# Hesap Makinesinde Yüzde Nasıl Hesaplanır? KDV, İndirim ve Zam

> Hesap makinesinde yüzde tuşu nasıl çalışır? KDV ekleme ve ayırma, indirim, zam ve bir sayının yüzde kaçı olduğunu tuş sırasıyla, örneklerle anlattık.

- Adres: https://hesapo.com/blog/hesap-makinesinde-yuzde-nasil-hesaplanir/
- Kategori: Matematik
- Yayın: 2026-10-05
- Son güncelleme: 2026-10-16

**Kısaca**

- Bir sayının yüzdesi için çarp: 3600 × 8 % = 288. Bir fiyata yüzde eklemek için topla: 1250 + 20 % = 1.500.
- İndirim için çıkar: 840 − 15 % = 714. Toplama ve çıkarmada yüzde, soldaki sayının yüzdesi olarak hesaplanır.
- KDV dahil fiyattan KDV'yi ayırmak için yüzde düşülmez, bölünür: 1.200 ÷ 1,20 = 1.000.
- Bir sayının diğerinin yüzde kaçı olduğunu bulmak için böl ve % tuşuna bas: 45 ÷ 180 % = 25, yani %25.
- İndirimli ya da zamlı fiyattan eski fiyatı bulmak için de bölersin: 714 ÷ 0,85 = 840.

Hesap makinesinde yüzde hesaplamak için sayıyı, işlemi ve yüzdeyi yazıp % tuşuna basman yeterli. Ama aynı tuş toplamada başka, çarpmada başka iş yapar. 200 × 10 % sonucu 20 verir, 200 + 10 % ise 220. Aşağıdaki hesap makinesinde örnekleri tuşlayarak deneyebilirsin.

[Hesap Makinesi](https://hesapo.com/hesap-makinesi/)

## Yüzde tuşu toplamada ve çarpmada neden farklı çalışır?

Telefonlardaki hesap makinesinde ve birçok masa tipi hesap makinesinde yüzde tuşunun kuralı şöyle:

| Tuş sırası | Yüzde ne demek? | Sonuç |
| --- | --- | --- |
| 200 × 10 % | 10/100 = 0,1 | 20 |
| 200 ÷ 10 % | 10/100 = 0,1 | 2.000 |
| 200 + 10 % | 200'ün %10'u = 20 | 220 |
| 200 − 10 % | 200'ün %10'u = 20 | 180 |

Çarpma ve bölmede % tuşu sayıyı 100'e böler. Toplama ve çıkarmada ise soldaki sayının yüzdesini bulur ve onu ekler ya da çıkarır. Böylece "fiyata %20 ekle" ya da "fiyattan %15 düş" gibi günlük hesaplar tek satırda biter.

Masa tipi hesap makinelerinde bu davranış modelden modele değişebilir. Kendi makinende 200 + 10 % tuşla; 220 çıkıyorsa aşağıdaki örneklerin hepsi o makinede de aynı sırayla çalışır.

## Fiyata KDV nasıl eklenir?

KDV hariç fiyatı yaz, + tuşuna bas, KDV oranını yaz ve % tuşuna bas.

- 1.250 TL'ye %20 KDV: 1250 + 20 % = 1.500 TL
- 860 TL'ye %10 KDV: 860 + 10 % = 946 TL

Yalnız KDV tutarını görmek istersen çarpma kullan: 1250 × 20 % = 250 TL.

## KDV dahil fiyattan KDV nasıl ayrılır?

En sık yapılan yüzde hatası burada olur. 1.200 TL'lik KDV dahil bir fiyattan %20 KDV'yi ayırmak için 1200 − 20 % yazmak 960 verir. Bu yanlıştır, çünkü %20 KDV, KDV hariç fiyatın %20'sidir; KDV dahil fiyatın değil.

Doğru yol bölmedir: KDV dahil fiyatı 1 + oran/100 ile böl.

- 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL (KDV hariç fiyat)
- 1.200 − 1.000 = 200 TL (KDV tutarı)

Sağlamasını yapmak için 1000 + 20 % tuşla; 1.200 çıkmalı. Oran %10 ise 1,10'a, %1 ise 1,01'e bölersin. Faturadaki KDV'yi satır satır ayırmak istersen [KDV hesaplama](https://hesapo.com/kdv/) aracı hem dahil hem hariç tutarı birlikte gösterir.

## İndirimli fiyat nasıl hesaplanır?

Etiket fiyatını yaz, − tuşuna bas, indirim oranını yaz ve % tuşuna bas.

- 840 TL'lik ürüne %15 indirim: 840 − 15 % = 714 TL
- 2.400 TL'lik ürüne %30 indirim: 2400 − 30 % = 1.680 TL

İki indirim üst üste geliyorsa (önce %20, sepette ek %10) bunları toplama. 1000 − 20 % − 10 % = 720 TL eder; tek seferde %30 indirim ise 700 TL olurdu. İkinci indirim, ilk indirimden sonra kalan fiyata uygulanır. Bu hesabı ayrıntılı görmek için [indirim hesaplama](https://hesapo.com/indirim/) aracına bakabilirsin.

## Maaşa zam nasıl eklenir?

Zamdan önceki tutarı yaz, + tuşuna bas, zam oranını yaz ve % tuşuna bas: 42000 + 12 % = 47.040.

Art arda zamlar da toplanmaz. Yılın ilk yarısında %10, ikinci yarısında %10 zam alan bir maaş için 100 + 10 % + 10 % = 121 çıkar; toplam artış %20 değil %21'dir. Önce %20 düşüp sonra %20 artan bir fiyat da eski yerine dönmez: 100 − 20 % = 80, 80 + 20 % = 96. Zam tutarını ve yeni maaşı birlikte görmek için [zam hesaplama](https://hesapo.com/zam/) aracını kullanabilirsin.

## Bir sayı diğerinin yüzde kaçı?

Parçayı bütüne böl ve % tuşuna bas. Hesap makinesi bölmeyi 100'e bölünmüş sayıyla yaptığı için sonuç doğrudan yüzde olarak çıkar.

- 45, 180'in yüzde kaçı? 45 ÷ 180 % = 25, yani %25.
- 60 soruluk sınavda 48 doğru: 48 ÷ 60 % = 80, yani %80.

% tuşu kullanmak istemezsen aynı hesabı 45 ÷ 180 × 100 diye de yazabilirsin.

## Yüzde artış ve azalış oranı nasıl bulunur?

Fiyat 250 TL'den 290 TL'ye çıktıysa artış oranını bulmak için farkı eski fiyata böl ve 100 ile çarp:

- (290 − 250) ÷ 250 × 100 = 16, yani %16 artış.

Hesap makinesi işlem önceliğine uyduğu için parantezi yazmayı unutma. Parantez olmadan 290 − 250 ÷ 250 × 100 yazarsan önce bölme ve çarpma yapılır, sonuç 190 çıkar. Azalışta sonuç eksi çıkar: 290'dan 250'ye düşüş (250 − 290) ÷ 290 × 100 = −13,79, yani yaklaşık %13,79 azalış. Artış ve azalış oranlarını, yüzde puan farkını ve ters yüzde hesabını ayrıntılı görmek için [yüzde hesaplama](https://hesapo.com/yuzde/) aracını kullan.

## İndirimli ya da zamlı fiyattan eski fiyat nasıl bulunur?

Ters yüzde hesabında da KDV ayırmadaki kural geçerli: yüzdeyi düşmezsin, bölersin. 714 TL'ye %15 indirimle satılan bir ürünün etiket fiyatını bulmak için 714 − 15 % ya da 714 + 15 % yazmak yanlış sonuç verir. İndirimli fiyat, etiket fiyatının %85'idir; bu yüzden 1 − oran/100 ile bölersin.

| Soru | Tuş sırası | Sonuç |
| --- | --- | --- |
| %15 indirimle 714 TL, etiket fiyatı? | 714 ÷ 0,85 | 840 TL |
| %12 zamla 47.040 TL, eski maaş? | 47040 ÷ 1,12 | 42.000 TL |
| %20 KDV dahil 1.200 TL, KDV hariç? | 1200 ÷ 1,20 | 1.000 TL |

Sağlamasını her zaman ileri yönde yap: 840 − 15 % tuşladığında 714, 42000 + 12 % tuşladığında 47.040 çıkmalı.

## Kâr oranı ile kâr marjı neden farklı çıkar?

Maliyeti 800 TL olan bir ürünü 1.000 TL'ye satıyorsan kârın 200 TL'dir. Bu kârı neye böldüğüne göre iki farklı yüzde bulursun:

- Kâr oranı (maliyete göre): 200 ÷ 800 % = 25, yani %25.
- Kâr marjı (satış fiyatına göre): 200 ÷ 1000 % = 20, yani %20.

Hesap makinesinde maliyete %25 eklemek için 800 + 25 % = 1.000 yazarsın. Satış fiyatının %20'sinin kâr olmasını istiyorsan ise maliyeti 1 − 0,20 ile bölersin: 800 ÷ 0,80 = 1.000. İki yol aynı fiyata çıkar, ama oran olarak farklı sayılar söyler. Bir tedarikçi ya da pazaryeri "%20 kâr" dediğinde hangisini kastettiğini sor. Satış fiyatı, maliyet ve kârı birlikte görmek için [kâr hesaplama](https://hesapo.com/kar/) aracı var.

## Yüzde ile yüzde puan arasındaki fark

Faiz oranı %40'tan %45'e çıktıysa artış 5 yüzde puandır. Aynı değişim oran olarak (45 − 40) ÷ 40 × 100 = 12,5, yani %12,5 artıştır. Haberlerde "faiz 5 puan arttı" ile "faiz %5 arttı" aynı şey değildir; ikincisi %40'ın %5 artmış hâli olan %42'yi anlatır.

Hesap makinesinde yüzde puan farkı düz çıkarmadır: 45 − 40 = 5. Yüzde değişim için yukarıdaki artış oranı formülünü kullanırsın.

## Günlük hayattan iki örnek, servis ücreti ve pay bölüşme

Restoranda 1.840 TL'lik hesaba %10 servis ücreti eklenecek ve tutar dört kişiye bölünecek. Tek satırda: 1840 + 10 % = 2.024, ardından ÷ 4 = 506 TL. Önce bölüp sonra yüzde eklesen de aynı sonuca çıkarsın: 1840 ÷ 4 = 460, 460 + 10 % = 506. Yüzde çarpma gibi davrandığı için bölme ile sıranın değişmesi sonucu etkilemez. Servis ücretini ayrıca hesaplayıp yuvarlayarak eklersen kuruş farkı çıkabilir; tek satırda tuşlamak bunu önler.

Bir kira ya da fatura paylaşımında ise oranlar farklı olabilir. 12.000 TL'lik bir gideri %60 ve %40 oranında bölmek için 12000 × 60 % = 7.200 ve 12000 × 40 % = 4.800 tuşlarsın. Sağlama: 7.200 + 4.800 = 12.000.

## Hesap makinesinde yüzde hesaplarken sık yapılan hatalar

- KDV dahil fiyattan yüzdeyi düşmek. 1200 − 20 % KDV hariç fiyatı vermez; 1.200 ÷ 1,20 yazarsın.
- Üst üste indirimleri toplamak. %20 ve %10 indirim %30 etmez, %28 eder.
- Parantezi unutmak. Artış oranında farkı paranteze almazsan işlem önceliği sonucu bozar.
- Yüzde ile yüzde puanı karıştırmak. %40'tan %45'e çıkış 5 puan, %12,5 artıştır.
- Kâr oranıyla kâr marjını karıştırmak. Maliyete göre %25 kâr, satışa göre %20 marj eder.
- Makineyi denemeden güvenmek. Masa tipi makinelerde yüzde tuşu farklı çalışabilir; önce 200 + 10 % ile dene.

## Excel'de yüzde neden farklı sonuç veriyor?

Excel'de =200+10% formülü 220 değil 200,1 verir. Excel %10'u her yerde 0,1 sayısı olarak okur; hesap makinesindeki "soldaki sayının yüzdesi" kuralı orada yoktur. Excel'de yüzde eklemek için =200*(1+10%), indirim için =200*(1-10%) yaz. Hesap makinesinde de aynı sonucu istersen yüzdeyi parantez içine alabilirsin: 200 + (10 %) = 200,1.

## Sıkça sorulan sorular

### Hesap makinesinde %18 nasıl hesaplanır?

Bir tutarın %18'ini bulmak için tutar × 18 % tuşla: 500 × 18 % = 90. Tutara %18 eklemek için 500 + 18 % = 590, düşmek için 500 − 18 % = 410 yaz.

### % tuşu olmayan hesap makinesinde yüzde nasıl hesaplanır?

Yüzdeyi 100'e bölüp çarparsın: 500'ün %18'i için 500 × 0,18 = 90. Eklemek için 500 × 1,18 = 590, düşmek için 500 × 0,82 = 410.

### Hesap makinesinde yüzde sonra mı yazılır, önce mi?

Önce sayıyı, sonra % tuşunu basarsın: 18 %. Türkçede "%18" diye yazılsa da hesap makinesinde tuş sırası sayı ve ardından yüzde işaretidir.

### Telefonun hesap makinesiyle bu sayfa aynı sonucu verir mi?

Toplama, çıkarma, çarpma ve bölmedeki yüzde kuralı telefonlardaki hesap makineleriyle aynıdır. Fark, işlem önceliğinde çıkabilir: bu sayfa 2 + 3 × 4 işlemini 14 olarak hesaplar; ara sonucu her tuşta hesaplayan basit bir makine 20 verir.

---

Bu metin https://hesapo.com/blog/hesap-makinesinde-yuzde-nasil-hesaplanir/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Atıf için sayfanın adresini kullanın.