# Okulda Acil Durum Tatbikatı Nasıl Yapılır? Takvim, Ekipler ve Tutanak

> Okulda deprem ve yangın tatbikatı takvimi, söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri, tahliye düzeni ve tatbikat tutanağı. Örnekli anlatım ve araç.

- Adres: https://hesapo.com/blog/okulda-acil-durum-tatbikati-nasil-yapilir/
- Kategori: Öğretmen
- Yayın: 2026-10-05
- Son güncelleme: 2026-10-16

**Kısaca**

- Tatbikat en geç yılda bir yapılır; MEB'in 2021/13 sayılı genelgesi 1-7 Mart Deprem Haftası'nda tahliye, 13 Ekim'de diğer afet türlerine ilişkin tatbikatı öngörür.
- Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri kurulur; içinde 50 kişiden fazla insan bulunan binada söndürme ve kurtarma en az 3'er, koruma ve ilk yardım en az 2'şer kişidir.
- Tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve yapılacak düzenlemeler tatbikat formuna yazılır, sonuç MEBBİS İSGB Modülü'ne işlenir.
- Acil durum planı az tehlikeli işyerlerinde en geç altı yılda, tehlikelide dört, çok tehlikelide iki yılda bir yenilenir.

> **Uyarı:** Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tatbikat takvimi ve okul güvenliği uygulamaları Bakanlık genelgelerine ve il yazılarına göre değişebilir. Okulunun iş güvenliği uzmanının ve ilçe millî eğitim müdürlüğünün yönlendirmelerini esas al.

Tatbikat günü zil çaldığında herkes ne yapacağını biliyorsa hazırlık iyi yapılmış demektir. Bunun için üç belge gerekir: güncel bir acil durum planı, ekiplerin asılı listesi ve tatbikattan sonra doldurulan tatbikat formu. Aşağıda tatbikatı takvimden tutanağa kadar sırasıyla anlattım; bu yazıyı hazırlarken İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'i, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'i ve MEB'in 2021/13 sayılı genelgesini esas aldım. Plan ve ekip listesini aşağıdaki araçla hazırlayabilirsin.

[Okul Acil Durum Planı ve Tatbikat Tutanağı](https://hesapo.com/okul-acil-durum-plani/)

## Okulda acil durum tatbikatı ne zaman yapılır?

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik tatbikatın en geç yılda bir yapılmasını ister (m.13/2). Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik de binada senede en az bir kez söndürme ve tahliye tatbikatı yapılacağını söyler (m.129). Bunlar alt sınırdır; okul daha sık tatbikat yapabilir.

MEB'in 2021/13 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi genelgesi okullar için iki tarih koyar:

| Tarih | Tatbikat türü | Ne yapılır? |
| --- | --- | --- |
| 1-7 Mart Deprem Haftası | Tahliye tatbikatı | Deprem ve yangın konularında eğitim, dersliklerin planlı boşaltılması, toplanma alanında izdihamsız toplanma |
| 13 Ekim Dünya Afet Risklerinin Azaltılması Günü | Diğer afet türlerine ilişkin tatbikatlar | Sivil savunma, ikaz ve alarm işaretleri, KBRN tehditleri, gizleme ve karartma eğitimi; alarmda sığınak ya da sığınma yerinde toplanma |

Genelge, tatbikatın zamanında yapılmasının takibini birim amirine, yani okulda müdüre verir. Zamanında yapılamayan tatbikat en kısa sürede yapılır ve geç kalma gerekçesiyle birlikte raporlanır. Genelge bu tatbikatlarda il sivil savunma uzmanları, işyeri sağlık ve güvenlik birimleri, il afet ve acil durum müdürlükleri, il sağlık müdürlükleri ve belediye itfaiyesiyle iş birliği yapılacağını da yazar. İtfaiyeyi davet edeceksen yazıyı birkaç hafta önceden gönder; Deprem Haftası'nda talep yoğun olur.

## Acil durum ekiplerini kurmak

Dört ekip vardır: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım (İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m.11/1). Görevleri yönetmelikte şöyle tanımlanır:

- Söndürme ekibi çıkan yangına hemen müdahale eder, yangının yayılmasını önler.
- Kurtarma ekibi acil durumdan sonra çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işini yapar.
- Koruma ekibi panik ve kargaşayı önler, ekipler arası koordinasyonu ve sayımı yürütür, gelen resmî ekiplere bilgi verir.
- İlk yardım ekibi etkilenen kişilere ilk yardım yapar.

Sayıyı iki yönetmelik birlikte belirler. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e göre az tehlikeli işyerinde söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için her 50 çalışana kadar en az bir destek elemanı görevlendirilir (m.11/3). İlk yardım için İlkyardım Yönetmeliği az tehlikeli işyerinde her 20 çalışan için bir ilkyardımcı ister. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ise içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı binalarda söndürme ve kurtarma ekiplerinin en az 3'er, koruma ve ilk yardım ekiplerinin en az 2'şer kişiden oluşmasını ister (m.126/3). Okulda öğrenciler de binada bulunduğu için bu alt sınır neredeyse her okula uygulanır.

Örnek: 45 personelli, 600 öğrencili bir ortaokul. Söndürme 3, kurtarma 3, koruma 2 kişi. İlk yardımda 45 ÷ 20 = 2,25 çıkar; sayıyı aşağı yuvarlamak yönetmeliğin istediği orana yetmez, bu yüzden 3 ilkyardımcı planlamak güvenli taraftır. Toplam 3 + 3 + 2 + 3 = 11 kişi.

Her ekipte bir ekip başı bulunur (m.11/6). Destek elemanlarının adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgilerini içeren liste, çalışanların görebileceği yükseklikte asılır (m.11/9). Ekipten biri nakil olur ya da ayrılırsa yerine yeni görevlendirme yapılır (m.11/10). Görevlendirmeyi imzayla bildirmek için [tebliğ-tebellüğ belgesi](https://hesapo.com/teblig-tebellug-belgesi/) işini görür.

### Ekipleri kimden seçmeli?

Ders programı belli olmadan ekip yazma. Söndürme ve kurtarma ekibine, tatbikat saatinde derste olmayan ya da sınıfını başka birine devredebilecek personeli koy. Sınıf öğretmenleri tahliyede kendi sınıfından sorumludur; onları aynı anda kurtarma ekibine yazarsan iki görev çakışır. Hizmetli ve memur personel kat kontrolünde, nöbetçi müdür yardımcısı koordinasyonda çok işe yarar. İlk yardım ekibine geçerli ilkyardımcı belgesi olan kişileri yaz; belgenin süresini kontrol et.

## Okulda tahliyeyi planlamak

Acil durum planının en çok kullanılan parçası tahliye planıdır. Yönetmelik bu planda acil durum ekipmanlarının ve ilk yardım malzemelerinin yerini, kaçış yollarını ve toplanma yerlerini gösteren krokinin, elektrik ve gaz kesim noktalarının ve acil durum irtibat numaralarının bulunmasını ister (m.12/1-f). Tahliye planı bina giriş ve çıkışlarına ve katlara asılır (m.12/3).

- Her sınıfın kaçış yolunu ve toplanma alanındaki yerini belirle. İki sınıfın aynı merdivende çakışmamasına dikkat et.
- Özel gereksinimli öğrencilere eşlik edecek kişileri önceden ata, yedeğini de yaz.
- Elektrik ve gaz kesim noktalarını kimin kapatacağını isimle belirt.
- Öğretmenlerin toplanma alanında sınıf listesiyle yoklama alacağını hatırlat. Güncel listeyi [sınıf listesi](https://hesapo.com/sinif-listesi/) aracıyla çıkarıp her sınıfın kapısının yanında tutabilirsin.
- Kantin, kütüphane, laboratuvar ve spor salonu gibi ders dışı alanlarda kimin sorumlu olduğunu ayrıca yaz.

## Tatbikat günü yapılacaklar

1. Senaryoyu önceden yaz: "3. ders sırasında deprem, ardından kazan dairesinde yangın" gibi. Senaryo, ekiplerin hangi sırayla devreye gireceğini belirler.
2. Velileri ve çevreyi bilgilendir. Habersiz bir alarm sesi mahallede paniğe yol açabilir.
3. Gözlemcileri katlara, merdiven başlarına ve toplanma alanına yerleştir. Her gözlemciye ne bakacağını yazan kısa bir liste ver.
4. Alarmın çaldığı saati ve son kişinin toplanma alanına ulaştığı saati kronometreyle ölç.
5. Toplanma alanında sınıf sınıf sayım yap, sonuçları koruma ekibi aracılığıyla idareye topla.
6. Dönüşü de planla. Öğrencilerin binaya kalabalık hâlde geri dönmesi tatbikatın kendisinden daha riskli olabilir.

### Gözlemcinin bakacağı noktalar

- Alarm her katta ve bahçede duyuldu mu?
- Kaçış yollarında kilitli kapı, eşya ya da dar geçit var mıydı?
- Öğretmenler sınıf listesini yanına aldı mı?
- Özel gereksinimli öğrencilere eşlik eden kişi yerindeydi mi?
- Toplanma alanında sayım ne kadar sürdü, eksik çıkan oldu mu?

## Tatbikat formuna neler yazılır?

Yönetmelik tatbikattan sonra tarihin, görülen eksikliklerin ve bu eksikliklere göre yapılacak düzenlemelerin yer aldığı bir tatbikat formu hazırlanmasını ister ve örnek formu Ek-2'de verir (m.13/1). Ek-2'deki başlıklar şunlardır:

| Ek-2 başlığı | Örnek doldurma |
| --- | --- |
| İşyeri adı | (okul adı) |
| Tatbikat adı, tarihi | Deprem Haftası tahliye tatbikatı, (tarih) |
| Tatbikat türü | Doğal afet (deprem) |
| Katılan kişi sayısı | (öğrenci sayısı + personel sayısı) |
| Toplanma yerindeki sayım sonucu | (sayılan kişi sayısı, eksik yoksa "eksik yok") |
| Başlangıç ve bitiş saati | 10.20 / 10.27 |
| Tatbikat konumu | Ana bina, üç kat ve spor salonu |
| Tatbikatın amacı | Deprem sonrası binanın planlı boşaltılması |
| Doğru yapılanlar | Alarm her katta duyuldu, sınıflar belirlenen merdiveni kullandı |
| Yanlış yapılanlar | B blok çıkışındaki kapı kilitliydi, iki sınıf listesiz çıktı |
| Çıkarılan sonuçlar | Kapı kilidi panik barla değiştirilecek, listeler kapı yanına asılacak |
| Tatbikatı yürüten, onaylayan | Ad soyad, unvan, imza; onay okul müdürü |

Eksiklikleri somut yaz ki bir sonraki tatbikatta kontrol edilebilsin. "Tahliye yavaştı" yerine "üçüncü kattaki iki sınıf aynı merdiveni kullandı, 2 dakika beklendi" yazmak, düzeltilecek şeyi gösterir. Tatbikat sonunda görülen aksaklıklara göre acil durum planı da gözden geçirilir (m.13/3). Olay sırasında gerçek bir yaralanma ya da hasar olursa ayrıca [olay tespit tutanağı](https://hesapo.com/olay-tespit-tutanagi/) düzenle.

## MEBBİS İSGB Modülü'ne giriş

Genelge, tatbikat sonunda MEBBİS İSGB Modülü'ne gerekli veri girişlerinin yapılmasını ister. Acil durum ekipleri, acil durumlar ve tahliye planlarıyla ilgili bilgiler de aynı modülün Kurum Acil Durum İşlemleri menüsüne girilir. Genelgeye göre tatbikat raporlarının takibini sivil savunma uzmanları, acil durum ve tahliye planlarının takibini iş güvenliği uzmanları yapar. Girişi kimin yapacağını okulunda baştan belirle; çoğu okulda bu iş müdür yardımcısında kalır. Formun imzalı kâğıt hâlini acil durum planı dosyasında sakla.

## Acil durum planının yenilenmesi

Acil durum planı tehlike sınıfına göre çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir (m.14/2). Okulunun hangi tehlike sınıfında olduğunu iş güvenliği uzmanına sor; sınıf, İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'ndeki faaliyet koduna göre belirlenir. Süre dolmasa da işyerinde ya da yakın çevrede acil durumları etkileyen bir değişiklik olursa plan tamamen ya da kısmen yenilenir (m.14/1). Bina onarımı, yeni bir ek bina, kaçış yolunu değiştiren bir tadilat bu türden değişikliklerdir.

Plan imzalanırken sayfaları numaralanır, hazırlayanlar her sayfayı parafe eder ve son sayfayı imzalar (m.12/2). Personel değiştiğinde ekipleri güncellemeyi unutma. Okul görevlerini toplu dağıtmak için [öğretmen görev dağılım çizelgesi](https://hesapo.com/ogretmen-gorev-dagilim-cizelgesi/), yangın söndürme tüplerinin aylık kontrolü için [yangın tüpü kontrol çizelgesi](https://hesapo.com/yangin-tupu-kontrol-cizelgesi/) var. Tatbikat sonrası öğrencilerde kaygı görülürse okulun [kriz müdahale ekibinin](https://hesapo.com/blog/okul-kriz-mudahale-ekibi-ne-yapar/) nasıl çalıştığına da bakabilirsin.

## Okul tatbikatında sık yapılan hatalar

- Ekip listesini yıllarca güncellememek. Nakil giden öğretmen hâlâ söndürme ekibinde görünür.
- Sınıf öğretmenini hem sınıfından hem kurtarma ekibinden sorumlu tutmak.
- Tatbikatı yalnız zil çalıp bahçeye çıkmaktan ibaret saymak. Sayım yapılmayan tatbikat, kayıp öğrenciyi fark edip edemeyeceğini sınamaz.
- Formu "eksiklik yok" diye doldurmak. Her tatbikatta bir şey aksar; yazılmayan eksiklik düzeltilmez.
- MEBBİS girişini unutmak. Genelge girişi zorunlu tutar ve il denetimlerinde bakılır.

Kaynaklar: İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, [mevzuat.gov.tr](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18493&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5); Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, [mevzuat.gov.tr](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=200712937&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5); MEB 2021/13 sayılı genelge, [mevzuat.meb.gov.tr](https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/2058.pdf).

---

Bu metin https://hesapo.com/blog/okulda-acil-durum-tatbikati-nasil-yapilir/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Atıf için sayfanın adresini kullanın.