# Faiz Nedir? Basit ve Bileşik Faiz Arasındaki Fark

> Faiz nedir, basit ve bileşik faiz arasındaki fark nedir, hangisi ne zaman kullanılır? Genel bakış ve ücretsiz faiz hesaplama aracı.

- Adres: https://hesapo.com/blog/faiz-nedir-basit-ve-bilesik-faiz/
- Kategori: Finans
- Yayın: 2026-10-05
- Son güncelleme: 2026-10-16

**Kısaca**

- Faiz, paranın belli bir süre kullanılmasının bedelidir; basit faizde getiri yalnız ilk anaparaya, bileşik faizde birikmiş faizle birlikte hesaplanır.
- 10.000 TL, yıllık %40 ve 2 yılda bileşik faiz basit faizden fazla getirir; süre uzadıkça ve birleşme sıklaştıkça fark büyür.
- Aylık %3 basit hesapta yıllık %36 eder, bileşik hesapta yaklaşık %42,58'e çıkar.
- Türk Borçlar Kanunu 388. madde ödünç sözleşmesinde faize faiz yürütülmesini yasaklar; kredi kartı borçlarında da bileşik faiz uygulanmaz.
- Teklifleri kıyaslarken oranın yıllık mı aylık mı, basit mi bileşik mi olduğuna ve masrafların dahil olup olmadığına bak.

Faiz, paranın belli bir süre kullanılmasının bedelidir. Mevduat hesabına para yatırdığında banka sana faiz öder, kredi çektiğinde sen bankaya ödersin. Burada iki yöntemin farkını, hangisine ne zaman bakman gerektiğini ve hukukun bu konuda ne dediğini bulacaksın; adım adım hesaplar araçlarda. Aşağıdaki araca anapara, yıllık oran ve süreyi girersen iki yöntemi yan yana görürsün.

[Faiz](https://hesapo.com/faiz/)

## Faiz hesabındaki dört temel kavram

Her faiz hesabı dört sayıyla kurulur. Bunları doğru okumazsan iki teklif arasındaki farkı göremezsin.

| Kavram | Anlamı | Örnek |
| --- | --- | --- |
| Anapara | Yatırılan ya da borç alınan tutar | 10.000 TL |
| Faiz oranı | Bir dönem için ödenen yüzde | Yıllık %40 |
| Dönem | Oranın geçerli olduğu süre birimi | Ay, yıl, gün |
| Birleşme sıklığı | Faizin anaparaya ne sıklıkla eklendiği | Aylık, yıllık |

Oran tek başına bir şey söylemez; mutlaka bir dönemle birlikte okunur. "%3" dendiğinde bunun aylık mı yıllık mı olduğunu sormadan karar verme.

## Basit ve bileşik faiz arasındaki fark

Basit faizde getiri her dönem yalnız ilk anapara üzerinden hesaplanır. Bileşik faizde ise kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönem o tutar da faiz kazanır. Formüller şöyle:

- Basit faiz: Faiz = Anapara × Oran × Süre
- Bileşik faiz: Dönem sonu tutar = Anapara × (1 + Oran ÷ m)^(m × Süre)

Buradaki m, bir yıldaki birleşme sayısıdır: yıllık birleşmede 1, aylıkta 12. Süre yıl cinsindendir; gün olarak verildiyse gün ÷ 365 alınır. Formülü kendin uygulamak yerine [basit faiz](https://hesapo.com/basit-faiz/) ve [bileşik faiz](https://hesapo.com/bilesik-faiz/) araçlarında rakamları girip sonucu görebilirsin.

## Aynı oran, farklı sonuç

Aşağıdaki değerler varsayımsal: 10.000 TL anapara, yıllık %40, 2 yıl.

| Yöntem | Dönem sonu toplam |
| --- | --- |
| Basit faiz | 18.000 TL |
| Bileşik (yıllık birleşme) | 19.600 TL |
| Bileşik (aylık birleşme) | yaklaşık 21.967 TL |

Hesabın açılımı şöyle: basit faizde 10.000 × 0,40 × 2 = 8.000 TL faiz eklenir. Yıllık bileşikte ilk yıl 4.000 TL faiz gelir, ikinci yıl 14.000 TL'nin %40'ı olan 5.600 TL eklenir. Aylık bileşikte oran 0,40 ÷ 12 ile 24 kez uygulanır.

Süre uzadıkça fark büyür, çünkü bileşik faizde faizin de faizi kazanılır. Birleşme sıklaştıkça getiri de artar.

## Aylık oranı yıllık orana çevirmek

Kredi ve kart teklifleri çoğunlukla aylık oranla verilir. Aylık oranı 12 ile çarpmak basit yıllık oranı verir; bileşik etkiyi görmek için (1 + aylık oran)^12 − 1 hesaplanır.

| Aylık oran | Basit yıllık (× 12) | Bileşik yıllık |
| --- | --- | --- |
| %1 | %12 | yaklaşık %12,68 |
| %2 | %24 | yaklaşık %26,82 |
| %3 | %36 | yaklaşık %42,58 |

Bu tablo yalnız faizi gösterir. Kredinin gerçek maliyetinde vergiler ve masraflar da var. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 25. maddesine göre tüketici kredisi sözleşmesinde akdî faiz, efektif yıllık faiz ya da kredinin toplam maliyeti yer almıyorsa kredi tutarı faizsiz olarak sözleşme sonuna kadar kullanılır. Masraflar dahil yıllık maliyeti [kredi yıllık maliyet oranı](https://hesapo.com/kredi-yillik-maliyet-orani/) aracıyla hesaplayabilirsin.

## Hukukta bileşik faiz ne zaman yasak?

Bileşik faiz her sözleşmede serbest değil. Yürürlükteki kurallar şöyle:

- Türk Borçlar Kanunu 388. madde: Tüketim ödüncü sözleşmesinde, sözleşmede aksi yoksa faiz yıllık ödenir ve "faizin anaparaya eklenerek birlikte yeniden faiz yürütülmesi kararlaştırılamaz."
- Türk Ticaret Kanunu 8. madde: Ticari işlerde faiz oranı serbesttir. Faize faiz yürütülmesi şartı yalnız cari hesaplarda ve her iki taraf için de ticari iş olan ödünç sözleşmelerinde, üç aydan aşağı olmamak üzere geçerlidir. Bu hüküm sözleşenleri tacir olmayanlara uygulanmaz ve tüketicinin korunmasına ilişkin hükümler saklıdır. Kurala aykırı işletilen faiz yok hükmündedir.
- 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu 26. madde: Temerrüt hâli de dahil olmak üzere kart borçlarında bileşik faiz uygulanmaz. Azami akdî ve gecikme faiz oranlarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası belirler ve ilan eder.
- 6502 sayılı Kanun 25. madde: Belirli süreli tüketici kredisinde faiz oranı sabit belirlenir ve sözleşme tarihinde belirlenen oran tüketici aleyhine değiştirilemez.

Bu yasakların anlamı şu: bireysel bir borçta faiz kendiliğinden anaparaya eklenip yeniden faiz doğurmaz. Bileşik etki daha çok senin kendi tercihinle ortaya çıkar, örneğin vadeli mevduatı her vade sonunda faiziyle birlikte yeniden yatırdığında.

## Kredi taksitinde faiz nasıl işler?

Eşit taksitli bir krediyi düşün. Her ayın faizi, o ayın başındaki kalan anapara üzerinden hesaplanır ve taksitle birlikte ödenir; ödenmeyen faiz anaparaya eklenmez. Taksitin geri kalanı anaparayı düşürür. Bu yüzden ilk taksitlerde faiz payı büyük, son taksitlerde küçüktür.

Varsayımsal örnek: 100.000 TL kalan anapara, aylık %3 akdî faiz. İlk ayın faizi 100.000 × 0,03 = 3.000 TL olur. Taksit bundan büyükse fark anaparadan düşer ve ikinci ayın faizi daha küçük bir tutar üzerinden hesaplanır. İhtiyaç kredilerinde faizin üzerine ayrıca KKDF ve BSMV eklenir; güncel oranlar ve tam ödeme planı [ihtiyaç kredisi](https://hesapo.com/ihtiyac-kredisi/) aracında. Vadenin toplam faize etkisini [vade yazısında](https://hesapo.com/blog/vade-nedir-maliyete-etkisi/) ayrıca anlattım.

6502 sayılı Kanun'un 27. maddesine göre krediyi erken kapatır ya da vadesi gelmemiş taksitleri önceden ödersen, kredi veren erken ödenen tutara göre faiz ve diğer maliyet unsurlarında indirim yapmak zorundadır.

## Vadeli mevduatı yenilemek bileşik etki yaratır

Vadeli mevduatta faiz her vade için ayrı hesaplanır, yani tek bir vade içinde basit faiz çalışır. Bileşik etki, vade sonunda anaparayı ve faizi birlikte yeniden yatırdığında ortaya çıkar.

Varsayımsal örnek, kesintiler hariç: 10.000 TL'yi yıllık %40 oranla bir yıl boyunca üçer aylık vadelerle tutuyorsun. Hesabı kolaylaştırmak için her vadede yıllık oranın dörtte birini, yani %10'u alalım.

| Vade | Vade başı tutar | Vade faizi | Vade sonu |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 10.000 TL | 1.000 TL | 11.000 TL |
| 2 | 11.000 TL | 1.100 TL | 12.100 TL |
| 3 | 12.100 TL | 1.210 TL | 13.310 TL |
| 4 | 13.310 TL | 1.331 TL | 14.641 TL |

Faizi her seferinde çekip yalnız anaparayı yenileseydin yıl sonunda 14.000 TL'ye ulaşırdın. Aradaki 641 TL, faizin faizidir. Gerçek hesapta vade gün sayısıyla yapılır ve faizden stopaj kesilir; bu yüzden bankanın verdiği net tutar bu tablodan düşük çıkar.

## Hangi durumda hangisine bakmalı?

- Kısa vade, tek dönem: Vadeli mevduat, senet iskontosu ve gecikme faizi gibi işlemlerde basit yöntem yaygın.
- Uzun vade, birikim: Birikim hesapları, fonlar ve vade sonunda yenilenen mevduat bileşik etkiyle büyür. Mevduatın net getirisini [mevduat faizi](https://hesapo.com/mevduat/) aracında görürsün.
- Kredi: Taksit planı kalan anapara üzerinden çalışır; karşılaştırmada aylık oranı ve toplam geri ödemeyi esas al.
- Enflasyonlu ortam: Nominal getiri tek başına yanıltır; alım gücüne etkisini [reel getiri](https://hesapo.com/reel-getiri/) aracıyla gör.

> **Bilgi:** Oranları kıyaslarken hep aynı birimi kullan: aylık ve yıllık oranı karıştırırsan sonuç çok yanlış çıkar. Net getiri için stopaj gibi kesintileri ayrıca düşün.

## Nominal faiz ile reel faiz farkı

Nominal faiz, sözleşmede yazan orandır. Reel faiz ise enflasyondan arındırılmış getiridir ve şu formülle bulunur: (1 + nominal) ÷ (1 + enflasyon) − 1.

Varsayımsal örnek: yıllık nominal getiri %40, aynı dönemde enflasyon %30 ise reel getiri 1,40 ÷ 1,30 − 1 = yaklaşık %7,69 olur. İki oranı çıkarıp %10 demek kaba bir yaklaşımdır; oranlar yükseldikçe hata da büyür.

## Faiz oranlarını karşılaştırırken sık yapılan hatalar

- Aylık oranı yıllık oranla kıyaslamak. Önce ikisini aynı birime çevir.
- Yalnız taksite bakmak. Vade uzadıkça taksit düşer ama toplam faiz artar.
- Masrafları unutmak. Dosya masrafı, sigorta ve vergiler maliyeti yükseltir; 6502 sayılı Kanun'a göre kredi bağlantılı sigorta tüketicinin açık talebi olmadan yaptırılamaz (md. 29).
- Nominal getiriyi kazanç sanmak. Enflasyon getiriden yüksekse alım gücün azalır.
- Bileşik formülü kredi taksitine uygulamak. Taksitli kredide faiz kalan anapara üzerinden hesaplanır; ödeme planını araçta gör.

## Bir teklife bakarken kontrol listesi

- Oran yıllık mı, aylık mı, basit mi, bileşik mi?
- Birleşme sıklığı nedir (aylık, günlük)?
- Vergi, komisyon ve masraflar dahil mi?
- Sözleşme öncesi bilgi formunda efektif yıllık faiz ve toplam maliyet yazıyor mu?
- Süre gün olarak veriliyorsa yıl değeri gün ÷ 365 alınır.

> **Uyarı:** Bu yazı bilgi amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir; faiz oranları ve vergi kesintileri değişir, güncel koşulları bankandan öğren.

## Bileşik faiz etkisini araçta karşılaştırma

Süre ve oran farkının cebine etkisini görmek istersen [bileşik faiz hesaplama](https://hesapo.com/bilesik-faiz/) aracında birleşme sıklığını değiştirip sonucu karşılaştır.

Kaynaklar: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 388; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 8; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 22-29; 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu md. 26 (mevzuat.gov.tr).

---

Bu metin https://hesapo.com/blog/faiz-nedir-basit-ve-bilesik-faiz/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Atıf için sayfanın adresini kullanın.