m.50, [mevzuat.gov.tr](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18812&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5). --- Bu metin https://hesapo.com/blog/surec-degerlendirme-olcegi-kontrol-listesi-ornekleri/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Atıf için sayfanın adresini kullanın.