# Sınıf Kuralları Nasıl Belirlenir? Öğrencilerle Sınıf Sözleşmesi Yapmak

> Sınıf kuralları öğrencilerle nasıl belirlenir? Olumlu ve kısa kural yazma, kademeye göre örnek maddeler, sınıf sözleşmesi ve afiş hazırlama için öneriler.

- Adres: https://hesapo.com/blog/sinif-kurallari-nasil-belirlenir/
- Kategori: Öğretmen
- Yayın: 2026-10-05
- Son güncelleme: 2026-10-07

**Kısaca**

- Kuralı öğrenciyle birlikte koymak, öğrencinin onu sahiplenmesini sağlar.
- 8-10 madde yeterli; her madde olumlu, kısa ve gözlemlenebilir olmalı.
- Okul öncesinde rutinler, ilkokulda söz alma ve düzen, ortaokul ve lisede saygı, dijital davranış ve sorumluluk öne çıkar.
- Sınıf sözleşmesi bir uzlaşmadır; okulun resmî sözleşmesinin ya da uyarma sürecindeki öğrenci sözleşmesinin yerine geçmez.

Eylülün ilk haftasında hemen her sınıfta aynı sahne yaşanır: öğretmen tahtaya "Sınıf Kurallarımız" yazar ve liste uzar gider. Bir ay sonra o listedeki maddelerin çoğunu kimse hatırlamaz. Kuralların işlemesi için listenin uzunluğundan çok, nasıl yazıldığı ve kimlerle birlikte konduğu önemlidir. Bu yazıda sınıf kurallarını öğrencilerle belirlemenin pratik yolunu ve iyi bir kuralın özelliklerini anlatıyorum. Seçtiğin maddelerle imzalı sözleşmeyi ve afişi aşağıdaki araçla çıkarabilirsin.

[Sınıf Kuralları ve Sınıf Sözleşmesi](https://hesapo.com/sinif-kurallari/)

## Neden birlikte?

Öğretmenin tek başına yazdığı kural, öğrenci için dışarıdan gelen bir emirdir. Birlikte konuşulan kural ise öğrencinin kendi verdiği bir sözdür. Bu fark, kural unutulduğunda kendini gösterir: "Hep birlikte ne karar vermiştik?" sorusu, "Kuralı biliyorsun!" cümlesinden daha az direnç doğurur.

Yönetmelik de bu yaklaşımla uyumludur. İlkokul ve ortaokul yönetmeliği öğrencilerden beklenen davranışları sayar ve bunların derslerde, törenlerde ve etkinliklerde öğrencilere kazandırılmasını ister. Lise yönetmeliği aynı listeyi verir ve beklenen davranışların derslerde, rehberlik çalışmalarında ve veli toplantılarında kazandırılmasını, kuralların hatırlatılmasını ister. Sınıf sözleşmesi bunu sınıf düzeyinde yapmanın yoludur.

## İyi bir kuralın beş özelliği

**Olumlu yazılır.** "Bağırmayız" yerine "Herkesin duyabileceği ama kimseyi rahatsız etmeyecek bir sesle konuşuruz" demek, istenen davranışı tarif eder.

**Gözlemlenebilir olur.** "Saygılı oluruz" bir değerdir, kural değildir. "Biri konuşurken sözünü kesmeden dinleriz" ise sınıfta görülebilir.

**Kısa olur.** Bir kural tek cümledir. Afişte okunabilmesi için 15-20 kelimeyi geçmemesi iyi olur.

**Herkesi kapsar.** "Biz" diliyle yazılan kural öğretmeni de içine alır. Öğretmenin de sözünü kesmeden dinlemesi, kuralı gerçek yapar.

**Az sayıda olur.** 8-10 madde akılda kalır. Küçük yaşlarda 5-6 madde yeterlidir.

## Bir ders saatinde sözleşme

Kuralları belirlemek için bir ders saati yeter:

1. Tahtaya "Bu sınıfta kendini güvende ve rahat hissetmen için ne olmalı?" sorusunu yaz ve cevapları topla.
2. Benzer cevapları gruplandır: dinleme, saygı, düzen, güvenlik, sorumluluk.
3. Her grup için bir cümle seçin. Öğrencinin cümlesi öncelikli, gerekirse birlikte düzeltin.
4. Listeyi oylamayla 8-10 maddeye indirin.
5. Sözleşmeyi okuyun ve imzalayın; afişi panoya asın.

Okul öncesinde bu akış konuşma yerine resimli kartlarla ve canlandırmayla yapılır. İlkokulda örnek durumlar üzerinden konuşmak işe yarar: "Arkadaşın sıranı aldı, ne yaparız?" Ortaokul ve lisede öğrenciler tartışmayı kendileri yürütebilir; öğretmen yalnız cümleleri olumlu ve gözlemlenebilir tutmaya yardım eder.

## Kademeye göre örnek maddeler

**Okul öncesi:** Konuşan arkadaşımızı dinler, sonra biz konuşuruz. "Lütfen", "teşekkür ederim" ve "özür dilerim" demeyi unutmayız. Oyuncaklarımızı sırayla kullanır, paylaşırız. Toplanma işaretini duyunca halıya geliriz.

**İlkokul:** Konuşmak istediğimizde parmak kaldırır, sıramızı bekleriz. Oyunlara ve gruplara herkesi katarız. Ders araç gereçlerimizi her gün eksiksiz getiririz. Çöplerimizi çöp kutusuna atarız.

**Ortaokul:** Farklılıklarımıza saygı duyarız. Grup çalışmasında her üye kendi görevini yapar. Arkadaşlarımızın izni olmadan fotoğraf ya da video çekmez, paylaşmayız. Cep telefonumuzu okulun belirlediği kurallara göre kullanırız.

**Lise:** Fikrimizi açıkça söyler, farklı düşünene kulak veririz. Sınavda ve ödevde kendi emeğimizi ortaya koyarız. Sınıf mesaj gruplarında da yüz yüze konuşur gibi nazik yazarız. İnternetten aldığımız bilgiyi kaynağıyla kullanırız.

Telefonla ilgili kuralda okulun kararı esastır. Lisede bilişim araçlarının bulundurulması ve kullanılması öğretmenler kurulunda karara bağlanır ve öğrenciyle veliye duyurulur. İlkokul ve ortaokulda okul müdürü cep telefonlarının kurallara uygun kullanımı için tedbir alır. Sınıf sözleşmesi bu kararı değiştirmez, yalnız sınıfta hatırlatır.

## Kural unutulduğunda

Sözleşmenin asıl sınavı, ilk kural ihlalidir. Önceden konuşulmuş bir hatırlatma yolu işi kolaylaştırır:

- Önce nazik bir hatırlatma: göz teması, afişi göstermek ya da kısa bir cümle.
- Tekrar ederse öğrenciyle baş başa konuşma: ne oldu, neden oldu, bir dahaki sefere ne yapabiliriz?
- Kural sınıfta sık çiğneniyorsa kuralı birlikte yeniden konuşmak ve gerekirse cümleyi değiştirmek.

Ortaokulda tekrar eden olumsuz davranışlar için yönetmelikte ayrı bir uyarma süreci vardır: sözlü uyarma, öğrenci sözleşmesi, veliyle görüşme. Bu süreç sınıf sözleşmesinden farklıdır ve kendi belgesiyle yürür.

## Sınıf sözleşmesi ile resmî sözleşmeler arasındaki fark

Lisede okul yönetimi, okula yeni başlayan öğrencilerle ders yılı başında okul, öğrenci ve veli arasında bir sözleşme imzalar; bu sözleşmede kurallar, beklenen davranışlar ve yaptırımlar yer alır. Ortaokulda ise uyarma sürecinin bir adımı olarak öğrenciye yönetmelik ekindeki öğrenci sözleşmesi imzalatılır. İkisi de resmî belgedir.

Sınıf sözleşmesi bunlardan farklıdır: yaptırım içermez, sınıfın kendi içindeki uzlaşmadır ve öğrencinin katılımıyla yazılır. Sözleşmenin altına bu ayrımı yazmak, velilerin ve öğrencilerin belgeyi doğru anlamasını sağlar.

> **Uyarı:** Kaynaklar: Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 26.07.2014/29072, son değişiklik RG 28.07.2026/33323) m.39/2, m.52 ve m.54/3, EK-9; Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 07.09.2013/28758) m.157. Örnek maddeler bu yazı için hazırlanmıştır; sınıfın kendi cümleleri her zaman önceliklidir.

---

Bu metin https://hesapo.com/blog/sinif-kurallari-nasil-belirlenir/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Atıf için sayfanın adresini kullanın.