# Okul Öncesinde Boy Kilo Ölçümü Nasıl Yapılır? Ölçüm, Kayıt ve Aileyle Konuşma

> Okul öncesinde boy kilo ölçümü nasıl yapılır? Doğru ölçüm, yaşa göre BKİ ve persentilin anlamı, sınıf çizelgesi ve aileyle konuşurken dikkat edilecekler.

- Adres: https://hesapo.com/blog/okul-oncesi-boy-kilo-olcumu-nasil-yapilir/
- Kategori: Öğretmen
- Yayın: 2026-10-05
- Son güncelleme: 2026-10-07

**Kısaca**

- Boyu ayakkabısız, duvara dayalı ve başın üstüne dik bir gönyeyle; kiloyu aynı baskülde ve ince giysiyle ölç.
- Çocuklarda BKİ tek başına okunmaz; yaşa ve cinsiyete göre persentil ya da z skoru gerekir.
- İki ölçüm arasındaki değişim, tek ölçümden daha çok şey söyler.
- Dikkat çeken bir sonuç tanı değildir; aileye sakin bir dille iletilir ve hekime yönlendirilir.

Okul öncesi sınıflarında dönemde bir iki kez boy ve kilo ölçülür. İş basit görünür ama otuz çocuğu bir sabahta ölçmek, değerleri doğru yazmak ve sonuçları anlamlı hâle getirmek dikkat ister. Bu yazıda ölçümün nasıl yapılacağını, sonucun nasıl okunacağını ve aileyle nasıl konuşulacağını anlatıyorum. Ölçümleri aşağıdaki araca girersen yaş, beden kitle indeksi ve persentiller kendiliğinden hesaplanır.

[Boy Kilo Takip Çizelgesi](https://hesapo.com/boy-kilo-takip-cizelgesi/)

## Hazırlık

Ölçümden bir gün önce iki şeyi kontrol et. Duvara yapıştırılmış ölçü bandı yerden doğru yükseklikte mi başlıyor? Bir metreyle kontrol etmek bir dakika sürer. Baskül sıfırı gösteriyor mu? Bilinen bir ağırlıkla, örneğin beş kiloluk bir paket unla denemek yeterli.

Ölçümü günün sakin bir saatine koy. Güne başlama zamanından sonra, oyun saatinde ikişer üçer çocuğu çağırmak sınıfın akışını bozmaz. Çocuklar için bunu bir oyuna çevirebilirsin: "Bakalım kim ne kadar büyümüş?"

## Boy nasıl ölçülür?

1. Ayakkabılar çıkarılır, saç tokası ya da topuz varsa açılır.
2. Çocuk topukları, kalçası, sırtı ve başının arkası duvara değecek şekilde dik durur. Ayaklar bitişik, bakış karşıya.
3. Başın üstüne sert bir kitap ya da gönye duvara dik olarak konur.
4. Kitabın alt kenarının hizası okunur ve hemen yazılır.

Yarım santimetre hassasiyet okul öncesi için yeterlidir. Çocuk kıpırdarsa ikinci kez ölç, iki değer farklıysa ortalamasını al.

## Kilo nasıl ölçülür?

Aynı baskül, ayakkabısız ve kalın kazak ya da mont olmadan. Beslenme saatinden hemen sonra tartmamak sonucu daha kararlı yapar. Çocuk baskülün ortasında, kıpırdamadan durmalı. Değer 100 gramlık hassasiyetle yazılır.

## Yaş neden gün gün önemli?

Okul öncesi çocuğu ayda bir santimetreye yakın uzayabilir. Bu yüzden persentil hesabında yaş ay olarak, hatta ay içindeki gün de hesaba katılarak kullanılır. Doğum tarihini okul kayıtlarından al, ölçüm tarihini her ölçüm için ayrı yaz. Araç yaşı ölçüm gününe göre hesaplar: 5 yaş 6 ay gibi.

## Beden kitle indeksi çocukta nasıl okunur?

BKİ = kilo ÷ boy². 108 santimetre ve 18 kilogramlık bir çocukta 18 ÷ (1,08 × 1,08) = 15,4. Yetişkinlerde 18,5-25 arası normal kabul edilir ama bu eşikler çocuklarda kullanılmaz. Çocuğun BKİ'si okul öncesi yıllarda doğal olarak hafifçe düşer, sonra yeniden yükselir. Bu yüzden değer, aynı yaş ve cinsiyetteki çocuklarla karşılaştırılır.

Dünya Sağlık Örgütü bu karşılaştırma için tablolar yayımlar. Sonuç bir persentil ya da z skorudur. Persentil 50 ortadır; 15 ile 85 arası geniş bir normal bölgedir. Beş yaşın altında z skoru +2'yi aşan çocuk "fazla kilolu", +3'ü aşan "obez" sayılır; beş yaştan sonra eşikler birer basamak aşağı iner. z skoru −2'nin altı "zayıf"tır.

## Değişimi izle

Tek bir ölçümden çok iki ölçüm arasındaki fark önemlidir. Okul öncesi çocuğu yılda ortalama altı yedi santimetre uzar. Dönem başında ve sonunda yapılan iki ölçüm arasında hiç boy uzaması yoksa ya da kilo hızla değişmişse, bu ailenin bilmesi gereken bir şeydir. Araç ikinci ölçüm tablosunda "Boy +" ve "Kilo +" sütunlarıyla bu farkı yazar.

## Aileyle nasıl konuşulur?

Önce ölçümü yeniden kontrol et. Sonuç doğruysa aileyle yalnız, yargısız ve kısa konuş. Örnek bir cümle: "Sınıfta yaptığımız ölçümde çocuğunuzun kilosu boyuna göre yaşıtlarının üst sınırında çıktı. Bu bir tanı değil, ama çocuk doktorunuzla paylaşmanız iyi olur."

Kaçınılacaklar:

- Çocuğun yanında rakam ya da kilo konuşmak.
- "Şişman", "çok zayıf" gibi etiketler.
- Diyet ya da beslenme programı önermek. Bu hekimin ve diyetisyenin işidir.
- Sınıfın ölçüm tablosunu panoya asmak ya da velilerle paylaşmak.

Sınıfın geneline yönelik sağlıklı beslenme ve hareket etkinlikleri ise her zaman yerindedir: meyve tabağı günü, açık havada koşu oyunları, su içme takvimi. Bunlar hiçbir çocuğu hedef göstermeden herkesi destekler.

> **Uyarı:** Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Büyüme eğrilerinin yorumu ve tanı çocuk hekimine aittir; dikkat çeken bir sonuçta aileyi çocuğun hekimine yönlendir.

Okul öncesinde tutulan diğer kayıtlar için [okul öncesi](https://hesapo.com/okul-oncesi/) sayfasına, tek bir çocuğun değerine ayrıntılı bakmak için [vücut kitle endeksi](https://hesapo.com/vucut-kitle-endeksi/) aracına bakabilirsin.

---

Bu metin https://hesapo.com/blog/okul-oncesi-boy-kilo-olcumu-nasil-yapilir/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Atıf için sayfanın adresini kullanın.