# Üniversite Sınavında Kopya Tutanağı Nasıl Tutulur? Gözetmen ve Disiplin Süreci

> Kopyaya teşebbüs ile kopya çekmenin cezası farklı. Gözetmen kopya anında ne yapar, tutanağa ne yazılır, yoklama tutanağıyla ilişkisi ve 2547 m.54'e göre süreç.

- Adres: https://hesapo.com/blog/sinav-yoklama-tutanagi-nasil-tutulur/
- Kategori: Öğretmen
- Yayın: 2026-10-05
- Son güncelleme: 2026-10-23

**Kısaca**

- Yükseköğretim Kanunu kopyaya teşebbüsü ve kopya çekmeyi ayrı cezalara bağlar: teşebbüs kınama, kopya çekmek ya da çektirmek bir yarıyıl uzaklaştırma, başkasının yerine sınava girmek iki yarıyıl uzaklaştırma gerektirir (2547 m.54/1).
- Bu yüzden kopya tutanağına yorum değil, görülen davranış yazılır: saat, yer, ne görüldüğü, neye el konulduğu, kimin tanık olduğu.
- Tutanak disiplin soruşturmasının ilk delilidir; soruşturma olay öğrenilince başlar ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır, öğrenciye savunmadan en az yedi gün önce yazılı bildirim yapılır.
- Yoklama tutanağının olay kutusuna kısa bir not düşülür, ayrıntı fakültenin kopya tutanağına yazılır.

Sınav sırasında kopya şüphesi gözetmenin en çok tereddüt ettiği andır. Öğrenciyi salondan çıkarmalı mı, kâğıdını almalı mı, telefona el koyabilir mi, tutanağa ne yazmalı, imzalamayan öğrenciye ne yapmalı? Bu yazı kopya anından disiplin kararına kadar süreci anlatıyor ve gözetmenin yazacağı tutanağın sonraki her adımı nasıl etkilediğini gösteriyor. Sınavın imza listesini salon salon hazırlamak için aşağıdaki aracı kullanabilirsin.

[Sınav Yoklama Tutanağı](https://hesapo.com/sinav-yoklama-tutanagi/)

## Kopya ile kopyaya teşebbüs arasındaki fark

Üniversite öğrencilerinin disiplin suçları ve cezaları, 2023'teki değişiklikten bu yana doğrudan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 54. maddesinde yazılıdır. Madde sınavla ilgili üç ayrı eylem sayar ve her birini farklı ağırlıkta bir cezaya bağlar:

| Eylem | Ceza | Kanundaki yeri |
| --- | --- | --- |
| Sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek | Kınama | m.54/1-a-5 |
| Sınavlarda kopya çekmek ya da çektirmek | Yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl uzaklaştırma | m.54/1-c-5 |
| Tehditle kopya çekmek, kopya çeken öğrencilerin salondan çıkarılmasına engel olmak, kendi yerine başkasını sınava sokmak ya da başkasının yerine sınava girmek | İki yarıyıl uzaklaştırma | m.54/1-ç-4 |

Aynı maddenin a bendi ayrıca ders, seminer ve sınav gibi çalışmaların düzenini bozmayı da kınama gerektiren eylemler arasında sayar.

Bu tablo gözetmen için önemlidir, çünkü hangi cezanın uygulanacağı büyük ölçüde senin tutanağına bakılarak belirlenir. Masanın altında açık duran ama henüz bakılmamış bir not ile cevapların yazılı olduğu ve kâğıda geçirildiği görülen bir not aynı şey değildir. Tutanak bu farkı görülen davranışla anlatmalı; hükmü soruşturmacı ve disiplin amiri verir.

## Kopya anında gözetmen ne yapar?

Kopya anında neyin yapılacağını, örneğin öğrencinin sınava devam edip etmeyeceğini, her üniversitenin sınav yönergesi ayrıca düzenler; görev almadan önce kendi fakültenin metnini oku. Hangi kural geçerli olursa olsun şu ilkeler işini kolaylaştırır:

1. Sakin ve kısa ol. Salonu durdurma, öğrenciyle tartışmaya girme.
2. Saati not et. Olayın saati ve dakikası, sonradan yapılacak her açıklamanın dayanağıdır.
3. Materyali güvenceye al. Not kâğıdı, üzerine yazı yazılmış bir eşya ya da cihaz varsa yönergenin izin verdiği biçimde tutanağa ekle ya da tutanakta tarif et. Bir cihazın içeriğine kendin bakmaya çalışma.
4. İkinci gözetmeni tanık yap. Salonda başka gözetmen varsa olayı onun da görmesini sağla; yoksa sınav koordinatörünü ya da bölüm görevlisini çağır.
5. Kâğıdı işaretle. Öğrencinin kâğıdının hangi noktasında olayın yaşandığını, kâğıt alındıysa alınma saatini kâğıdın üzerine ya da tutanağa yaz.

Öğrenciyi salonun önünde suçlamak ya da diğer öğrencilere olayı anlatmak gereksizdir. Kanun soruşturmanın gizliliğini esas alır (m.54/6-a); bu ilkeyi salonda da gözetmek seni sonradan doğabilecek itirazlardan korur.

## Kopya tutanağına neler yazılır?

Kopya tutanağı fakülteden fakülteye değişen bir formdur, ama içeriği aynı soruları cevaplamalıdır: kim, ne zaman, nerede, ne görüldü, ne yapıldı, kim tanık oldu? En sık yapılan hata, bir sonucu yazmaktır: "Öğrenci kopya çekti." Bu cümle bir değerlendirmedir ve hangi eylem olduğunu söylemez. Görülen davranışı yaz:

| Kaçınılacak ifade | Olgusal ifade |
| --- | --- |
| Öğrenci kopya çekti. | Saat 10.42'de öğrencinin sol elinde, cevap kâğıdının altında katlanmış bir not kâğıdı gördüm; kâğıtta 3. sorunun formülü yazılıydı. |
| Telefonla kopya yapıyordu. | Saat 10.15'te öğrencinin sıranın altında ekranı açık bir telefonla baktığını gördüm; telefon tutanak saatinde kapalı olarak masama alındı. |
| Arkadaşına cevap verdi. | Saat 11.05'te öğrencinin cevap kâğıdını sağ yanındaki öğrencinin göreceği biçimde yana çevirdiğini iki kez gördüm. |

Tutanağın genel iskeleti şöyle olabilir (adların yerine yer tutucu kullanıldı):

> (Tarih) günü saat (saat)'te (bina ve salon)'da yapılan (ders kodu ve adı) dersinin (sınav türü) sınavında, (öğrenci numarası) numaralı (öğrenci adı soyadı)'nın (görülen davranış) gözlenmiştir. Öğrenciden (el konulan materyal) alınmış ve bu tutanağa eklenmiştir. Öğrencinin cevap kâğıdı saat (saat)'te alınmıştır. Öğrencinin beyanı: (öğrencinin kendi sözleri). İşbu tutanak birlikte düzenlenip imza altına alınmıştır. Gözetmen (ad soyad, imza) · Gözetmen (ad soyad, imza) · Öğrenci (ad soyad, imza)

Öğrenci tutanağı imzalamak istemezse imzayı zorlamazsın; tutanağa "öğrenci tutanağı imzalamaktan kaçınmıştır" diye yazıp iki gözetmen imzalar. Öğrencinin kendi açıklamasını yazmak istemesi de bir haktır; ona tutanakta yer ver.

## Yoklama tutanağıyla ilişkisi

Sınav yoklama tutanağının olay kutusu, kopya tutanağının yerine geçmez; ikisi birbirini tamamlar. Yoklama tutanağına kısa bir not yeterlidir: "Saat 10.42'de (öğrenci numarası) numaralı öğrenci hakkında kopya tutanağı düzenlendi." Ayrıntı kopya tutanağında durur.

Bu ayrımın pratik bir faydası var. Yoklama tutanağı not itirazlarında, mazeret başvurularında ve evrak teslimi sırasında birçok kişinin eline geçer. Kopya tutanağı ise disiplin dosyasına girer ve gizli tutulur. Olayın ayrıntısını yoklama tutanağına yazmak, onu gereğinden fazla kişinin görmesine yol açar.

Sınav bittiğinde kâğıt sayısını imza sayısıyla karşılaştırırken kopya tutanağı düzenlenen öğrencinin kâğıdının da sayıda olup olmadığını kontrol et. Kâğıt ayrı alındıysa bunu yoklama tutanağına yaz, teslim sırasında zarfta ayrı bir ek olarak göster. Teslim için [sınav evrakı teslim tutanağı](https://hesapo.com/sinav-evraki-teslim-tutanagi/) aracını kullanabilirsin.

## Tutanaktan sonra disiplin süreci

Tutanak bölüme ulaştıktan sonra süreç Kanun'un 54. maddesindeki adımlarla yürür:

1. Soruşturmayı açma yetkisi fakültede dekanın, yüksekokul ya da meslek yüksekokulunda müdürün, enstitüde enstitü müdürünündür (m.54/3-a). Soruşturma bir soruşturmacı eliyle yürür.
2. Soruşturmaya olay öğrenilince hemen başlanır ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır; gerekçeli talep üzerine her seferinde otuz günü geçmemek üzere ek süre verilebilir (m.54/4-a).
3. Öğrenciye isnat edilen suç, savunma tarihinden en az yedi gün önce yazılı olarak bildirilir; bildirim ayrıca öğrenci bilgi sistemi, e-posta ya da kısa mesajla da yapılabilir (m.54/5-a).
4. Soruşturmacı tanık dinleyebilir (m.54/6-b). Tutanağı yazan gözetmen olarak ifadeye çağrılabilirsin; o gün tutanakta yazdıkların, hatırladıklarından daha güçlü bir dayanaktır.
5. Kınama ve bir aya kadar uzaklaştırma cezalarını dekan ya da müdür, bir ya da iki yarıyıl uzaklaştırma cezalarını yönetim kurulu disiplin kurulu sıfatıyla verir (m.54/7).
6. Öğrenci cezaya karşı on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edebilir; itiraz etmeden idari yargıya da başvurabilir (m.54/10).

Zamanaşımına da dikkat: kınama ve bir aya kadar uzaklaştırma cezalarında olay yetkili amirlerce öğrenildikten sonra bir ay, yarıyıl cezalarında üç ay içinde soruşturma başlatılmazsa ceza verme yetkisi düşer (m.54/4-b). Tutanağı aynı gün bölüme teslim etmek bu yüzden de önemlidir.

## Gözetmenin sık yaptığı hatalar

- Tutanağı sınavdan sonra, ertesi gün hatırladıklarıyla yazmak. Saat, salon ve materyal bilgisi bulanıklaşır; soruşturmada ilk sorulan şey de bunlardır.
- Tek gözetmen imzasıyla yetinmek. Salonda ikinci gözetmen varsa olayı o da görmeli ve tutanağı imzalamalıdır.
- El konulan not kâğıdını tutanağa eklememek ya da kaybetmek. Delil yoksa tutanaktaki tarif tek başına kalır.
- Şüpheyi kesin olay gibi yazmak. "Yanındakine baktığını düşünüyorum" bir izlenimdir; görmediğin şeyi gördüm diye yazma, gördüğünü olduğu gibi yaz.
- Öğrenciye sınav salonunda ceza konusunda söz vermek ya da tehdit etmek. Cezaya sen karar vermezsin; Kanun bu yetkiyi disiplin amirine ve kurula verir.

## Sınav notu ne olur?

Disiplin cezası ile sınavın notu ayrı konulardır. Kopya tutanağı düzenlenen öğrencinin sınavının nasıl değerlendirileceği, örneğin sıfır sayılıp sayılmayacağı, üniversitenin eğitim-öğretim ve sınav yönetmeliğinde yazılır. Gözetmen olarak not konusunda karar vermezsin; tutanağı ve kâğıdı dersin öğretim elemanına ve bölüme eksiksiz ulaştırırsın.

Sınav haftasını ve gözetmen dağılımını planlamak için [sınav programı ve gözetmen dağılımı](https://hesapo.com/sinav-programi-ve-gozetmen-dagilimi/) aracına, teslimden sonra kâğıtların arşiv sürecine [sınav kâğıtları kaç yıl saklanır](https://hesapo.com/blog/sinav-evraki-teslim-tutanagi-nasil-hazirlanir/) yazısına bakabilirsin.

> **Uyarı:** Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Kopya anında yapılacaklar, kopya tutanağının biçimi ve sınav notunun değerlendirilmesi her üniversitenin kendi yönetmeliğine ve sınav yönergesine göre değişir; fakültenin formu ve kuralı esastır. Ceza türleri ve disiplin süreci 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 54. maddesine (değişik: 7437 sayılı Kanun, 2/2/2023) dayanır.

## Sıkça sorulan sorular

### Sınavda kopyaya teşebbüsün cezası nedir?

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 54. maddesine göre sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek kınama cezasını gerektirir.

### Sınavda kopya çekmenin cezası nedir?

Sınavlarda kopya çekmek ya da çektirmek yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl uzaklaştırma cezasını gerektirir; tehditle kopya çekmek ya da başkasının yerine sınava girmek iki yarıyıl uzaklaştırma gerektirir (2547 m.54/1).

### Öğrenci kopya tutanağını imzalamazsa ne olur?

İmza zorlanmaz. Tutanağa öğrencinin imzadan kaçındığı yazılır ve gözetmenler imzalar; öğrencinin kendi beyanını yazmak istemesi hâlinde ona da yer verilir.

### Kopya cezasına itiraz süresi ne kadar?

Disiplin cezalarına karşı on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir; itiraz yoluna gitmeden idari yargıya da başvurulabilir (2547 m.54/10).

---

Bu metin https://hesapo.com/blog/sinav-yoklama-tutanagi-nasil-tutulur/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Atıf için sayfanın adresini kullanın.