# F Klavye mi Q Klavye mi? Farkları ve Hangisini Seçmeli > F klavye mi Q klavye mi? Türkçe F'nin harf sıklığına göre dizilişi, ana sıra karşılaştırması, Windows ve macOS'ta düzen değiştirme ve hangisini seçmeli. - Adres: https://hesapo.com/blog/f-klavye-mi-q-klavye-mi/ - Kategori: Eğitim - Yayın: 2026-10-05 - Son güncelleme: 2026-10-07 **Kısaca** - Türkçe F klavye Türkçedeki harf sıklıklarına göre dizildi; 1955'te onaylandı, 1974'te TSE tarafından zorunlu standart yapıldı. - Türkçe Q, İngilizce düzene Türkçe harfler eklenerek oluştu ve bilgisayarların çoğunda gelen düzen budur. - Türkçedeki en sık on harfin yedisi F'nin ana sırasında, dördü Q'nun ana sırasında durur. - Çoğunlukla Türkçe yazıyorsan ve klavyeni seçebiliyorsan F, farklı bilgisayarlarda ve İngilizce de yazıyorsan Q pratik olur. Türkçe metin yazmak için F klavye daha az parmak hareketi ister, çünkü harfleri Türkçeye göre dizildi. Q klavye ise her yerde bulunur ve İngilizce kısayollarla uyumludur. Seçim, nerede ve neyi yazdığına bağlı. Aşağıdaki derslerle iki düzeni de tuş tuş deneyebilirsin. [10 Parmak Klavye Dersleri](https://hesapo.com/10-parmak-klavye-dersleri/) ## F klavyenin tarihi ve harf sıklığına dayanan tasarımı F klavyenin hikâyesi daktilo dönemine dayanır. Türkiye'ye gelen ilk daktilolarda harfler başka dillerin düzenine göre dizilmişti ve Türkçe karakterler sonradan eklenmişti. Türkçe için ayrı bir düzen hazırlama çalışmasını, Millî Eğitim Bakanlığı ile birlikte, daktilo öğretmeni İhsan Sıtkı Yener yürüttü. Çalışmada önce Türkçe metinlerde hangi harfin ne sıklıkla geçtiği sayıldı. Ardından en sık kullanılan harfler ana sıraya ve güçlü parmaklara yerleştirildi, seyrek harfler kenarlara itildi. Sesli ve sessiz harfler iki ele dağıtıldı; böylece bir kelime yazılırken eller sırayla çalışır. Ortaya çıkan düzen 20 Ekim 1955'te Bakanlıklararası Standardizasyon Komitesi tarafından onaylandı. 1974'te Türk Standardları Enstitüsü (TSE) F klavyeyi zorunlu standart olarak kabul etti. F klavyenin en bilinen başarısı yazma yarışmalarından gelir. Türkçe Vikipedi'deki F klavye maddesine göre Türkiye'nin 1957'den bu yana katıldığı uluslararası yarışmalarda F klavyeyle 25 rekor ve 59 dünya şampiyonluğu kazanıldı. İngilizce Vikipedi maddesi, Türk yarışmacıların 2009'da Pekin'de ve 2011'de Paris'te yapılan Intersteno kongrelerinde de kazandığını yazar. ## Q klavye neden bu kadar yaygın? Q klavyenin adı sol üstteki ilk harften gelir. Düzen, 19. yüzyıl daktilolarında İngilizce için ortaya çıktı. Türkçe Q, bu düzene ç, ğ, ı, İ, ö, ş ve ü harflerinin eklenmiş hâlidir; Türkçe harfler çoğunlukla sağ elin serçe parmağı tarafına yerleşir. 1980'lerde bilgisayarlar yaygınlaşınca ithal edilen cihazların çoğu Q düzeniyle geldi. Bugün satılan dizüstü bilgisayarların ve hazır klavyelerin büyük kısmı Türkçe Q'dur. Kısayollar (Ctrl+Z, Ctrl+C gibi), oyunlar ve yazılım belgeleri de Q düzenine göre anlatılır. Q'nun asıl avantajı her yerde karşına çıkması. ## F ve Q klavyede ana sıra karşılaştırması Parmakların durduğu orta sıraya ana sıra denir. İki düzenin farkı en çok burada görünür: | | Türkçe Q | Türkçe F | | --- | --- | --- | | Ana sıra (soldan sağa) | A S D F G H J K L Ş İ | U İ E A Ü T K M L Y Ş X | | Sol el, dört parmak | A S D F | U İ E A | | Sağ el, dört parmak | J K L Ş | K M L Y | | Çıkıntılı tuşlar | F ve J | A ve K | | Ana sıradaki sesli harfler | a, i | u, i, e, a, ü | Güneş ve Işık'ın 2018'de Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki 120 binden fazla kelime üzerinde yaptığı sayımda Türkçenin en sık on harfi a, e, k, i, l, m, r, n, t, ı çıktı. Bu on harften yedisi (a, e, k, i, l, m, t) F klavyenin ana sırasındadır. Q klavyenin ana sırasında ise yalnız dördü (a, k, l, i) bulunur; e, r, n, t ve ı için parmak üst ya da alt sıraya gitmek zorunda kalır. ## F ve Q klavyede el ve parmak yükü Ana sırada ne kadar çok sık harf varsa parmak o kadar az yol alır. F klavyede "kalem", "elma", "kale" gibi kelimeler neredeyse hiç ana sıradan ayrılmadan yazılır. Aynı kelimeler Q klavyede e harfi için sürekli sol orta parmağın üst sıraya uzanmasını ister. İki el arasındaki denge de farklıdır. F'de sesli harflerin çoğu sol elde, sık sessizlerin çoğu sağ eldedir. Türkçe hecelerde sesli ve sessiz harf art arda geldiği için eller sırayla çalışır ve bir parmak art arda iki tuşa basmak zorunda kalmaz. Q'da Türkçe harflerin çoğu sağ serçe parmak bölgesinde toplanır; ş, ğ, ü, i, ö, ç gibi harflerin çoğunu en zayıf parmak yazar. Bu farkın hızına ne kadar yansıyacağı kişiden kişiye değişir. Q'da uzun yıllar yazmış biri F'ye geçince bir süre yavaşlar. Hiç 10 parmak bilmeyen biri için ise iki düzeni öğrenmenin zorluğu aşağı yukarı aynıdır. ## Windows ve macOS'ta F ve Q klavye arasında geçiş Klavyenin üstündeki harfler ne yazarsa yazsın, bilgisayar hangi düzenin seçili olduğuna bakar. F klavye takıp ayarı Q'da bırakırsan yanlış harfler çıkar. - Windows: Ayarlar'da "Saat ve dil" altından "Dil ve bölge"yi aç, Türkçe dilinin seçeneklerinden klavye ekle ve "Türkçe F" klavyeyi seç. Düzenler arasında Windows tuşu + Boşluk ile geçersin. - macOS: Sistem Ayarları'nda Klavye bölümündeki giriş kaynaklarına git, artı düğmesiyle Türkçe altından "Türkçe F"yi ekle. Menü çubuğundaki giriş menüsünden ya da Kontrol + Boşluk ile geçiş yaparsın. Tuşların üstünde Q yazan bir klavyede F düzenini seçebilirsin, ama tuşa bakınca yanlış harf görürsün. Bu durum klavyeye bakmadan yazmayı öğrenmek için zorlayıcı bir alıştırma olur; yine de başlangıçta harf etiketleri uyan bir klavye işini kolaylaştırır. ## F klavye mi Q klavye mi, kim hangisini seçmeli? - Çoğunlukla Türkçe metin yazıyorsan, kendi bilgisayarını ve klavyeni seçebiliyorsan F'yi düşün. Uzun yazılarda parmakların daha az yol alır. - Okulunda, kursunda ya da işyerinde F kullanılıyorsa F öğren. Yazma yarışmalarında da Türk yarışmacılar F kullanır. - Farklı bilgisayarlarda çalışıyorsan, sık sık İngilizce yazıyorsan ya da kod yazıyorsan Q daha pratik olur. Her masada F klavye bulamazsın. - Q'da zaten hızlıysan, geçişin getireceği yavaşlamayı göze alıp almayacağını düşün. Geçiş, düzenli çalışmayla bile zaman ister. İki düzeni aynı anda öğrenmeye çalışma. Birinde parmak alışkanlığı oturduktan sonra ikinciye geçmek daha kolaydır. ## İki düzende de 10 parmak çalışmak Hangi düzeni seçersen seç, ilk adım parmakları ana sıraya yerleştirmek. [10 parmak klavye dersleri](https://hesapo.com/10-parmak-klavye-dersleri/) Türkçe Q ve Türkçe F için ayrı ayrı 10 ders sunar ve iki düzenin ilerlemesini ayrı tutar. Böylece ikisini deneyip hangisinin eline daha rahat geldiğini görebilirsin. Dersleri bitirince hızını [klavye hız testi](https://hesapo.com/klavye-hiz-testi/) ile ölç. Haftalara bölünmüş bir çalışma planı için [10 parmak klavye nasıl öğrenilir?](https://hesapo.com/blog/10-parmak-klavye-nasil-ogrenilir/) yazısına bak. Bu yazıda F klavyenin tarihi için Türkçe ve İngilizce Vikipedi'deki F klavye maddelerini ve Elektrik Mühendisleri Odası yayınlarındaki F klavye yazılarını, harf sıklığı için Güneş ve Işık'ın Sınırsız Eğitim ve Araştırma Dergisi'nde yayımlanan "Türkçede Sık Kullanılan Harfler ve Öğretilmesi" makalesini esas aldım. --- Bu metin https://hesapo.com/blog/f-klavye-mi-q-klavye-mi/ sayfasının Markdown sürümüdür (Hesapo). Atıf için sayfanın adresini kullanın.